WP: Rossiyaning Eronga yordami - urushga bilvosita aralashuv

Rossiya Eronga Yaqin Sharqdagi Amerika qo‘shinlariga zarba berish uchun razvedka ma’lumotlarini taqdim etmoqda. Bu haqda 6 mart, juma kuni The Washington Post (WP) gazetasi xabar qildi. Shu tariqa, Moskva AQSh va Isroil Eronga qarshi olib borayotgan urushda bilvosita ishtirok etayotgani qayd etilmoqda.

Uch manbaning xabar berishicha, urush boshlangan 28 fevraldan buyon Rossiya Eronga AQShning bir qator harbiy obektlari, jumladan kemalar va samolyotlarning joylashuvi haqida ma’lumot berib kelmoqda. “Bu, aftidan, ancha keng ko‘lamli operatsiya”, — dedi manbalardan biri. WP yozishicha, raketa nishonga olishi masalasidagi yordam darajasi haligacha to‘liq aniqlanmagan. Nashrning qo‘shimcha qilishicha, jangovar harakatlar boshlanganidan beri Eronning obektlar joylashuvini aniqlash imkoniyatlari qisqargan.

Vashingtondagi Rossiya elchixonasi izoh so‘roviga javob bermagan. Moskva rasman urushni to‘xtatishga chaqirgan va uni “qo‘zg‘atilmagan qurolli agressiya akti” deb atagan.

AQSh Markaziy razvedka boshqarmasi (MRB) va Pentagon esa izoh berishdan bosh tortdi.

AQSh mudofaa vaziri Pit Hegset shu hafta Rossiya va Xitoy Eron atrofidagi vaziyatda ta’sir ko‘rsatuvchi “hech qanday omil emas” ekanini va ularda ular uchun hech qanday murojaat yo‘qligini aytgan edi.

Karnegi xalqaro tinchlik jamg‘armasining Rossiya va Yevrosiyo dasturi katta ilmiy xodimi Dara Massikot esa, o‘z navbatida, Eron “erta ogohlantiruvchi radarlar yoki ufqorti radiolokatorlariga juda aniq zarbalar bermoqda”, deb tushuntirdi. “Ular buni juda maqsadli tarzda amalga oshirmoqda. Ular qo‘mondonlik va boshqaruv markazlariga hujum qilyapti”, — dedi u.

Tehron, shuningdek, Kuvaytdagi obektlarga ham hujum qilmoqda, u yerda olti nafar amerikalik harbiy halok bo‘lgan. Ar-Riyoddagi AQSh elchixonasi hududidagi MRB tuzilmalari ham hujumga uchragan.

Eronda atigi bir nechta harbiy sun’iy yo‘ldosh bor va u o‘zining mustaqil sun’iy yo‘ldosh guruhiga ega emas. Shu bois Rossiyaning Havo-koinot kuchlari tomonidan berilgan ma’lumotlar nihoyatda qimmatli hisoblanadi — ayniqsa, Kreml Ukrainadagi urush davomida nishonga olish ko‘nikmalarini ancha takomillashtirganini hisobga olganda, dedi Massikot.

AQSh va Isroil 28 fevral ertalab Eron hududiga zarbalar bera boshladi. Islom Respublikasi bunga javoban Isroilga va Yaqin Sharqda Vashingtonning mintaqadagi ittifoqchilari bo‘lgan davlatlarga dronlar va raketalar bilan hujum qildi. Tehronning ta’kidlashicha, Eron zarbalarining nishonlari aynan shu mamlakatlardagi Amerika harbiy bazalaridir.

Eronda qurbonlar soni haqidagi baholar 500 nafardan 1000 nafardan ortiq kishigacha farq qilmoqda. Kuvaytdagi Amerika aviabazasiga zarba berilgani oqibatida olti nafar amerikalik askar halok bo‘lgan. Isroilda 11 kishi halok bo‘lgani xabar qilinmoqda. Livanda qurbonlar haqidagi ma’lumotlar 10 nafardan 50 nafardan ortiqqacha farq qiladi. Ummon, Iroq, Bahrayn, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) va Kuvaytda taxminan 10 kishi halok bo‘lgan.

AQSh va Isroilning harbiy operatsiyasi natijasida Eron oliy rahbari Ali Xominaiy hamda Islom Respublikasining yana bir qator yuqori lavozimli amaldorlari o‘ldirilgan. AQSh prezidenti Donald Tramp Eronning yangi rahbariyatini tanlashda shaxsan ishtirok etish niyatida ekanini bildirdi.

Islom Respublikasi oliy rahbari lavozimiga asosiy da’vogar sifatida halok bo‘lgan oyatullohning o‘g‘li Mujtaabo Xominaiy ko‘rilmoqda. Tehron hozircha aynan u bu lavozimni egallashini ma’lum qilmagan.

Yevropa Ittifoqi Yaqin Sharqdagi voqealar yuzasidan jiddiy tashvish bildirdi. Germaniya, Fransiya va Buyuk Britaniya yetakchilari Eronning mintaqa davlatlariga qilgan hujumlarini qat’iy qoralab, Tehronni muzokaralarga chaqirdi. BMT Xavfsizlik kengashi favqulodda yig‘ilish o‘tkazdi. BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish ham Isroil—AQSh hujumlarini, ham Eronning javob zarbalarini qoralab, vaziyat nazoratdan chiqib ketishi xavfi borligidan ogohlantirdi.