2023 yil 24 iyun tongida Vagner xususiy harbiy kompaniyasi otryadlari Luhansk oblasti va Rossiya chegarasini ikki joydan kesib o‘tgandi. Shunday qilib oldingi kuni Yevgeniy Prigojin tomonidan e’lon qilingan «adolat marshi» — quruq gap emasligi (avvaliga Kremldagilar shunday taxmin qilishgandi), balki uzoqni ko‘zlagan haqiqiy isyon ekani ma’lum bo‘ladi. «Meduza» bir yil oldingi voqealar xronikasini tikladi.
XHK merosi: Prigojin «armiyasi»dan hech narsa qolmadi — ammo vagnerchilarning taktik elementlaridan RF qurolli kuchlari ham, Ukraina qurolli kuchlari ham foydalanmoqda
Bir yil muqaddam quruqlikda isyonchilarga hech kim qarshilik ko‘rsatmagandi (agar Moskva tomon asosiy trassalarda yuk mashinalaridan o‘rnatilgan barrikadalar hisobga olinmasa). RF qurolli kuchlari rahbariyati yollanma jangchilarga qarshi faqat yaqin atrofdagi aerodromlardan armiya aviatsiyasini — asosan vertolyotlarni yuborgandi. Hukumat kuchlari aviatsiyasi bilan bir necha to‘qnashuvlardan keyin XHK yollanma jangchilari Lipetsk oblasti Krasnoye qishlog‘iga yetib boradi va shu yerda lager tiklaydi. Kolonna Tula oblasti chegarasini baribir kesib o‘tmaydi.
Keyin nimalar bo‘lgani oxirigacha aniq emas — bungacha bo‘lgan harakatlanish marshrutlari va to‘qnashuvlar videolarda aks etgandi. Yevgeniy Prigojin Kreml bilan o‘tkazgan muzokara tafsilotlari faqat Aleksandr Lukashenkoning hikoyasi orqali ma’lum. Uning gaplari chinligiga esa ishonib bo‘lmaydi.
Nima bo‘lganda ham, 24 iyun kuni kechga borib Prigojin — Lukashenko vositachiligida Kreml bilan o‘tkazilgan muzokaralardan keyin — isyonni davom ettirishdan voz kechadi va bu bilan o‘ziga hamda o‘zining xususiy harbiy kompaniyasini o‘limga hukm qiladi.
Vagner endilikda hech qanday ko‘rinishda mavjud emas:
- yollanma jangchilarning bir qismi mudofaa vazirligi bilan shartnomalar imzolaydi (buni o‘sha vaqtdagi mudofaa vaziri Sergeya Shoygu talab qilgandi, isyon ham shu sabab bilan boshlangan);
- XHK otryadlari Afrikada ham mudofaa vazirligi nazorati ostida harakatlanishda davom etmoqda (faqat MARda ular Vagner brendini saqlab qolgan);
- siyosiy motivlar tufayli Mudofaa vazirligi bilan hamkorlik qilishga rozi bo‘lmagan boshqa yollanma jangchilar esa Rosgvardiya saflariga yozilgan;
- XHKning qolgan qismi Rosgvardiyaning Chechenistondagi «Axmat» polkiga qo‘shilgani haqida gaplar tarqatilgan bo‘lsa-da, minglab yollanma jangchilar qodirovchilarga qo‘shilgani bo‘yicha hech qanday ishonchli ma’lumot paydo bo‘lmadi.
