“Bolamning sumkasi özidan oğir” – maktab öquvçisi sumkasi oğirligi qança bölişi kerak?

Oğir sumkalarga oid bir maqolada 12-14 yoşli bolalarda umurtqa poğonasi ösişining muhim bosqiçi röy beradi, şuning uçun bu yoşdagi bolalarda qöşimça ehtiyot çoralarini amalga oşiriş kerakligi aytiladi.

Özbekistonda bolalarning sumkasi oğirmi?

Maqola uçun maktab sumkalari haqida ota-onalar fikri örganildi. Ularga köra, maktabda öqiydigan bolalarining sumkalari ança oğir.

Onalardan birining yozişiça, 1-sinf qizining vazni 19 kilogramm, sumkasi 4-5 kilo atrofida. 4-sinf öğlining sumkasi ham özining tana vazniga nisbatan ançayin oğir.

• "Öğlim 4-sinf. Papkasining oğirligidan mening yelkam oğrib ketadi to maktabiga olib borgunça", deydi onalardan biri. "Qizim 7-sinf, sumkasi zil-zambil. Şanbadan taşqari qolgan kunlari 6 soat dars böladi, kitoblarining hajmi katta, hajmi noqulay", deydi yana boşqa bir ona. Yana bir onaning fikriga köra, bolasi 4-sinfda öqiydi, sumkasini özi zinadan olib çiqib bermasa, kötara olmaydi.
• "Qizim 7-sinfda öqiydi, sumkasini keça maktabga tayyorlab qöygan payti ölçadik, 8,5 kg çiqdi. 6 ta kitob, daftarlari va öziga kerakli qöşimça narsalari bilan şunça oğirlikda bölarkan".
• "3-sinf qizimning sumkasi 6-7 kg çiqadi. Haliyam maktabga ertalab dadasi olib borib qöyadi. Lekin qaytişda özi kötarib kelişi kerak".
• "5-sinf qizimning sumkasida toş borga öxşaydi. "Qanday kötarasan?", desam, "Oğirmas" deydi. Lekin ança oğir".
• "Qizimning jussasi kiçikroq, 3-sinf, vazni 26 kg. Sumkasini ölçasam 6,5 kg çiqdi. Haliyam bugun kamroq narsa olib ketadigan kuni ekan".
• "Qizim 9 yoş, sumkasi ançagina oğir, undan taşqari musiqa maktabi uçun darsliklarini solsa va skripkasini ham olsa, yuki undanam oğir bölib ketadi".

Ba’zi onalarning aytişiça, ular bolasining sumkasi oğirligi uçun ham özi maktabga olib borib, olib keladi.

AQŞda yaşovçi özbek onasi esa bolalari maktabga darsliklar olib bormasligini, dars vaqti Ipod’dan foydalanilişini, bolalar maktabdan faqat öziga qiziq bölgan biror kitobni uyda öqiş uçun olib kelişini, şuning uçun ham sumkalari oğir emasligini bildirdi.

Darsliklar hajmiga talab bormi?

Maktab öquvçilarining sumkasida, asosan, darsliklar va daftarlar böladi. Qonunçilik böyiça esa darsliklar oğirligi uçun me’yorlar belgilangan. Unga köra, darslik vazni:

• 1-4-sinflar uçun 300 grammdan;
• 5-6-sinflar uçun 400 grammdan;
• 7-9-sinflar uçun 500 grammdan;
• 10-11-sinflar uçun esa 600 grammdan oşmasligi kerak.

Masalan, 7-sinf öquvçisi bir kunda 6 ta darslikni özi bilan maktabga olib borsa, faqat darsliklarning özi 3 kg böladi. Qöşimça daftarlar va ruçkalar, sumkaning özining oğirligi, öquvçi özi bilan olib boradigan suv va tuşlik (agar olib borsa) qöşilsa, bola uçun ançayin oğir kilogramm hosil bölişi mumkin.

Sumkalar oğirligini qanday kamaytiriş mumkin?

Bolalarga orqaga taqiladigan oddiy sumka örniga aravaçali sumkalar olib beriş mumkin. Bunday sumkalarning oğirligi bola tana vaznining 20 foizigaça bölsa ham bolaga noqulaylik tuğdirmaydi. Lekin har doim ham aravaçali sumkalar yeçim bölmasligi mumkin. Sababi qor va yomğirli havoda ular bilan maktabga boriş noqulay. Bundan taşqari, qişloq hududlarida maktabga boradigan bolajonlar uçun aravaça surişga mos yölaklar bor-yöqligi ham savol ostida.

Ryukzakni tanlaşda esa uning tuzilişiga alohida ahamiyat beriş kerak. Yelkaga osiladigan tasmalari keng bölişi muhim. Ensiz tasmali ryukzaklar oğir bölganda yelkaga botadi va oğriq paydo qilişi mumkin. Ryukzaklar hajmi belning pastki qismidan ensiz, kökrak aylanasidan enliroq bölmasligi kerak. Şuningdek, ular tikilgan mato, sumkaning hajmi yengil ekaniga ham e’tibor qaratiş kerak.

Yana bolaning sumkasini muntazam tekşirib, undan ortiqça narsalarni olib taşlaş va faqat eng keraklilarini qoldiriş zarur.

Turli davlatlarda öquvçilar sumkasi oğir bölib ketmasligi uçun sinf şkaflaridan foydalaniladi. Lekin Özbekistonda umumta’lim maktablarida bolalar darslik va boşqa kerakli narsalarini maktabda qoldirib ketişi odatiy holat emas.

Bolalar oğirini yengil qiladigan biror iş qiliş mumkinmi?

Ehtimol, bu mavzu kiçik va ahamiyatli emasdek tuyulişi mumkin, lekin mavzu haftasiga 5-6 kun belgilangan me’yordan 2 barobar oğir sumkani taqib maktabga ketadigan ösiş yoşidagi bolalar soğligi haqida. Bolalar salomatligi, ularning kelajakda yelka, böyin yoki bel oğriğidan aziyat çekmasligi, xunuk qomatli odamga aylanmasligi uçun nafaqat ota-onalar, balki ularga mas’ul va aloqador bölgan har qaysi böğin boş qotirişi kerak.

Maktablarda har bir sinfxonada öquvçilar uçun kiçik şkaflar örnatiş, darsda ba’zi darsliklarning elektron tarzda (bunda ham öquvçining közi zararlanmasligi va boşqa xavfsizlik masalalarini jiddiy örganib çiqişga töğri kelişi mumkin) bölişiga ruxsat beriş va balki yana boşqa yeçimlar topişga urinib köriş mumkin.