AQShda inflatsiya kuchaymoqda. Iqtisodiyot Trampning bashorat qilib bo‘lmaydigan qarorlaridan xavotirda

2025 yilning yanvar oyida asosiy iste’mol narxlari indeksi — energiya va oziq-ovqat narxlaridan tashqari hisoblangan inflatsiya — yillik 5,5 foizga oshdi. Bu esa inflatsiyaning uzoq muddat iqtisodiyotda saqlanib qolish xavfini kuchaytirmoqda, deb yozadi The Economist.

Xavotirli jihatlardan yana biri – amerikaliklar inflatsiyaning uzoq muddat davom etishini kutmoqda. Michigan universiteti o‘tkazgan so‘rovga ko‘ra, 2025 yil fevral oyida iste’molchilarning inflyatsion kutilmalari 4,3 foizga yetgan, bu – 1979 yildan beri eng yuqori o‘sish hisoblanadi.

Trampning tarif siyosati inflatsiyaga qanday ta’sir qilmoqda?

Inflatsiyaning kuchayishidagi asosiy omillardan biri Donald Trampning savdo siyosati bo‘lib turibdi. Uning ma’muriyati import bojxona tariflarini oshirish siyosatini yuritmoqda, bu esa narxlar yanada oshishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Michigan universitetining tadqiqoti shuni ko‘rsatadiki, iste’molchilar orasida inflatsiya bo‘yicha turli fikrlar mavjud va bu noaniqlik 1980 yildan buyon eng yuqori darajaga yetgan. Trampning "tariflar narxlarni qisqa muddatda oshirishi mumkin" degan bayonoti aholining xavotirlarini yanada kuchaytirgan.

Inflatsiya kutilmalari o‘zini o‘zi amalga oshirishi mumkinmi?

Agar iste’molchilar narxlar oshishini kutsa, ular maoshlarni oshirishni talab qiladi, ish beruvchilar esa o‘z xarajatlarini qoplash uchun mahsulot va xizmatlar narxini ko‘taradi. Bu esa inflatsiyaning kuchayishiga olib keladi.

2025 yil yanvar oyida AQShda ish haqlari yillik 5,9 foizga oshdi, bu esa so‘nggi yillardagi eng yuqori o‘sish hisoblanadi. Shuningdek, qimmatbaho mahsulotlarni hozir xarid qilish yaxshiroq, deb hisoblovchi respondentlar 20 foizga yetgan – bu oxirgi 30 yildagi eng yuqori ko‘rsatkich.

Fedrezerv qanday choralar ko‘rishi mumkin?

Federal zaxira tizimi inflatsiyani jilovlash uchun uzoq muddatli foiz stavkalarini yuqori darajada ushlab turishi mumkin, bu esa iqtisodiy o‘sishni sekinlashtiradi. Agar inflyatsion kutilmalar pasaymasa, FZT foiz stavkalarini oshirishni davom ettirishi ehtimoli bor.

Hozircha inflatsiya AQSh iqtisodiyoti uchun eng katta muammolardan biri bo‘lib qolmoqda va u kelgusi oylarda maoshlar, iste’mol xarajatlari va moliyaviy siyosatga ta’sir o‘tkazishi kutilmoqda.