Shoir she’rida qalamga olgan bu masala hozir qanchalik dolzarb?
Shoir, tarjimon va davlat arbobi Abdulla Oripov 1980 yilda yozilgan «Olomon» she’rida jamiyatga qarata shunday xitob qilgan edi:
Qarshingda hasratli o‘yga tolaman,
Qachon xalq bo‘lasan, ey sen, olomon?!
Xo‘sh, o‘sha 80-yillarda o‘zbek jamiyati uchun olomonchilikdan qutulib, xalq bo‘lish mavzusi dolzarb bo‘lgan, ziyolilarga og‘riq bergan ekan, o‘tgan o‘n yilliklar bizga bir millat, bir xalq bo‘lish uchun yetarli bo‘ldimi? Ha bo‘lsa, buni qanday bilamiz-u, yo‘q bo‘lsa, nega, nimalar to‘siq bo‘lyapti?
O‘zi umuman, xalq, millat, olomon nima degani? Ularning belgilari, parametrlari qanday?
Kun.uz muxbiri ayni savollar atrofida bir guruh ziyolilar bilan intervyu o‘tkazdi. Intervyu mehmonlari yozuvchi Ulug‘bek Hamdam, faylasuf Viktor Alimasov va siyosatshunos Hamid Sodiq bo‘ldi.
— Intervyuga kirish so‘zimda bugun olomon, millat va xalq haqida gaplashamiz, dedim. Keling, dastlab mana shu tushunchalarga birma-bir ta’rif bersak, ya’ni ular nima o‘zi, belgilari, parametrlari qanday?
Nazdingizda biz, o‘zbekistonliklar bugun ularning qay biriga mansubmiz?
Viktor Alimasov:
— Birinchidan, shoirlarning hamma gapiga ham qo‘shilib bo‘lmaydi. Chunki ular oniy kayfiyat bilan ham yozadi, Oripov ham shunday qilgandir balki.
Etnografik nuqtayi nazardan qarasak, o‘zbeklar Baqtriya, So‘g‘d davlatlari mavjud bo‘lgan davrdan beri bor deyiladi. Millat sifatida 16-17 asrda shakllangan deyiladi. Tarixiy fakt bular. Olomon esa mudom bo‘lgan. Maqsadlari, istaklari oniy bo‘lgan, harakatlari ayni his-tuyg‘ularidan ko‘chgan odamlar jamlanmasi olomon bo‘ladi. Ularning maqsadi juda tez o‘zgaradi, idora qilib bo‘lmaydi. Ijtimoiy davlat yaratishda bizga millat, xalq va olomondan qay biri kerak, degan savollar ham uyg‘onadi, o‘rinli masala bu.
Ulug‘bek Hamdam:
