Hozirda 164 mamlakat – Jahon savdo tashkiloti (JST) a’zosi. O‘zbekiston haligacha bu tashkilotga kirmadi, holbuki unga a’zolik – mamlakatimiz uchun hayotiy zarurat. Iqtisodiy rivojlanishni tezlatish, dunyo iqtisodiyotiga intergatsiya qilish uchun kerak bu.
Hozirda davlatimiz JSTga kirish bo‘yicha jadal muzokaralar olib boryapti. Mas’ullarning quyidagi hisobotlari quloqqa chalinyapti: “oldinga qarab ketyapmiz; so‘rovlarga javob beryapmiz; me’yoriy bazani o‘zgartiryapmiz; og‘ir, ammo progress bor; tunnelning oxirida yorug‘lik ko‘rindi”.
Odamni xursand qiladigan gaplar, albatta. Ammo bu gaplarni ko‘p marotaba eshitgandek tuyg‘u paydo bo‘lyapti menda. Gap shundaki, biz JSTga 30 yildan beri “kiryapmiz” (balki adashayotgandirman, ammo chamasi JSTga kirish bo‘yicha muzokaralar o‘tkazish davomiyligi bo‘yicha bu – rekord).
O‘qtin-o‘qtin “yaqinlashib qoldik”, “mana hozir, oz qoldi”ni eshityapmiz... Ammo sal keyin jarayonni yana noldan boshlab qolyapmiz.
Aynan shu uchun ham nega har gal hammasini qaytadan boshlayotganimizni tushunmasak, unda:
- bu g‘aroyib ahvol sabablarini bilolmaymiz,
- bu boshi berk ko‘chadan chiqish imkoniyatlarimizni baholay olmaymiz,
- muammoni hal qilish uchun kerak bo‘lgan harakatlarni aniqlashtirib ola olmaymiz.
Xo‘sh, gap nimada o‘zi?
Tafsilotlar ichiga kiradigan bo‘lsak, muammo bizning normativ bazamiz va davlat boshqaruvi amaliyoti bozor iqtisodiyoti va biznes yuritish tamoyillariga mos emasligida ekani ma’lum bo‘ladi. Bu normativ akt va amaliyotlar:
- erkin savdo uchun to‘siqlar qo‘yadi;
- ba’zilarga imtiyozlar berib, ba’zilarga cheklovlar qo‘yuvchi sun’iy monopoliyalarni paydo qiladi;
- bozorning narx va raqobat mexanizmlari normal ishlashiga xalaqit qiladi.
Bu esa JST tamoyillariga zid.
“Nima bo‘pti – deyishingiz mumkin – bu yaroqsiz qoidalarni o‘zgartiramiz, o‘zimizga foyda-ku bu. Axir, bozorlarning yaxshi ishlamasligi, sun’iy monopoliyalar, korrupsion oxurlar – rivojimizga to‘siq bo‘layotgan narsalar-ku! Biz bu islohotlardan manfaatdormiz!”
