$57 millionlik ezgu taşabbus va IIVdagi ikki xil standart - hafta dayjesti

Maktab öquvçilarini kitob öqişga rağbatlantiriş böyiça yangi dastur – Milliy kitobxonlik harakati yölga qöyilyapti. Juma kuni prezident Şavkat Mirziyoyev bu yangi dasturga start berarkan, kitobxonlik odamning mustaqil fikrlaş qobiliyatini östirişi, şu sababli yoşlarning kitob öqişi – millat kelajagiga oid masala ekanini ta’kidladi.

“Zamonaviy gadjetlar va sun’iy intellekt hayotimizga tobora çuqurroq kirib kelayotgan şaroitda, mustaqil fikrlay oliş qobiliyati – insonning eng katta ustunligi. Kitobxonlik faqat ta’lim masalasi emas, balki millat kelajagi, xalqimizning ma’naviy qudrati va mamlakat raqobatbardoşligini ta’minlaydigan muhim omildir”, – dedi davlat rahbari.

Milliy kitobxonlik musobaqasida maktablarning 1-sinfidan 11-sinfigaça bölgan öquvçilar iştirok etadi. Dasturning umumiy yillik mukofot fondi – 240 ming dollar. Boş sovrin sohibiga 50 ming dollar pul mukofoti beriladi. Eslatib ötamiz, 2017 yildan yölga qöyilgan “Yoş kitobxon” va 2021 yildan boşlangan “Yoş kitobxon oila” tanlovlari ğoliblariga avtomobil berib kelinayotgan edi. Yangi musobaqa esa, prezident ta’biriga köra, Özbekiston tarixida kitobxonlik böyiça eng salmoqli mukofot böladi.

Kitobxonlikka oid sönggi yangiliklar qatorida, Yoşlar işlari agentligining şu oydan boşlangan xayrli taşabbusi ham e’tirofga loyiq. Agentlik mutolaani yoşlar orasida trendga aylantiriş maqsadida, yangi çiqayotgan kitoblarni bayram-şou tarzida taqdimot qilib borişni yölga qöydi. Ötgan haftadagi ilk bayramona tadbirda özbek tilidagi 10 ta yangi kitob taqdimot qilindi. Ular orasida “Ötkan kunlar”ning davomi sifatida yozilgan “Yaldo keçasi” nomli milliy roman, ekranli gadjetlar bolalarning bolaligini öğirlayotgani haqidagi dunyoga maşhur “Behalovat avlod” asari va ilmiy-fantastik adabiyotning şoh namunasi bölmiş “Dyuna” epik şedevri ham bor.

YPX xodimini urib yuborgan BMW voqeasi unutildimi?

Toşkentda katta tezlikda Lexus haydab yurgan ösmirlar bir neça marta qizil çiroqdan ötib ketdi. Xususiy maktabning 10-sinf öquvçisi BMW M4 avtomobilida YPX xodimini bosib ketdi. Urgutda Gentra rulidagi 11-sinf öquvçisi mahallasidagi dökonga çiqqan 5 yaşar qizçani urib yubordi....

Bu – oxirgi paytlarda voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilgan avtohalokatlardan faqat ayrimlari xolos. Kuni keça navbatdagi voqea Qöqonda röy berdi: 10 yoşli uç nafar qizaloq piyodalar yölagidan ötayotgan paytda, ularni katta tezlikda kelgan Malibu urib ketgan. Oqibatda qizlardan biri şifoxonada halok bölgan, yana ikki jabrlanuvçi oğir darajada jarohatlangan. Malibu'ning rulida esa 9-sinf öquvçisi bölgan. Guvohlarga köra, u bolalarni urib ketişidan bir neça soniya oldin svetoforning qizil çiroğida ham töxtamasdan, katta tezlikda ötib ketgan.

Voqeaga Içki işlar vazirligining munosabatida ikkiyuzlamaçilikni köriş mumkin. BMW'dagi ösmir YPX xodimini urib ketganida, tizim öz vakilining qotilini oçiq-oydin körsatgan, uning otasini ham kamera qarşisida uzr sörattirgan edi. Qöqondagi voqeada esa, IIB voyaga yetmaganlarning huquqlari taqozosi bilan qoidabuzarning yuzini yaşirgan holda video e’lon qildi; uning maşina boşqarişiga yöl qöyib bergan javobgarlar esa rasmiy reportajdan mutlaqo çetda qoldi. Qolaversa, rasmiylar uçun bu yigitni javobgarlikka tortiş ham qiyin masala, çunki 16 yoşga tölmagan şaxsni Jinoyat kodeksining 266-moddasi bilan ayblab bölmaydi.

Qöqondagi bu qonli halokatdan keyin, piyodalar ötiş joyiga svetofor örnatiş haqida negadir mas’ullardan sado çiqmayapti. Xuddi şunday holatni Olmaliqda ham kuzatiş mumkin: 12 may kuni Olmaliq kon-metallurgiya kombinatiga tegişli Toyota rusumli xizmat avtomobili şahardagi svetoforsiz piyodalar ötiş joylaridan birida 8 yaşar ikki bolani urib ketgan. Bolalardan biri voqea joyida vafot etgan, ikkinçisi komaga tuşib qolgan. Kun.uz bilan gaplaşgan olmaliqliklar har kuni juda köp maktab öquvçilari yölni kesib ötadigan bu nuqtaga fojiadan keyin ham svetofor qöyilmayotganidan noroziligini bildirdi.

Içki işlar vazirligining ikki xil standartlarini boşqa bir misolda ham yaqqol köriş mumkin. Yodingizda bölsa, ikki oy oldin Geländewagen mingan ikki qoidabuzar Sergelida tezlikni 222 km/soatgaça oşirgani uçun, bezorilik moddasi bilan 15 sutkaga qamalgan edi. Endi ma’lum bölyaptiki, şaharda öta katta tezlikda maşina haydaganlarning hammasiga ham bunday jazo muqarrar emas. Şunçaki, öşanda G-Class'dagi ikki şaxsning omadi kelmay qolgan ekan: ularning qilmişi BMW'da bosib ketilgan inspektor voqeasi bilan boğliq rezonans foniga töğri kelib qolgan xolos.

Oradan ikki oy ötib, öşa rezonans paytida aytilgan balandparvoz gaplarni tizim rahbarlari unutib yuborganga öxşaydi. Çunki şahar çekkaroğida emas, poytaxtning naq markazida – Mustaqillik şoxköçasida Tesla'ni 214 km/soat tezlikda haydagan haydovçiga nisbatan munosabat mutlaqo boşqaça bölyapti. YHXX'ning Kun.uz'ga ma’lum qilişiça, bu şaxsga nisbatan svetoforning taqiqlovçi işorasiga böysunmaslik va avariya holatini keltirib çiqariş moddalari böyiça ma’muriy bayonnoma tuzilgan. Bu – Tesla'dek qimmatbaho maşina rulidagi şaxs uçun arzimagan, bir neça million sömlik jarima degani. Ya’ni negadir bezorilik moddasini qöllab, qoidabuzarni qamaş haqida bu safar gap-söz yöq.

Aslini olganda, odamlarda özi va yaqinlarining köça-köydagi xavfsizligi haqida qörquv, inglizça aytganda terror uyğotuvçi bunaqangi huquqbuzarliklar uçun “mayda bezorilik” moddasini qöllab, 15 sutkaga qamaş ham yetarli emas. Kodeksga yaqinda qöşilgan “yöl bezoriligi” moddasini faqat şaxmat tarzida haydaş yoki drift qiliş kabi holatlarda emas, aholi punktida tezlik haddan taşqari oşirilgan vaziyatlarda ham qöllanadigan standart jazoga aylantiriş kerak. Ana şundagina huquqbuzar jarima tölaş bilan qutulib qololmaydi va kamida 1 yilga haydovçilik guvohnomasidan mahrum etiladi.

Qonuniy jazo – xavfli qoidabuzarlikning oldini oliş vazifasini bajarmasa, unaqa jazodan zarraça ham foyda yöq. Buni anglaş uçun Içki işlar vazirligi öz xodimlari orasida keyingi qurbonni kutib ötirişi kerak emas.

Xavfli transformatorlar – bolalar kuşandasi

Butun Özbekiston böylab barça transformator punktlari zudlik bilan xatlovdan ötkazilib, taftiş qilinişi va xavfsizligi ta’minlanişi kerak. Oxirgi paytlarda atrofi öralmagan transformatorlar bolalar umriga zomin bölişi holatlari köpayib boryapti.

5 may kuni Namangan viloyati Davlatobod tumanida 13 yoşli bola gilos yeyman deb, atrofi oçiq turgan transformator punkti ustiga çiqişi oqibatida halok böldi. Marhumning yaqinlari “Millar” dasturiga bergan intervyusida aytişiça, voqeadan keyin ham yuqori kuçlanişli inşoot atrofiga tösiq örnatilmagan.

20 may kuni Bolalar ombudsmani vakolatli taşkilotga ta’sir hujjati kiritib, respublikaning barça hududlarida yuqori kuçlanişli obektlarning bolalar xavfsizligi standartlariga muvofiqligini ta’minlaş talabini qöydi. 12 may kuni Kun.uz ham xuddi şunday çaqiriq bilan mas’ullarga qarata bong urib çiqqan edi.

Gap şundaki, avvalroq Namanganning boşqa bir tumani – Mingbuloqda ham 4 yoşli bola hojatxona izlab, oçiq qoldirilgan transformator içiga kirib, ikki qölidan ayrilgan edi. Tergov va sud organlari bu jinoyat oqibati bölganini tasdiqlab, mas’ul xodimni javobgarlikka tortgan. Bundan taşqari, fevral oyida Farğona şahridagi yangi qurilgan davlat boğçalaridan birida transformator oçiq qoldirilişi oqibatida 6 yaşar bolaning tana a’zolari kuyib ketdi. Bu holat böyiça ham jinoyat işi oçilgan.

Umid qilamizki, bir neça oy içida ketma-ket röy bergan uçta bir xil fojia – keyingilarining oldini oliş uçun keçiktirmasdan çoralar körişga yetarli turtki böladi.

Bu hafta yana nimalar röy berdi?

“Biz bu kunlarni 34 yil kutdik” – prezident Şavkat Mirziyoyev futbol böyiça milliy jamoa a’zolarini Jahon çempionatiga kuzatar ekan, şunday dedi. “Biz bu kunlarni butun xalqimiz, futbol işqibozlari bilan 34 yil kutdik. Şu ma’noda, futbolçilarimizni Özbekiston tarixida yangi sahifa oçgan zamonamiz qahramonlari deb aytsak arziydi”, dedi davlat rahbari juma kuni Milliy stadiondagi kuzatiş marosimida. Şavkat Mirziyoyev futbolçilar allaqaçon tarix yaratib bölgani, mundialda esa ortiqça bosimsiz öynaşlari mumkinligini ta’kidladi. Eslatib ötamiz, Özbekiston mundialdagi ilk öyinini Mexiko şahrida, Toşkent vaqti bilan 18 iyun tongida Kolumbiyaga qarşi ötkazadi.

Ayrim pedagoglarga samolyot va poyezd çiptasi uçun çegirma berilişi mumkin. Tegişli hujjat loyihasi jamoatçilik muhokamasiga qöyildi. Unga köra, respublikada reytingi eng yuqori 100 ta maktab, 100 ta boğça, 20 ta texnikum va 10 ta oliygoh pedagoglariga içki yönalişlardagi samolyot va poyezd çiptalariga yilda bir marta 15 foizgaça çegirma beriş közda tutilyapti. Loyihada “Afrosiyob” va “Jaloliddin Manguberdi” poyezdlariga bu çegirma taalluqli bölmasligi nazarda tutilgan. Imtiyozdan foydalaniş uçun pedagoglarga iş joyidagi direktordan reys yönalişi va sanasi körsatilgan rasmiy xat oliş talabi qöyilişi mumkin.

Toşkent şahar hokimining daraxtlar kesilişiga munosabati muhomalarga sabab bölmoqda. Şavkat Umrzoqov Gazeta muxbirining savoliga javoban soğlom daraxtlar zaruratsiz kesib taşlanişiga qarşi ekanini aytdi va “lekin” sözi bilan fikrini davom ettirdi: “Zararlangan daraxtni olib taşlaşmi, yoki biron bir bundan ham yaxşi loyihani amalga oşiriş uçun şaroit yaratiş, ekologiya yoki xalq manfaati közlangan loyiha bölsa, albatta, taroziga bitta daraxtni oliş kerak emas... Xalq manfaati qayerda yuqori bölsa, şuni köriş kerak. Xudoga şukr, daraxt ekadigan joylarimiz köp, ekologik muhitni yaxşilaydigan işlarimiz turi köp, şularni amalga oşiraverişimiz kerak. Bitta daraxt kesilib qolsa, yaxşi emas, lekin uni tragediya qilişimiz kerak emas”.

Köçmas mulk obektlarini bozor narxi asosida soliqqa tortiş boşlanadi. Hukumat qarori bilan, bu boradagi yangi tartib-qoidalar belgilandi. Unga köra, endilikda köçmas mulk obektlari rasmiylar tomonidan hisoblab çiqarilgan “bozor narxi”dan 20 foizga farqli qiymatda oldi-sotdi qilinsa, soliq organi şartnomada körsatilgan summadan kelib çiqib emas, mulkning “bozor narxi”dan kelib çiqib qayta soliq hisoblaydi. Bu tartib quriliş sohasidagi yaşirin iqtisodiyotni qisqartirişga qaratilgani aytilyapti. Lekin bu jismoniy şaxslar sotayotgan köçmas mulklarga ham taalluqli böladimi-yöqmi, bu borada qöşimça rasmiy izohga zarurat bor. Hafta davomida, şuningdek, boşqa bir hujjat bilan soliq xodimlariga tölanadigan ustamalar 1 iyundan boşlab oşirilişi belgilandi.

Toşkent metrosida yölkira tölaş tartibi özgaradi. Prezident qaroriga köra, 2027 yil 1 yanvardan boşlab yölovçilar bosib ötgan masofasi yoki bekatlar soniga qarab yölkira tölaşga ötadi. Yangi tariflar hozirça ma’lum emas. Qarorda 2030 yilgaça poyezdlar intervalini 2-3 daqiqagaça tuşiriş, bekatlar sonini hozirgi 50 tadan 79 taga yetkaziş közda tutilgan. Metropolitenni kengaytiriş rejalari – hozir qurilayotgan Yangi Toşkent yönalişidan taşqari, “Puşkin” bekatidan TTZ dahasigaça va “Mingörik” bekatidan Çilonzor buyum bozorigaça boradigan yangi liniyalarni öz içiga oladi. Şuningdek, metro bekatlari yaqinida avtoturargohlar qurilişi, yerosti yölaklarida kiçik savdo nuqtalari oçilişi kutilyapti.

Muallif – Komron Çegaboyev
Boşlovçi – Bobur Akmalov
Tasvir ustasi – Şohruz Abdurayimov
Surdotarjimon – E’zoza Ahmedova