Maduroning o‘g‘li Rodrigesni qo‘lladi, Tramp tahdid qilmoqda. Venesuela bo‘yicha so‘nggi xabarlar
|18:48 / 06.01.202620 84613 min
Venesuelaning AQSh tomonidan qo‘lga olingan rahbari Nikolas Maduro va uning rafiqasi Siliya Flores Nyu York Janubiy okrug federal sudining dastlabki majlisida barcha ayblovlarni rad etdi. Ularning ikkisiga ham «narkoterrorizm» bo‘yicha ayblov qo‘yilgan. Keyingi sud majlisi 17 mart kuniga belgilandi.
Venesuelada esa vitse-prezident Delsi Rodriges vaqtincha davlat rahbari sifatida qasamyod qabul qildi. Bundan biroz oldinroq Donald Tramp agar AQSh bilan hamkorlikdan bosh tortadigan bo‘lsa, unga jiddiy oqibatlar bilan tahdid qilgandi. Bunga javoban Rodriges Qo‘shma Shtatlarni «tinch-totuv yashash»ga chaqirgan.
Maduro va uning rafiqasi sudda
AQSh amaliyoti chog‘ida qo‘lga olingan Nikolas Maduro va uning rafiqasi Siliya Flores Nyu York vaqti bilan dushanba tongida vertolyot orqali Nyu Yorkdagi sud binosiga keltirildi.
Tarqalgan suratlarda Maduro va Floresga Amerika Giyohvand moddalarga qarshi kurash departamenti xodimlari hamrohlik qilayotganini ko‘rish mumkin. Venesuela yetakchisi va uning rafiqasi kishanlangan, bug‘doy rangidagi kurtka va shimda bo‘lishgan – AQShda mahbuslar formasi shunday rangda bo‘ladi.
Avvalroq AQSh bosh prokurori Pem Bondi Maduro va uning rafiqasiga qarshi «narkoterrorizm», qurol saqlash va giyohvand moddalar kontrabandasi bo‘yicha ayblovlar qo‘yilganini ma’lum qilgandi.
Amerika nashrlari yozishicha, Maduro federal sud majlisi zaliga qamoqxona formasida, oyog‘i kishanlangan holda (qo‘li esa bog‘lanmagan) olib kirilgan va tarjimon xizmatidan foydalangan holda ispan tilida gapirgan.
Ayblov xulosasida narkoterrorizm maqsadida til biriktirish, avtomatik qurol va portlovchi qurilmalarni saqlash kabi to‘rtta band sanab o‘tilgan.
Ishni 92 yoshli okrug sudi Elvin Hellerstin olib bormoqda, Maduro advokatlikka WikiLeaks asoschisi Julian Assanjning manfaatlarini himoya qilish orqali tanilgan Barri Joel Pollakni yollagan.
Amerika nashrlari xabar berishicha, Maduro o‘ziga qo‘yilgan barcha ayblovlarni rad etgan. U Venesuelaning qonuniy prezidenti ekanini aytib, o‘zini harbiy asir deb atagan.
Uning rafiqasi Siliya Flores ham aybga iqror bo‘lishdan bosh tortgan.
Mavzuga oid
Rodrigesning qasamyodi
Venesuelaning yangi rahbari Delsi Rodriges dushanba kuni Karakasda mamlakat Milliy assambleyasida (parlament) vaqtincha prezident sifatida qasamyod qildi.
Ushbu yig‘ilishda deputatlar Maduroni qo‘llab-quvvatlagan holda «Vamos Nico» («Olg‘a, Niko!») shiorini hayqirishgan, deb xabar beradi AFP agentligi.
Assambleya Maduroning rafiqasi Siliya Floresning bo‘sh o‘rni ko‘rsatilganda ham uni olqishlagan.
Assambleyadagi shovqin Maduroning o‘g‘li – Venesuela parlamenti a’zosi Nikolas Maduro Gerraning nutqi boshlanganida tinchidi, u ota-onasi Venesuelaga «qaytishi» haqida gapirgan.
U, shuningdek, Rodrigesni «so‘zsiz qo‘llab-quvvatlashi»ni bildirgan. «Menga ishonavering. Mening oilamga ishoning», – degan unga Nikolas Maduro Gerra.
Maduroning o‘g‘li, Venesuela parlamenti a’zosi Nikolas Maduro Gerra Rodrigesni «so‘zsiz qo‘llab-quvvatlashi»ni aytdi.
«Badali og‘ir bo‘ladi»
Oldinroq AQSh prezidenti Donald Tramp Atlantic nashriga bergan intervyusida Delsi Rodriges agar AQSh bilan hamkorlikdan bosh tortadigan bo‘lsa, «juda katta to‘lov qilishiga to‘g‘ri kelishi»ni aytgandi.
«Agar u to‘g‘ri yo‘l tutmasa, katta to‘lov qilishiga to‘g‘ri keladi, balki Maduronikidan ham», – degandi Tramp.
Prezident samolyoti bortida jurnalistlarning savollariga javob berarkan, Tramp Rodriges AQShga o‘z mamlakati resurslari, jumladan, neft konlaridan foydalanishga «to‘liq huquq» taqdim etishi kerakligini aytgan.
Uning fikricha, Rodrigesda «boshqa variantlar ham yo‘q». U aynan nimani nazarda tutganini uning oldingi bayonotidan tushunish mumkin: Trampning so‘zlariga ko‘ra, AQSh «agar zarurat tug‘iladigan bo‘lsa, ikkinchi va yanada keng ko‘lamli hujumni amalga oshirishga tayyor».
O‘z navbatida, Delsi Rodriges AQSh prezidentiga murojaat qilib, Vashingtonni hamkorlikka chaqirgan va Venesuela «tinchlikka va tinch-totuv yashashga sodiqligini tasdiqlashi»ni qayd etgan.
«Prezident Donald Tramp, xalqlarimiz va mintaqamiz urushlarga emas, tinchlik va muloqotga loyiq. Venesuelaning tinch yashashga, rivojlanishga, suverenitet va kelajakka haqqi bor», – degan u.
Delsi Rodriges dushanba kuni Karakas vaqti bilan soat 8:00 da (Grinvich bo‘yicha 12:00) prezident sifatida qasamyod qildi. Marosimni parlament spikeri, Delsi Rodrigesning akasi – Xorxe Rodriges olib bordi.
AQSh davlat kotibi Marko Rubio CBS telekanaliga bergan intervyusida agar Venesuela «to‘g‘ri qarorlar qabul qilmasa», Vashingtonda «AQSh manfaatlari himoyasini ta’minlash uchun ko‘plab ta’sir vositalari saqlanib qolishi»ni aytdi.
Avvalroq, shanba kuni Donald Tramp davlat kotibi Marko Rubio Rodriges bilan muloqot qilgani va u «AQSh nimani so‘rasa, shuni qilishga» tayyorligini aytganini ma’lum qilgandi. Bu esa Rodrigesning Venesuela «imperiya mustamlakasi»ga aylanmasligi haqidagi oldingi ommaviy bayonotiga hamda Maduroning qo‘lga olinishini qoralab, uni hamon davlat rahbari deb atashiga zid keladi.
Maduro amerikalik harbiylar tomonidan ushlanib, olib ketilganidan ko‘p o‘tmay, Tramp AQSh «xavfsiz, munosib va oqilona o‘tish davrini amalga oshirmagunicha Venesuelani boshqarib turishi»ni aytdi.
CNN agentligi Amerika ma’muriyatidagi manbalariga tayanib xabar berishicha, AQSh Venesuelada imkon qadar tezroq fursatda «itoatkor muvaqqat hukumat» paydo bo‘lishiga intilmoqda. Amerika rasmiylarining ustuvor vazifasi – darhol demokratiyaga o‘tish emas, birinchi navbatda barqaror boshqaruvga erishish va mamlakatning neft infratuzilmasini tiklash. Telekanal manbalariga ko‘ra, bunda Rubio asosiy rol o‘ynaydi.
Keyinroq Tramp NBC uchun bergan intervyusida Venesuelada yaqin 30 kun ichida saylovlar o‘tkazishning imkoni yo‘qliginini aytdi. «Saylov o‘tkazilishi uchun biz mamlakatda tartib o‘rnatishimiz kerak. Ammo buning uchun vaqt talab etiladi», – degan u. U Venesuelada saylovlar o‘tkazishga qachon imkon bo‘lishiga aniqlik kiritmagan.
Tramp yana bir bor mamlakatning muvaqqat prezidenti Delsi Rodriges Oq uy bilan hamkorlik qilishini aytgan. Agar hamkorlik to‘xtatiladigan bo‘lsa, AQSh yana kuch ishlatishi mumkinligiga ishora qilgan. «Biz buni qilishga tayyormiz. Aslida, biz shunday qilishni [Nikolas Maduro o‘g‘irlangach, Venesuelaga qo‘shin jo‘natish] mo‘ljallagan edik», – degan u.
BMTda AQShning Venesueladagi operatsiyasi muhokama qilinmoqda
BMT Xavfsizlik Kengashi Nyu Yorkdagi favqulodda yig‘ilishda Venesueladagi vaziyatni muhokama qilmoqda. Quyida ayrim mamlakatlar vakillarining fikrlari keltiriladi.
Venesuelaning BMTdagi doimiy vakili Samuel Monkada Venesuela «yuridik asosga ega bo‘lmagan noqonuniy qurolli hujum» nishoniga aylangani haqida gapirdi. U AQShni «BMT nizomini qo‘pol ravishda buzish»da ayblagan. Monkadaning ta’kidlashicha, bu Venesuelaning tabiiy resurslarini qo‘lga kiritish niyatida bo‘lgan Qo‘shma Shtatlarning «ochko‘zligi» tufayli sodir bo‘lgan.
Qo‘shma Shtatlarning BMTdagi doimiy vakili Maykl Uolts AQSh «qonun ustuvorligini ta’minlashga qaratilgan jarrohlik amaliyoti» o‘tkazganini aytgan. U Maduroni «noqonuniy prezident» va «qonun tashqari» deb atagan.
Daniyaning BMTdagi doimiy vakili Kristina Markus Lassen «chuqur xavotir» bildirib, «chegaralar daxlsizligi muhokama qilinmasligi»ni qo‘shimcha qildi. Bu Tramp AQShga «milliy xavfsizlik manfaatlari uchun Grenlandiya kerakligi»ni yana bir bor ta’kidlashi ortidan sodir bo‘ldi.
«Ko‘plab kubaliklar o‘ldirilgan»
AQSh harbiylarining Maduroni qo‘lga olish amaliyoti chog‘ida Kuba xavfsizlik xizmatlarining ko‘plab xodimlari o‘ldirilgan, deya ma’lum qildi AQSh prezidenti.
«Bilasizmi, kecha ko‘plab kubaliklar ham o‘ldirildi», – dedi Tramp Air Force One bortida jurnalistlarga.
Kuba hukumati 32 fuqarosi o‘limini tasdiqlagan. Mamlakatda 5 va 6 yanvar milliy motam kunlari deb e’lon qilingan.
Kuba kuchlari Nikolas Maduro xavfsizligini ta’minlashga jalb qilingandi.
«Vatandoshlarimiz o‘z burchlarini sharaf va qahramonlik bilan bajardilar va qattiq qarshilik ko‘rsatib, hujum qilganlarga qarshi to‘g‘ridan to‘g‘ri jangda yoki bombardimon natijasida halok bo‘ldilar», – deyiladi Kuba hukumati bayonotida.
New York Times nashri Venesueladagi manbalariga tayanib xabar berishicha, AQShning Venesueladagi hujumlari qurbonlari soni 80 kishiga yetgan. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, ular orasida tinch aholi vakillari ham, xavfsizlik kuchlari xodimlari ham bo‘lgan.
Kolumbiyaga tahdidlar
Prezident samolyoti bortida jurnalistlarning savollariga javob berar ekan, Donald Tramp Kolumbiyaga tahdidlar haqida ham gapirdi.
U kelgusida Kolumbiyaga qarshi harbiy harakatlar bo‘lishini istisno qilmadi va shunday dedi: «Menga bu yaxshi g‘oya bo‘lib tuyulmoqda». Tramp Kolumbiya prezidenti Gustavo Petroni «kasal odam» deb atagan.
«Kolumbiya ham juda nosog‘lom, uni kokain ishlab chiqarish va uni Qo‘shma Shtatlarga sotishni yaxshi ko‘radigan bemor boshqaradi va u bu bilan uzoq vaqt shug‘ullanmaydi», – dedi Tramp.
Kolumbiya prezidenti bu tahdidlarga munosabat bildirib, hech narsadan qo‘rqmasligini aytdi.
«Men umuman tashvishlanayotganim yo‘q. Boshqalardan farqli o‘laroq, yashiradigan hech narsam yo‘q. Aynan men o‘n yilimni nufuzli siyosatchilar va qurollangan giyohvand moddalar savdogarlari o‘rtasidagi aloqalarni tekshirish va ommaga oshkor qilishga bag‘ishladim», – dedi u.
Avvalroq Gustavo Petro Kolumbiya hukumati Venesuela va Lotin Amerikasi suverenitetiga qarshi bosqinchilik harakatini qoralashini ma’lum qilgandi.
Dunyodagilar Maduro qo‘l olinishiga qanday reaksiya qilmoqda?
Dushanba kuni Ispaniya hukumati Venesueladagi operatsiya tufayli AQShni tanqid qildi. Mamlakat tashqi ishlar vaziri Xose Manuel Albares Cadena SER radiostansiyasiga bergan intervyusida Venesuela hududidagi operatsiya xalqaro huquqni buzishini va «juda xavfli pretsedent» yaratishini aytdi.
Mamlakat bosh vaziri Pedro Sanches ham Vashingtonning harakatlarini qoraladi. «Bu biz to‘liq qoralaydigan harakat, Ukraina va Falastin xalqlarining azob-uqubatlariga olib kelgan harakatlar kabi», – dedi u.
Ispaniyada 600 mingga yaqin venesuelaliklar yashaydi, ularning ko‘pchiligi og‘ir iqtisodiy ahvol va ijtimoiy muammolar tufayli o‘z mamlakatini tark etgan.
Ispaniya Xalq partiyasidan bo‘lgan konservatorlar, aksincha, Maduroning hokimiyatdan chetlatilishini olqishladi, biroq prezidentning «qo‘lga olinishi» qonuniyligidan xavotir bildirdi.
O‘z navbatida, Venesuelaning ittifoqchilari – Xitoy va Eron AQShni Nikolas Maduro va uning rafiqasini ozod qilishga chaqirdi.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi 5 yanvar kuni AQShning harakatlari «xalqaro huquq va xalqaro munosabatlarni tartibga soluvchi asosiy me’yorlarning ochiqdan ochiq buzilishi» ekanini ma’lum qildi.
Tehron ham AQShning harakatlarini qoralab, Maduro va uning rafiqasini ozod qilishni talab qildi. «Bu faxrlanish uchun sabab emas, bu noqonuniy harakatlar», – dedi Eron TIV vakili Ismoil Baqoiy.
