«Kalininlar işi» – SSSRda uruş faxriylarini öldirib, ordenlarni olib ketib sotgan er-xotin qanday uşlangandi?
|14:56 / 08.10.202338 56213 min
1980-yillar boşida SSSRning turli hududlarida jinoiy guruh uruş faxriylarini öldirib, ularning qimmatbaho orden va medallarni olib keta boşlaydi. Köp ötmay guruhning ikki a’zosi, er-xotin uşlanadi. Boşqalarni topişning iloji bölmaydi. Sud erkakka ölim, ayolga 15 yil qamoq jazosi tayinlaydi.
Fotokollaj: Kun.uzFotokollaj: Kun.uz
Bugun SSSR davri haqida gap ketganda ayrim yurtdoşlarimiz «jinoyatçilik yöq edi, odamlar farovon yaşardi» deyişadi. Odamlarning qançalik «farovon» yaşagani bu alohida mavzu. SSSRda jinoyatçilik yöq edi degan gap yolğon.
Zöravonlik ustiga qurilgan bu davlatda har yili köplab jinoyatlar sodir etilardi. Biroq bu haqda odamlarga bildirilmas, ular ommadan yaşirilardi.
Çingiz Aytmatovning 1980-yil örtalarida çop etilgan «Qiyomat» romanini eslaylik. Roman qahramoni Avdiy Kalistarov viloyatdagi boş gazetada muxbir bölib işlaydi va Qozoğiston çöllarida ösib turgan yovvoyi naşa SSSRning turli hududlariga qanday tarqatilayotgani haqida maqola qilmoqçi böladi.
Avdiyni Qozoğistonga yuborgan gazeta boş muharriri yigit maqolani yozib borganidan söng uni çop etişni xohlamaydi. Çunki öşa paytlarda SSSRda giyohvandlik avj olayotgani va yoşlar orasida bu zahri qotilni iste’mol qiluvçilar köpayib borayotgani zör berib yaşirilardi.
Odamlarga «SSSRda odamlar baxtli va farovon yaşayapti, giyohvandlik, jinoyatçilik umuman yöq deb uqtirilardi. Aslida esa giyohvandlik ham bor edi, jinoyatçilik ham.
Masalan, 1980-yillar boşida jinoiy guruh köplab uruş faxriylarini öldirib, qimmatbaho orden va medallarini olib ketganda bu iş ham boşqa jinoyatlar kabi ommadan yaşiriladi.
Sovet davrida ommadan yaşirilgan juda köp voqea va hodisalar zulm saltanati – SSSR parçalanib ketgandan söng oşkor böldi. Jumladan, uruş faxriylarining öldirib ketilişi ham.
Qotillik haqida xabar
1983 yilda SSSRdagi markaziy gazetalardan bir neçtasi Smolensk viloyati Ugran tumani Baskakov qişloğida sodir bölgan jinoyat haqida yozib çiqadi. Ma’lum bölişiça, noma’lum şaxslar ikki nafar uruş faxriysini öldirib, ularning barça orden va medallarini olib ketişgan.
Köp ötmay Moskvada yaşovçi Sovet ittifoqi qahramoni, vitse-admiral Georgiy Xolostyakov va uning rafiqasi ham öldirib ketiladi. Şundan söng aholi orasida vahima tarqaladi.
Uruş faxriylarining öldirilişi hatto xorijda ham ovoza böladi va AQŞda çop etiladigan Los-Anjyeles Tayms gazetasida «SSSRda Brejnevning döstlarini öldirişni boşlaşdi» degan xabar beriladi.
Amerikaliklarning bunday sarlavha qöyişiga ham qisman asos bor edi. 1982 yil 10 noyabr kuni Leonid Brejnev vafot etgaç uning örniga SSSR rahbari bölgan sobiq KGB rahbari Yuriy Andropov mamlakat böylab juda katta tozalaş ötkazadi.
Mavzuga oid
U Brejnevga yaqin bölgan köplab insonlarni işdan oladi. Ularning aksariyati qamaladi. Jumladan, Brejnev bilan bolalikdan döst bölgan SSSR içki işlar vaziri Nikolay Şçyolokov ham Andropovning nişoniga aylanadi.
Andropov SSSR taxtiga ötirgandan bir oy ötib, eng birinçi Şçyolokovni işdan böşatadi. Keyinçalik sobiq vazir barça unvonlardan va davlat mukofotlardan mahrum qilinadi. Söng unga nisbatan jinoiy iş qözğatiladi.
Bundan taşqari, Brejnev ölgandan söng u bilan yaqin bölgan Raşidovning ham boşida qora bulutlar aylana boşlaydi. Andropov nima qilib bölsa ham Raşidovdan qasos olişni istardi. Biroq uni işdan böşatişga va jazolaşga ulgurişmaydi, Özbekiston rahbari vafot etadi.
Vitse-admiral va rafiqasining öldirilişi
1983 yil 22 iyul kuni Moskva şahrida joylaşgan militsiya bölimidagi telefon jiringlaydi. Bir qiz keksa yoşdagi bobosi va buvisini noma’lum şaxslar öldirib ketganini aytadi.
Hodisa joyiga darhol tezkor guruh yetib boradi. Marhumlarning şaxsiga aniqlik kiritilganda ular maşhur vitse-admiral Georgiy Xolostyakov va uning xotini ekani ma’lum böladi.
Jinoyat sodir bölganda admiralning 20 yoşli nabirasi qöşni xonada uxlayotgan bölgan va u heç narsani sezmagan. Örnidan turganda bobosi va buvisining jasadiga közi tuşadi va darhol militsiyaga qönğiroq qiladi. Admiral öldirilganda 81 yoşda edi.
Xolostyakov mamlakatda juda taniqli şaxs edi. U nemislarga qarşi uruşda Qora dengiz floti rahbarlaridan biri bölgan. Uruşdan söng ança yillar SSSR harbiy-dengiz flotida yuqori lavozimda xizmat qilgandi.
Georgiy Xolostyakov va uning xotini
Foto: yaplakal.com
Admiral va uning xotinini öldirib ketişgani haqida Içki işlar vazirligi va Mudofaa vazirligi rahbarlari xabar topgaç işni oçiş uçun Moskva şahar IIB jinoyat qidiruv boşqarmasidan eng tajribali xodimlar jalb etiladi.
Admiral yaşagan tumanda 51 ta militsiya bölimi bölib, barça oyoqqa turğiziladi va qotilni qidiriş boşlab yuboriladi.
Avvaliga admiral şaxsiy xusumat tufayli öldirilgan degan taxmin ham bildiriladi. Biroq 81 yoşli keksa kişi heç kim bilan yomon munosabatda bölmagani oydinlaşgaç bu taxmin yöqqa çiqadi.
Xodimlar bilan suhbatda admiralning nabirasi Nataşa Moskva davlat universiteti talabalari haqida gapirib qoladi. Admiral bir neça bor MDU talabalari özidan intervyu berişni söraşgani haqida gapirgan ekan.
Talabalar admiralga ikkinçi jahon uruşi haqidagi oçerklardan kitob qilişmoqçi ekanini, şunga material töplab yurişganini aytişgan. Biroq MDU rahbariyati ikkinçi jahon uruşi haqida heç qanday kitob tayyorlanmayotganini ma’lum qiladi.
JQB xodimlari jinoyatçilar admiralning kvartirasiga bemalol kira olgan va u Georgiy Xolostyakov bilan avvaldan taniş bölgan degan taxminga kelişadi.
Kvartirani közdan keçiriş çoğida xodimlar uruş faxriysining bir neçta orden va medallari va qimmatbaho buyumlar yöqligini aniqlaşadi. Ularni jinoyatçilar olib ketgandi.
Hammasi ravşan edi, qotillar Georgiy Xolostyakov öziga töq yaşaganini va unda köplab orden va medallar borligini bilişgan. Admiralni aynan ularni olib ketiş uçun öldirişgan.
Jinoyatçilar admiralning uyidan Oltin Yulduz, uçta Lenin, uçta Qizil Bayroq, Suvorov, ikkita Uşakov, Qizil yulduz ordenlarini, şuningdek, Xolostyakovga berilgan Yugoslaviya, Bolgariya, Britaniya, Çexoslovakiya, Ruminiya, Vengriya va boşqa xorijiy davlatlarning oliy mukofotlari hisoblangan ordenlarni olib ketgandi.
Öşa paytda SSSRda qimmatbaho va tarixiy buyumlar savdosi avj olgan qora bozor şakllanib bölgan. Unday narsalarning xaridori asosan xorijliklar edi. Jumladan, admiralning uyidan olib ketilgan orden va medallarni salmoqli pulga sotiş mumkin edi.
Şundan söng xodimlar içki işlar vazirligi orqali barça respublikalardan ma’lumot olişadi. Şunda sönggi ikki yilda Rossiya, Ukraina, Moldaviya va Latviyada ellikka yaqin uruş faxriylari öldirib ketilgani aniqlanadi.
Jinoyatlarning birontasi oçilmagan va qotillar uşlanmagan edi. Ulardagi tafsilotlarga köra, uruş faxriylariga özini MDU talabalari deb taniştirgan bir qiz va yigit yoki ikki nafar talaba, boşqasida özlarini jurnalistlar deb taniştirgan ikki yigit intervyu sörab murojaat qilgan. Köp ötmay faxriylar öldirilib, ularning orden va medallari olib ketilgan.
Şundan söng Içki işlar vazirligi barça uruş faxriylari bir neça kişidan iborat guruh tomonidan öldirilgan degan xulosaga keladi va butun ittifoq böylab qidiruv e’lon qiladi.
Qotillarning qölga olinişi
Joylarda militsiya xodimlari turli şaharlarda qimmatbaho eski buyumlar bilan işlovçi olibsotarlar va kolleksionerlarni tekşira boşlaşadi.
Suhbatlardan birida moskvalik olibsotarlardan biri Ivanovo şahrida yaşovçi Gena ismli yigit öziga bir qança ordenlarni sotib ketganini aytib qoladi.
Tezkor guruh darhol Ivanovoga boradi va Genani qölga oladi. U 26 yoşli Gennadiy Kalinin bölib çiqadi. Kalinin haqida ma’lumot töplaşganda bu yigit bir neça marta öğirlik va firibgarlik uçun jazolangani aniqlanadi.
Kalinin ilk öğrilikni 1980 yilda, 23 yoşida boşlagandi. Öşanda u uruş faxriylaridan birining ordenini öğirlaydi va 200 rublga sotadi. Keyinroq öğirlagan Oltin Yulduz ordenini 1000 rublga sotadi.
Köp ötmay Kalinin Odessaga «gastrol»ga borganida Inna Gavrilova ism-şarifli qiz bilan tanişadi va unga uylanadi. Şundan söng er-xotin talonçilikni birga qila boşlaşadi.
Uruş faxriylari yoqimtoy qiz va yigitdan şubhalanişmas va ularni uylariga kirgizişardi. Er-xotin vaziyatga qaraşar, agar orden va medallarni öğirlab çiqib ketişning iloji bölmagan vaziyatlarda uruş faxriylarini öldirişardi.
Tergovda aniqlanişiça Kalinin va uning xotini SSSR böylab quloç yoygan juda katta jinoiy guruh tarkibida işlaşgan. Guruhda hammaning öz işi bölgan.
Orden va medallar uçun uruş faxriylarni öldiriş bilan şuğullangan er-xotin Kalininlar
Kalinin xotini bilan, yana 5-6 nafar yigitlar orden hamda medallarni öğirlab aytilgan odamga yetkazişadi va undan öz uluşlarini olişadi. Boşqalar esa orden va medallarga xaridor izlab topiş, ularni aylanma yöllar bilan yaşirinça xorijga çiqariş kabi işlar bilan şuğullanişgan.
Guruh a’zolari öz «qurbon»larini turli şahar va qişloqlarda jamoat joylariga ilib qöyilgan fotosuratlar orqali topişgan. (Sovet davrida sotsialistik mehnat ilğorlari, uruş faxriylari va boşqa qahramonlarning surati ostiga ism-şariflari yozilgan holda har qadamda ilib qöyilardi).
Fotosuratlarda uruş faxriylari parad kiyimida barça orden va medallarni taqqan holda bölardi. Jinoyatçilar şunga qarab odam tanlaşardi va keyin «ölja»ning manzilini aniqlab, oldiga borişardi.
Er-xotin ba’zida öğirlangan orden va medallarni jinoiy guruh a’zosiga topşirmay özlari sotişgan. Admiralning orden va medallarini ham özlari sotişadi. Oxir-oqibat bu iş ularning foş bölişiga sabab böladi.
Gennadiydan söng köp ötmay Inna ham qölga olinadi. Ular uşlangandan söng guruhning qolgan a’zolari nom-nişonsiz ğoyib bölişadi.
Tergov va sud
Tergov davomida Gennadiy Kalinin jinoiy töda safiga 1980 yil qöşilganini, köp ötmay bu işga hali voyaga yetmagan Innani ham tortganini aytadi. Keyinroq yigit qizga uylanadi va Inna uning familiyasiga ötadi.
Ma’lum bölişiça er-xotin Kalininlar özaro topişgandan söng «orden ovi» uçun SSSRning 19 ta şahrida bölişgan, uç yil davomida 39 ta jinoyat sodir etişgan.
Ular özlarini MDU talabalari deb taniştirişgan va şu yöl bilan uruş faxriylari yaşayotgan uylarga kirib borişgan. Agar uruş faxriysi yolğiz yaşayotgan bölsa, undan içiş uçun suv söraşgan.
Faxriy suvga çiqqan paytda kiyimlardan ordenlarni yulib olib, tezda qoçib qolişgan. Mabodo uruş faxriylari yolğiz bölişmasa ordenlarni oliş uçun ularni öldirişgaça borişgan.
Er-xotin öz faoliyati davomida ellikdan ortiq Lenin, oltita Sovet ittifoqi qahramoniga beriladigan oltin yulduz ordenlari, yettita Sotsialistik mehnat qahramoniga beriladigan oltin medal va yana köplab orden va medallarni öğirlaşgani aniqlanadi.
Er-xotin orden öğirlab berişgani uçun jinoiy tödadan 40 ming rubl işlaşgan. Admiral Georgiy Xolostyakovning öldirilişi ularning oxirgi işi edi.
Tergov jarayonida Kalinin admiralni qanday öldirganini aytib beradi. Ma’lum bölişiça u Tolstyakovning uyiga uç marta borgan. Birinçisida özi borgan va tafsilotlarni eşitgan.
Ertasi kuni xotini Inna bilan borgan va uni hamkurs deb taniştirgan. Öşa kuni admiralning oldiga kimdir kelib qoladi va operatsiya yana amalga oşmaydi.
Uçinçi urinişda er-xotin ikkalasi ertalab admiralning uyiga borişadi, mezbon hayron qolganda talabalarni kartoşka terimiga olib çiqişayotgani uçun vaqtli kelganlarini aytişadi.
Suhbat paytida Kalinin içişga suv söraydi. Admiralning xotini oşxonaga çiqqanda Inna unga ergaşadi. Şu tariqa Kalinin admiralni mehmonxonada, Inna uning xotinini oşxonada öldiradi. Söng orden va medallarni olib çiqib ketişadi.
Tergov bir yarim yil davom etadi va er-xotin Kalininlar işlagan jinoiy guruh a’zolaridan boşqa heç kimni tutişning iloji bölmaydi. 1984 yilda ötkazilgan sud majlisida Kalininga ölim jazosi, xotini Innaga 15 yil qamoq jazosi beriladi.
Köp ötmay hukm ijro etiladi va Kalinin otib taşlanadi. Xotini Innaning taqdiri esa noma’lumligiça qoladi.
Öşa paytda «Kalininlar işi» deb atalgan mazkur jinoyat işi ommadan yaşirilgan. Odamlar uning tafsilotlari haqida SSSR parçalanib ketgandan söng xabar topişadi.
