“Eng og‘ir holatdagi bemorlarni ham qabul qilamiz”: Ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi qanday imkoniyatlarga ega?

Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi mamlakat miqyosida xalqaro akkreditatsiyadan o‘tgan birinchi davlat davolash muassasasi hisoblanadi. Ta’kidlanishicha, bu yerda joriy etilgan xalqaro standartlar, raqamli boshqaruv, sun’iy intellekt asosidagi diagnostika va moliyaviy shaffoflik tizimi onalar o‘limini 30 foizgacha kamaytirishga xizmat qilgan. Kun.uz muxbiri muassasada bo‘lib, ginekologiya, akusherlik, tug‘uruq, neonatologiya, skrining, diagnostika, ilmiy o‘quv bo‘limlari faoliyati bilan tanishdi.

2023 yil kuzida Prezident qarori asosida respublika ixtisoslashtirilgan akusherlik va ginekologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Reproduktiv salomatlik markazi hamda Ona va bola skriningi markazi negizida yangi tuzilma – Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi tashkil etilgan edi. Oradan ikki yil o‘tib, shifoxona ISQUA (International Society for Quality in Health Care) tomonidan akkreditatsiya qilingan va 2025 yilda qayta akkreditatsiyadan muvaffaqiyatli o‘tgan birinchi davlat tibbiyot muassasasiga aylandi.

Markaz bugungi kunda ayollar, homiladorlar, tug‘uruqdagi ayollar, yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va bolalarga ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam ko‘rsatuvchi yirik kompleks sifatida faoliyat yuritmoqda. Tuzilma tarkibida ilmiy-maslahat ambulatoriya klinikasi hamda umumiy sig‘imi 240 o‘rinli statsionar bo‘lim faoliyat yuritadi. Ularning 160 o‘rni 24 soatlik statsionar yordam uchun mo‘ljallangan.

“Yangi markazning 14 ta hududiy filiali viloyat perinatal markazlari, reproduktiv salomatlik markazlari va ona-bola skriningi markazlari negizida shakllantirilgan. Muassasada akusherlik va ginekologiya, reproduktiv tibbiyot, onkoginekologiya, endokrinologiya, kardiologiya, nevrologiya, yuqumli kasalliklar, urologiya, andrologiya, nefrologiya, gematologiya va pediatriya, jumladan, neonatal patologiya va intensiv terapiya yo‘nalishlarida multidissiplinar yordam ko‘rsatiladi”, – deydi markaz direktori Natalya Nadirxanova.

Qayd etilishicha, so‘nggi o‘n yilliklarda mamlakatda onalar va bolalar o‘limi ko‘rsatkichlari sezilarli darajada kamaygan. 1991 yildan 2025 yilgacha bo‘lgan davrda onalar o‘limi qariyb 4,5 barobarga pasaygan. Bu natijalar davlat dasturlari, profilaktika choralarini kuchaytirish va tibbiy xizmat sifatini oshirish bilan izohlanmoqda.

“Markazda bolani dunyoga keltirish jarayoni hamkorlik asosida o‘tkaziladi. Ona xohlasa, yaqin insonini tug‘uruqqa olib kirishi mumkin, bu esa psixologik qo‘llab-quvvatlashga yordam beradi. Xonalarda o‘zgartiriladigan krovatlar mavjud bo‘lib, onalar turish, yotish yoki turli pozitsiyalarni tanlash imkoniga ega. Epidural yordam orqali tug‘uruq paytida og‘riq kamaytiriladi va ayol jarayonni nisbatan og‘riqsiz o‘tkazadi. Tug‘uruqdan so‘ng chaqaloq onadan ajratilmay, uning yonida qoldiriladi. Bu ona va bola orasidagi emotsional bog‘lanishni mustahkamlaydi va erta emizishni ta’minlaydi. Xonalar shuningdek, favqulodda vaziyatlarda har soniya muhimligi inobatga olinib, sekundomerli soatlar bilan jihozlangan. Bu shifokorlarga chaqaloq va onaning ahvolini aniqroq kuzatishga ko‘maklashadi va xavfli vaziyatlarda tezkor choralar ko‘rishga sharoit hozirlaydi”, – deydi Natalya Nadirxanova.

Ma’lum qilinishicha, o‘tgan yil davomida Respublika markazi va sakkizta hududiy filial xalqaro akkreditatsiyadan o‘tgan. Yana uchta filial 2026 yilda sertifikat olishni rejalashtirmoqda. Markaz mamlakatda xalqaro akkreditatsiyani keng ko‘lamda joriy etgan birinchi davlat tibbiyot muassasasi ekani ta’kidlandi.

“Akkreditatsiya jarayoni oddiy tekshiruv emas. Xalqaro ekspertlar markaz faoliyatini podvaldan tomgacha o‘rganadi: qabul bo‘limidagi jarayondan tortib reanimatsiya, palatalar, dorixona tizimi, xavfsizlik protokollari va menejmentgacha hammasi nazoratdan o‘tadi”, – deydi menejment bo‘yicha direktor muovini Ayubxon Qayumov.

Markazda og‘ir ahvoldagi bemorlar birinchi navbatda qabul qilinadi. Ular darhol reanimatsiyaga yo‘naltiriladi, bu “Qizil yo‘lak” tizimi orqali amalga oshiriladi. Favqulodda, shoshilinch bo‘lmagan, reja asosida qabul qilinishi belgilangan bemorlar esa “yashil” va “sariq” yo‘laklar orqali ko‘rikka olib kiriladi.

“Favqulodda vaziyatlar, masalan, anafilaktik shok yoki kuchli qon ketish paytida zarur sanalgan barcha kerakli jihozlar tayyor holatda saqlanadi. Negaki, har bir soniya bemorning hayotini asrab qolishda muhim. Bundan tashqari, bemorlarga holatining xavf darajasiga qarab rangli brosletlar beriladi. Tasmalar yordamida allergiya mavjudligi, yiqilish xavfi yoki ahvol o‘ta og‘irligini bilish mumkin. Bu tizim xodimlarga har bir bemorga individual va ehtiyotkor tarzda yondashish lozimligini eslatib turadi, xavfsizlik hamda tezkor yordamni ta’minlaydi”, – deydi menejment bo‘yicha direktor muovini Ayubxon Qayumov.

Markazda barcha to‘lovlar to‘g‘ridan to‘g‘ri bank kassalari orqali amalga oshiriladi. Shifokorlar pul bilan ishlamaydi. Bu tizim 14 ta filialda ham joriy etilgan.

“Mazkur yondashuv natijasida ayrim filiallarda tushum 30-50 barobargacha oshdi, yashirin to‘lovlar bartaraf etildi. Qo‘shimcha mablag‘lar zamonaviy uskunalar, o‘qitish va sharoitlarni yaxshilashga yo‘naltirildi”, – deydi Ayubxon Qayumov.

Muassasada kadrlar salohiyatini oshirish ham ustuvor yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Shu vaqtgacha BAA, Italiya, Rossiya, AQSh va Tailanddan jalb etilgan xalqaro hamkorlar ishtirokida 200 dan ortiq menejer va mutaxassis o‘qitilgan. Markazda menejment markazi tashkil etilgan bo‘lib, 100 dan ortiq boshqaruv xodimlari xalqaro mutaxassislar ishtirokida malaka oshirgan.

Markaz faoliyati haqida batafsil Kun.uz’ning YouTube’dagi sahifasida tanishishingiz mumkin.