NASA insonni Oyga yubormoqda: kosmik kema tayyorgarlikning so‘nggi bosqichiga o‘tkazildi

2026 yil 17 yanvarda Orion kosmik kemasi bilan birga Space Launch System (SLS) o‘ta og‘ir raketa tashuvchisi Floridadagi Kennedi kosmik markazidagi 39B uchirish maydonchasiga tantanali ravishda o‘rnatildi. Raketaning yig‘ish korpusidan parvoz platformasigacha bo‘lgan yo‘li deyarli 12 soat va soatiga 1 km dan sal ko‘proq tezlikda davom etdi - bu juda murakkab jarayon edi.

Bu missiya parvozdan oldingi yakuniy testlar va tekshiruvlarga o‘tishini anglatadi. Yaqin kunlarda NASA muhandislari raketa va ekipajning uchirishdan oldingi holatiga bog‘liq bo‘lgan muhim bosqich - yoqilg‘i quyish va teskari sanoq uchun umumiy repetitsiya o‘tkazadi.

Hozirgi rejalarga ko‘ra, NASA 6-11 fevral kunlari ochiladigan asosiy uchirish darchasi doirasida kamida 2026 yil 6 fevralda missiyaga start berishni rejalashtirgan. Mart va aprel oylarida zaxira darchalari bo‘lishi mumkin.

Bu shuni anglatadiki, Artemis dasturining birinchi astronavtlari 2026 yil fevral oyi o‘rtalarida Oy orbitasiga chiqishi mumkin, bu NASA muhandislari, olimlari va texnik mutaxassislarining ko‘p yillik mehnati natijasidir.

Ekipaj tarkibida to‘rt nafar astronavt bor: Rid Uayzman - missiya qo‘mondoni (AQSh), Viktor Glover - uchuvchi (AQSh), Kristina Kox - missiya mutaxassisi (AQSh), Jyeremi Xansen - missiya mutaxassisi (Kanada).

Artemis II yangi Artemis Oy dasturining birinchi boshqariladigan missiyasi bo‘ladi. U Oy yuzasiga qo‘nishni nazarda tutmaydi: ekipaj Oyni aylanib o‘tadi va taxminan 10 kun ichida Yerga qaytadi.

Missiyaning asosiy vazifalari:

- Uzoq kosmik real sharoitlarda hayotni ta’minlashning barcha tizimlari ishlashini tekshirish;

- Yerdan uzoq masofalarda navigatsiya va aloqani tekshirish;

- Ekipajning yerdagi boshqaruv xizmatlari bilan o‘zaro hamkorligini o‘rganish;

- Uzoq kosmik sharoitlarning astronavtlar va uskunalarga ta’sirini baholash.

Ushbu missiya muvaffaqiyati keyingi bosqich - Artemis III ni tayyorlashning majburiy sharti bo‘lib, unda astronavtlarni Oy yuzasiga qo‘ndirish rejalashtirilgan.

Artemis dasturi insonning Oy atrofidagi fazoda va Oy yuzasida barqaror mavjud bo‘lishi uchun poydevor yaratishi kutilmoqda: Gateway orbital platformasini qurish, muntazam ekspeditsiyalar va kelajakda Oydan Marsga parvozlar uchun platsdarm sifatida foydalanish.

Artemis II - kelajakdagi missiyalar uchun zarur bo‘lgan texnologiyalar va jarayonlarni sinovdan o‘tkazadigan uzoq kosmosni o‘zlashtirishdagi eng muhim qadamdir. Bu barcha komponentlar: SLS raketasi, Orion kemasi va inson imkoniyatlarini sinovdan o‘tkazishdan iborat.

Insonning Oyga so‘nggi parvozi 1972 yil dekabr oyida bo‘lib o‘tgan - bu Apollo 17 (AQSh) missiyasi edi. Shunda astronavtlar Yujin Sernan va Xarrison Shmitt Oy yuzasiga so‘nggi marta qo‘ndi, Ronald Evans esa Oy orbitasida qoldi.

Shundan so‘ng, hech qanday missiya Oyga qo‘nish yoki hatto Yer tabiiy yo‘ldoshini aylanib o‘tish maqsadida uchmadi. Shunday qilib, Artemis II missiyasi 50 yildan ortiq vaqt ichida insonning Oyga birinchi parvozi bo‘lishi kutilmoqda.