Zamonaviy urushdagi yangi omil: 10 ta eng qudratli raketa

Quyida urush “landshafti”ni o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan eng qudratli uzoq masofali raketalardan o‘ntasi keltirilgan.

1) RS-28 «Sarmat» (Rossiya)

Rossiyaning eng og‘ir qit’alararo ballistik raketasi — RS-28 «Sarmat» eskirayotgan R-36M o‘rnini bosish uchun ishlab chiqilgan. Start massasi 200 tonnadan oshiq va uchish masofasi taxminan 18 000 kilometr bo‘lgan bu raketa Yer yuzidagi deyarli istalgan nishonni ura oladi.

Katta foydali yuk hisobiga «Sarmat» turli xil jang jihozlanishlarini olib yura oladi, jumladan: alohida nishonga yo‘naltiriladigan ajralib chiquvchi bosh qismlar va gipertovushli planerlovchi bloklar.

2) DF-41 (Xitoy)

Xitoyning DF-41 raketa tizimi yuqori universallikka ega: uni shaxtalardan, mobil ishga tushirish qurilmalaridan va ehtimol, temiryo‘l platformalaridan ham uchirish mumkin. Uchish masofasi 12 000 dan 15 000 kilometrgacha.

Raketa alohida nishonga yo‘naltiriladigan o‘ntagacha yadroviy jangovar blokni olib yurishi mumkin. Uchirish qurilmasining mobilligi va RQM (raketaga qarshi mudofaa)ni yengib o‘tish vositalari kompleksi DF-41’ga oldindan zarba berishni ham, uning jangovar bloklarini tutib qolishni ham juda qiyinlashtiradi. U Xitoyning “ikkinchi zarba” salohiyatini (second strike) va strategik tiyib turishini kuchaytirishda muhim elementga aylandi.

3) Trident II D5 (AQSh/Buyuk Britaniya)

Trident II D5 — dunyoda eng ko‘p sinovdan o‘tgan raketa tizimlaridan biri. AQShning Ohio toifasidagi va Buyuk Britaniyaning Vanguard toifasidagi suvosti kemalarida joylashtirilgan bu raketa 12 000 kilometrgacha uchish masofasiga ega va ekspluatatsion ishonchliligi yuqori.

Strategik qurol sifatida Trident II D5 ayniqsa o‘ta yuqori aniqligi bilan ajralib turadi. Doimiy modernizatsiya tufayli tizim 2040-yillargacha qurollanishda qolishi mumkin. Trident raketalari bilan qurollangan suvosti kemalari jangovar navbatchiligini olib borgani holda, barqaror va ishonchli yadroviy tiyib turishni ta’minlaydi.

4) «Avangard» (Rossiya)

«Avangard» — strategik raketa majmuasi bo‘lib, u gipertovushli planerlovchi (qanotli manyovr) jangovar bloki bilan jihozlangan qit’alararo ballistik raketaga tayanadi. Juda katta kinetik energiyaga ega bo‘lgan «Avangard» vayronkor zarba beradi.

5) DF-17 (Xitoy)

DF-17 — dunyoda birinchi bo‘lib seriyali tarzda ishlab chiqarilgan raketa tizimi bo‘lib, u dastlabdan gipertovushli blok uchun mo‘ljallangan. U o‘rta masofali ballistik tezlashtiruvchi modulni manyovrli glayder bilan uyg‘unlashtiradi; glayder 2 500 kilometrgacha masofada barqaror gipertovushli parvozni saqlay oladi.

Past balandlikdagi manyovrlik trayektoriyani aniqlash va kuzatib borish imkoniyatlarini jiddiy cheklaydi, shu bois DF-17 ayniqsa aviatashuvchilar, aviabazalar va mustahkamlangan infratuzilmaga qarshi samarali hisoblanadi.

6) «Kinjal» (Rossiya)

«Kinjal» — gipertovushli aviatsiya raketa majmuasi bo‘lib, asosan modernizatsiya qilingan MiG-31 qiruvchilarida qo‘llanadi. «Kinjal» gipertovushli tezlikka chiqadi va uchirish sharoitiga qarab 2 000 kilometrgacha masofaga yeta oladi. O‘ta yuqori tezlik raqibning javob berish vaqtini keskin qisqartiradi, bu esa «Kinjal»ni yaxshi himoyalangan nishonlarga qarshi ayniqsa xavfli qurolga aylantiradi.

7) «Tsirkon» (Rossiya)

Avval boshda kemalarga qarshi raketa sifatida ishlab chiqilgan «Tsirkon»ning quruqlikdagi nishonlarga zarba berish variantlari ham mavjud. Tezligi va parvoz profili tutib qolish ehtimolini keskin pasaytiradi, bu esa ustidagi kemalar va aviatashuvchi zarba guruhlari uchun to‘g‘ridan to‘g‘ri tahdid tug‘diradi.

8) Long-Range Hypersonic Weapon — LRHW (Dark Eagle, AQSh)

LRHW, ya’ni Dark Eagle nomi bilan mashhur bo‘lgan tizim — AQShning birinchi sinovdan o‘tgan yerusti gipertovushli majmuasidir. U raketali tezlashtirgich orqali uchiriladigan universal gipertovushli blokdan foydalanadi va 2 700 kilometrdan ortiq masofaga oddiy (yadroviy emas) zarba berish uchun mo‘ljallangan.

9) AGM-183A ARRW (AQSh)

AGM-183A — strategik bombardimonchilar uchun ishlab chiqilayotgan aviatsiya gipertovushli raketasidir. U gipertovushli jang qismini dushmanning HHM hududlaridan tashqarida turib ishga tushirish imkonini beradi. Sinovlar gipertovushli tezlikka chiqishni va taxminan 1 600 kilometrlik masofani tasdiqlagan.

10) «Oreshnik» (Rossiya)

«Oreshnik» — xuddi shu nomdagi o‘rta masofali ballistik raketaga ega mobil raketa majmuasidir, u ajralib chiquvchi jangovar qismga ega. Raketa ham yadroviy, ham yadroviy bo‘lmagan jangovar kallak bilan jihozlanishi mumkin.

Ko‘rib chiqilgan raketa tizimlari zamonaviy urush xarakteridagi siljishni namoyon qiladi. Tezlik, manyovrlik va jangda barqarorlik strategik qudratning asosiy ko‘rsatkichlari sifatida miqdoriy ustunlikni siqib chiqaryapti. Bu texnologiyalar kengayib borgani sari strategik barqarorlikni saqlab turish tobora qiyinlashadi.