“Sen “go‘sht”san, o‘liging ham, tiriging ham bizniki, deyishdi” – Rossiya-Ukraina urushida qatnashgan sirdaryolik yigit hikoyasi

Sirdaryoda Rossiya armiyasiga yollangan yigit jinoiy jazoga tortildi. Kun.uz sud hujjati bilan tanishdi.

Sud hukmida keltirilishicha, Sirdaryo tumanida yashovchi, 1998 yilda tug‘ilgan I.A. 2024 yil 27 dekabr kuni ishlab pul topish maqsadida Rossiyaning Krasnoyarsk shahriga borgan. U Yaroslavl shahrida joylashgan harbiy qism bilan harbiy xizmatni o‘tash bo‘yicha 1 yillik shartnoma imzolagan.

I.A.ga motoo‘qchi bataloni evakuatsiya bo‘limining katta o‘qchi harbiy lavozimi, oddiy askar harbiy unvoni berilgan. U “Vassabiy” taxallusi ostida 2025 yil 16 apreldan 2025 yil 10 mayga qadar Dansk viloyati Serebryansk qishlog‘i hududida Ukrainaga qarshi urushda ishtirok etgan.

I.A. sudda aybiga iqror bo‘lib, urushga majburan borganini bildirgan. Sudlanuvchi ko‘rsatmasiga ko‘ra, u Krasnoyarsk shahriga borgach, yumshoq mebellarga matras ishlab chiqarish sexida ishlagan va ushbu korxona yotoqxonasida yashab kelgan.

2025 yil 26 mart kuni Rossiyada bo‘lish muddati tugayotganini aytib, Qozog‘istonga o‘tib-qaytib kelish uchun korxona rahbarlaridan ruxsat olgan. 2025 yil 4 aprel kuni kechda Qozog‘istonga o‘tish uchun chegara postiga qarab yo‘lga chiqqan. Ammo Krasnoyarsk shahar politsiyasi I.A. va yana 7 nafar O‘zbekiston fuqarosini ushlab, hujjatlarini tekshirgan. So‘ngra ular politsiya idorasiga olib ketilgan.

“U yerda bizni 3 kun ushlab turishdi. Keyin huquq-tartibot idorasi xodimi kelib, noqonuniy ravishda patensiz ishlaganimiz uchun 3 yildan 6 yilgacha qamalishimiz yoki Rossiya hududidan deportatsiya qilinishimiz mumkinligini aytdi. Biz deportatsiyaga rozi bo‘ldik.

Oradan chamasi bir soatlar o‘tib, bizni harbiy yuk mashinasiga mindirib, olib ketishdi. Yuk mashinasida 5 sutka yo‘l yurib, 2025 yil 14 aprel kuni tungi vaqtda Voronej shahriga yetib bordik. Bizni to‘g‘ri harbiy qismga olib borishdi.

Harbiy qismda “Belyy” laqabli komandir chiqib, yo‘qlama qildi. So‘ng bizga yotoqxona, oshxona va kiyinish xonalarini ko‘rsatdi, harbiy kiyim va kaskani qanday qilib kiyish to‘g‘risida tushunchalar berdi. Men komandirdan “biz deportatsiya qilingan bo‘lsak, nima qilamiz bu formalarni?” deya so‘radim. U esa “sen urushga kelding, deportatsiya qilinmaysan”, deb javob berdi. Unga Rossiya fuqarosi emasligimni, mazkur urushda qatnashishga majburmasligimni aytdim. Shundan keyin “Belyy” va boshqa harbiylar menga nisbatan kuch ishlatib, chap qo‘limning bilak qismini olov bilan kuydirishdi hamda jangda ishtirok etish bo‘yicha shartnomaga imzo qo‘yganimni aytishdi. Men esa hech qanday shartnomaga imzo qo‘ymaganimni bildirdim. Komandir meni bu urushdan hech kim qutqara olmasligini, o‘ligim ham, tirigim ham uniki ekanini, men “go‘sht”ligimni aytib, ruhiy tazyiq o‘tkazdi”, degan I.A. suddagi ko‘rsatmasida.

Qilingan tazyiq va bosimlardan so‘ng I.A. harbiy kiyim va kaskani kiyishga rozi bo‘lgan. Ikki kundan so‘ng ularni guruhga ajratib, o‘z xohishi bilan kelganlarni Rostov shahriga, boshqalarni, jumladan, I.A.ni ham Ukrainaning Dansk viloyati Serebryansk qishlog‘iga jo‘natishgan. Bu yerda ularga jangovar qurollar bilan ishlash, granatalar otish, harbiy dronlarni ko‘rganda ularga o‘q uzish, qo‘li yoki kaskasida ko‘k, sariq rangi bo‘lgan shaxslarni ko‘rgan vaqtida darhol o‘t ochishni o‘rgatishgan.

“Menga “Vassabiy” taxallusini berib, shaxsiy raqam biriktirishdi. Frontda Tojikiston fuqarosi bo‘lgan “Bulat” laqabli shaxs bilan tanishdim. Undan jang maydonidan qanday qilib qochishim mumkinligini so‘radim. “Bulat” qochishning imkoni yo‘qligini, o‘lishi yoki jarohat olib, evakuatsiya bilan vaqtinchalik qutulib qolishim mumkinligini aytdi.

Men va 39 nafar askarga jang tugallangan joyga borib, “yashil hudud” tashkil qilish hamda urushda halok bo‘lganlarning jasadlarini yig‘ish topshirildi. “Kamchatka” laqabli general menga urushda qatnashganlarning ro‘yxatini berib, ular orasidan qurbon bo‘lgan o‘zbeklar musulmon odatlariga ko‘ra dafn etilishi mumkinligini aytdi. Qurbonlarning jasadlarini yig‘ayotgan vaqtimda Ukraina tomondan hujum bo‘ldi. Shunda menga berilgan granatani yerga tashlab, o‘zimga jarohat yetkazdim. Shu orada Ukraina tomondan otilgan dronlarning snaryadi mendan taxminan 2 metr uzoqlikda portladi. Oqibatda chap oyog‘imning son qismidan va belimdan jarohat oldim”, degan yigit.

Shundan so‘ng I.A.ni avvaliga Boshqirdistonga, so‘ngra Belgrad shahriga olib borishgan. U yerda oyog‘ini operatsiya qila olishmagach, Moskva shahridagi harbiy gospitalga olib borib, jarrohlik amaliyoti o‘tkazishgan. Keyin esa muntazam davolanish maqsadida Ryazan shahridagi harbiy shifoxonaga jo‘natishgan. Bu yerda taxminan 2 oy davolanib, o‘sha yerdagi shifokorlardan unga ta’til guvohnomasini rasmiylashtirib berishlarini so‘ragan. Ular orqali o‘ziga vaqtinchalik yaroqsizligi to‘g‘risida hujjat rasmiylashtirib, Nijniy Novogorod shahridagi harbiy qismdan o‘ziga ta’til guvohnomasi rasmiylashtirgan. So‘ngra u yerdan Moskva shahriga borib, vatanga qaytish sertifikati orqali 2025 yil 18 iyul kuni O‘zbekistonga qaytib kelgan.

I.A. 2025 yil 20 avgustda DXX va IIB tomonidan olib borilgan tezkor-qidiruv tadbirlari davomida Sirdaryo tumani hududida gumonlanib to‘xtatilgan. Uning telefoni ko‘zdan kechirilganida, Rossiya Qurolli kuchlari harbiy dala kiyimida, jangovar qurollar va jangovar texnikalar yonida, harbiy harakatlarda ishtirok etgani, lavozimi, taxallusi va shaxsiy raqami, harbiy harakatlar natijasida olgan tan jarohatlarini ko‘rsatuvchi foto va videotasvirlar hamda “Ta’til guvohnomasi” va “harbiy jyeton” mavjudligi aniqlangan.

JIB Guliston shahar sudining 2025 yil 17 dekabrdagi hukmi bilan I.A. Jinoyat kodeksining 154-moddasi (yollanish) 1-qismi hamda 154−1-moddasi 1-qismida (chet davlatlarning harbiy xizmatiga, xavfsizlik, politsiya, harbiy adliya organlari yoki shunga o‘xshash boshqa organlariga xizmatga kirish) nazarda tutilgan jinoyatni sodir etganlikda aybli deb topilgan. Unga 4 yil muddatga ishlash vaqtidan, shuningdek, ish joyigacha borishi va uy-joyiga qaytib kelishi uchun zarur bo‘lgan vaqtdan tashqari qolgan vaqtda yashash joyidan chiqishi cheklangan holda ozodlikni cheklash jazosi tayinlangan.

Avvalroq Rossiya armiyasiga yollanib, Ukrainaga qarshi urushda ishtirok etgan, gospitalga borish uchun qo‘lida granata portlatgan andijonlik erkak 3 yilga ozodlikdan mahrum qilingandi.