Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, dunyo bo‘yicha tug‘ilayotgan har 100 nafar bolaning bittasida autizm aniqlanadi va oxirgi yillarda autizmga chalingan bolalar soni har yili 13 foizga oshmoqda. Autizm tashxisli bolalarning o‘z dunyosi bo‘ladi. Shuning uchun ular jamiyatga moslashishi qiyin. Lekin ularni bu holida yolg‘iz qoldirish kasallikning yanada og‘irlashishiga sabab bo‘ladi. Kun.uz Toshkentdagi Nurafshon o‘quv markazi bilan hamkorlikda shunday bolalarni jamiyatga moslashtirish yuzasidan yo‘riqnomalarni taqdim etadi.
Zarifa Turg‘unova, Nurafshon o‘quv markazi mehnat o‘qituvchisi:
“Bugungi o‘quvchim 15 yosh, nutqi yo‘q. Unda noto‘g‘ri xulq ko‘pligi sababli eng ko‘p mehnat darsiga jalb qilamiz. Bunda biz vizual kartochkalardan foydalanamiz. Bola bir ishni boshlagandan keyin davomini tushunmaydi, shunday paytda unga kartochkalar yordamida bosqichma-bosqich tushuntiramiz.Oxirida esa bola eng yaxshi ko‘radigan narsaning rasmini yopishtirib qo‘yamiz. Agar bola hammasini yaxshi bajarsa unga o‘sha rasmdagi narsani berish kerak.
Bu jarayon bolaga uyda, ko‘chada o‘zini yaxshi tutishiga yordam beradi. Onalar uyda ham bu kartochkalarni chiqarib kun tartibida foydalanishlari mumkin. Ovqat pishirish, kiyim kiyish – hammasida foydalansa bo‘ladi. Chunki bola og‘zaki muloqotga tushunmaydi, unga kartochka bilan vizual ta’sir ko‘rsatiladi. Bora-bora bola o‘zi tushunib, bu ishni mustaqil qila boshlaydi”.
Autizm nasldan naslga o‘tadigan xastalik emas, uning kelib chiqish sabablari haligacha noma’lum. Bunday bolalar ijtimoiy hayotga moslasha olmaydi. Asab tizimidagi buzilishlar tufayli bola yon-atrofdagi voqealarga mutlaqo befarq yoki uning aksi o‘laroq o‘ta ta’sirchan bo‘lib qoladi. Ismini aytib chaqirganda qaramaydi. Onasining erkalashlariga hech qanday emotsiya bildirmaydi.
Markaz mutaxassislariga ko‘ra, bu vaziyatda bolani ko‘z qarashlar bilan boshqarish mumkin.
Nargiza Samadova Nurafshon o‘quv markazi mutaxassisi:
“Hozirgi kunda gadjetlar zamonida, nafaqat rivojlanishda kamchiligi bor bolalar, balki sog‘lom bolalar uchun ham bu mashqlar judayam kerak. Chunki ko‘z kontakti bu – nutq degani. Bu mashqlar bolaning diqqatini jamlashga, onaning aytganini bajarishga, ko‘z orqali tushunishga, mumkin-mumkinmas narsalarga reaksiya qilishga yordam beradi. Bu narsa bolaning hayoti davomida judayam muhim ahamiyatga ega”.
