AQSh armiyasi ekipajsiz ucha oladigan birinchi Black Hawk’ni qabul qildi

H-60Mx deb belgilangan yangi apparat AQSh armiyasining jangovar imkoniyatlarni rivojlantirish qo‘mondonligi rahbarligi ostida jadal sinov bosqichiga kirmoqda. Rasmiylar so‘zlariga ko‘ra, asosiy maqsad — boshqariladigan rejim, pilot ixtiyoriy qatnashadigan rejim va to‘liq avtonom parvoz o‘rtasida uzluksiz o‘tish imkoniyatini tasdiqlash.

H-60Mx vazifalar samaradorligini saqlab qolgan holda uchuvchilar uchun xavfni kamaytirish maqsadida yaratilgan. U bortda ekipaj bilan harakat qilishi, yerdan turib masofadan boshqarilishi yoki topshiriq talabidan kelib chiqib to‘liq avtonom rejimda ishlashi mumkin.

2026 yil davomida vertolyot bir qator murakkab ssenariylar bo‘yicha sinovdan o‘tkaziladi. Ular qatoriga avtonom navigatsiya, to‘siqlarni aylanib o‘tish va boshqariladigan hamda uchuvchisiz tizimlar bilan birgalikda muvofiqlashtirilgan vazifalarni bajarish kiradi. Muhandislar, shuningdek, aloqaga elektron to‘siqlar xalaqit berishi mumkin bo‘lgan qarshi ta’sir sharoitida uning ishlashini ham baholaydi.

H-60Mx o‘n yildan ortiq davom etgan ishlanmalar mahsuli bo‘ldi. Uning ildizlari ALIAS (Aircrew Labor In-Cockpit Automation System) dasturiga borib taqaladi. Bu dasturning maqsadi ilg‘or avtomatlashtirish orqali parvoz boshqaruvini soddalashtirishdan iborat edi.

Dastlab tizim mavjud vertolyotlarni modernizatsiya qilish uchun mo‘ljallangan modulli to‘plam sifatida yaratilgan. Keyinchalik, harbiy va fuqaroviy havo kemalarida o‘tkazilgan ko‘plab sinovlardan so‘ng, u avtonom boshqaruv sohasidagi to‘laqonli yechimga aylandi.

Bu jarayonda Sikorsky kompaniyasi ishlab chiqqan MATRIX avtonomiya dasturiy ta’minoti hal qiluvchi rol o‘ynadi. Ushbu tizim raqamli ikkinchi pilot sifatida ishlab, parvozning butun jarayonini — uchib ketishdan tortib qo‘nishgacha nazorat qiladi.

H-60Mx AQSh armiyasining asosiy ko‘p maqsadli vertolyoti bo‘lgan UH-60M Black Hawk bazasida yaratilgan. U 11 nafar to‘liq jihozlangan harbiy xizmatchini tashishi yoki taxminan to‘rt tonna tashqi yukni ko‘tarishi mumkin.

Modernizatsiya markazida ilg‘or avtonom missiyalar menejeri turibdi. U logistik ta’minot, yaralanganlarni evakuatsiya qilish va xavf darajasi yuqori hududlarda razvedka olib borish kabi mustaqil vazifalarni bajarish imkonini beradi.

Yana bir muhim o‘zgarish — fly-by-wire boshqaruv tizimiga o‘tish bo‘ldi. Bu an’anaviy mexanik uzatmalar o‘rnini bosib, barqarorlikni oshiradi va avtomatik manyovrlarni aniq bajarishni ta’minlaydi. Bundan tashqari, u pilotlar yukini kamaytirib, ularga taktik qarorlar qabul qilishga ko‘proq e’tibor qaratish imkonini beradi.

Tizim ochiq arxitekturaga ega, bu esa yangi datchiklar, dasturiy ta’minot va sun’iy intellektga asoslangan vositalarni integratsiya qilishni osonlashtiradi. Bu vertolyot jiddiy konstruktiv qayta ishlovsiz kelajak talablariga moslasha olishini ta’minlaydi.

H-60Mx Strategic Autonomy Flight Enabler dasturi uchun asosiy platformaga aylanadi. Ushbu dasturning maqsadi — butun Black Hawk parki uchun universal avtonomiya to‘plamini yaratish. Agar loyiha muvaffaqiyatli amalga oshsa, bu texnologiya armiyaning jangovar sharoitlarda vertolyotlardan foydalanish yondashuvini tubdan o‘zgartirishi mumkin. Avtonom mashinalar ta’minot yo‘llarini qo‘llab-quvvatlashi, yaralanganlarni evakuatsiya qilishi va ekipajlar uchun haddan tashqari xavfli hududlarda qo‘shinlarga yordam ko‘rsatishi mumkin bo‘ladi.