“Tasalli beruvçi ayollar” maskani - yapon harbiylari qança qiz-ayolni jinsiy qullikka mahkum etgandi?
|21:11 / 02.05.202618 405
Uruş — yomon. Unda odamlar halok böladi, şahar-qişloqlar vayronaga aylanadi. Uruşda bir tomon bosqinga uçraydi. Ikkinçi tomon bosqinçilik uçun kelajakda tavqi la’nat ostida qoladi. Yaponlar 1930-1940 yillarda qilgan bosqinçiliklar va noinsoniy işlari uçun ana şunday tavqi la’natga qolgan.
XX asrning 30 yillarida dunyodagi eng qudratli davlatlarning biri bölgan Yaponiya armiyasi şafqatsizlikda dong çiqargandi. Yaponlar özlari egallab olgan hududlarni juda qattiqqöllik bilan boşqargan va qarşi çiqqanlarni ayab ötirmagan.
Bundan taşqari, yaponlar bosib olgan mamlakatlarda maxsus maskanlar taşkil etib, u yerda ayollarni jinsiy qullikda saqlagan.
Uruşdan keyin ötkazilgan suriştiruvlarda, turli tadqiqotlarda yaponlar 1932 yildan 1945 yilgaça 360-410 ming atrofidagi ayolni jinsiy qullikda saqlagani ma’lum bölgan.
Jinsiy qullikda saqlangan ayollar turli millat vakillari, jumladan yaponlar, xitoyliklar, koreyslar, filippinliklar va boşqalar bölgan.
Xöş, yaponlar nega ayollarni jinsiy qullikda saqlagan va bu iş qaçondan boşlangan? Quyida yaponlar uçun ötmişning isnodi va qora doği hisoblanadigan bu iş haqida hikoya qilamiz.
“Tasalli beruvçi ayollar”
Barçasi 1932 yilda Xitoyni boşqarib turgan Yaponiya armiyasi general-leytenanti Yasudza Okamuraning qöliga yapon harbiylari tomonidan zörlangan xitoylik ayollar haqidagi hisobotlar kelib tuşganidan boşlanadi.
Şundan söng general Tokioga, boş qömondonlikka murojaat qiladi va yapon askarlarining mahalliy ayollarni zörlaşi oqibatida aholida Yaponiya armiyasiga nisbatan kuçli nafrat uyğonayotganini ma’lum qiladi.
Şuningdek, general yapon askarlari mahalliy ayollar bilan jinsiy munosabatda bölib, turli kasalliklar yuqtirayotganini va bu armiya jangovar ruhiga aks ta’sir etayotganini ta’kidlaydi.
Öz navbatida Yasudza Okamura boş qömondonlikdan muammoni hal qiliş uçun Yaponiya bosib olgan hududlarda harbiylar uçun maxsus maskanlar taşkil etiş uçun ruxsat söraydi.
Mavzuga oid
14 min
Generalning rejasiga köra, maxsus maskanlarda asosan ayollar saqlanadi va yapon harbiylari köngli tusagan vaqtda borib ulardan foydalanadi. Şu yöl bilan yaponlarning mahalliy ayollarni zörlaşiga çek qöyiladi.
Maxsus maskanlardagi ayollar tibbiy tekşiruvdan ötkazib turiladi va natijada yapon harbiylarining turli yuqumli kasalliklar yuqtirişi holati kamayadi.
Boş qömondonlik generalning taklifiga rozilik bildiradi va lozim topilganda zarur çoralar köriş vakolatini beradi.
Şundan söng Yasudza Okamura işga kirişadi va birinçi maskanni 1932 yilda Şanxayda taşkil etadi. Maskanga ayollar Yaponiyadan keltiriladi.
Öşa paytda bu joy “Tasalli beruvçi ayollar” deb ataladi va ularga asosan yapon harbiylari va bosib olingan mamlakatda yaşayotgan yaponlar kira oladi. Mahalliy aholi vakillari qöyilmaydi.
Köp ötmay Şanxayda va Xitoyning boşqa şaharlarida ham köplab “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlari oçiladi. Keyinroq yaponlar bunday maskanlarini özlari bosib olgan va hukmronlik qilib turgan boşqa mamlakatlarda ham taşkil etadi.
Xitoydagi “Tasalli beruvçi ayollar” maskaniga ayollar avvaliga Yaponiyadan keltirilgan bölsa, keyinroq ular Filippin va Indoneziya kabi davlatlardan olib kelinadi.
Jinsiy qullikka majburlangan ayollar “Tasalli beruvçi ayollar” maskaniga asosan ikki xil yöl bilan keltirilgan. Ularning bir qismi yapon harbiylari tomonidan kuç bilan yaşab turgan joyidan öğirlab ketilgan.
Boşqalari aldov yöli bilan olib çiqilgan. Ya’ni yaponlar özlari bosib olgan mamlakatlarda xotin-qizlar uçun xorijiy davlatdagi restoran yoki fabrikada iş örinlari borligi haqida e’lon beradi.
Söng e’longa işonib kelgan ayollarga yaxşi maoş va’da qilib ularni özga mamlakatga olib çiqadi va olib borib “Tasalli beruvçi ayollar” maskaniga joylaydi.
Ayollar maxsus maskanga joylaşgaç qopqonga tuşganini anglaydi. Biroq maskanlar yapon harbiylari tomonidan qöriqlangani uçun ortga qaytişning iloji bölmaydi.
Yaponlar ayollar uyiga qayta olmasligi uçun ularni boşqa davlatdagi maskanlarga olib borib joylaydi. Masalan, Xitoyda filippinlik, indoneziyalik, vetnamlik, Myanma, Vetnam yoki Filippinda esa xitoylik ayollardan foydalanadi.
Maskanlar qanday tartibda işlagan va ularda qança ayollar saqlangan?
“Tasalli beruvçi ayollar” maskanlari 1932 yildan 1945 yil boşlarigaça faoliyat yuritgan. Ularning umumiy soni 400 ta atrofida bölgani aytiladi. Biroq norasmiy ma’lumotlarda bunday maskanlar soni ança köp bölgani ta’kidlanadi.
Har bir maskan juda qattiq tartibda işlagan. U yerda saqlangan ayollar har kuni şifokor nazoratidan ötkazilgan. Kasallikka çalingan ayollar maskandan çiqarib yuborilgan, soğlomlar qolavergan.
Maskanlar oçilgandan keyin ham harbiylar mahalliy aholi vakillari bölgan ayollarni zörlaşda davom etgan. Çunki “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlarida saqlangan ayollar oldiga pul tölab kiriş mumkin edi.
Ma’lum bölişiça, maskanlardagi ayollarning aksariyati 18 yoşga tölmaganlar bölgan. Ular har kuni 20-30 nafar yapon askari bilan qöşilişga majbur bölgan.
Ikkinçi jahon uruşi tugagunça “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlarida jinsiy qullikka majburlangan ayollarning umumiy hisobda 25 foizi tirik qolgan. Qolgan ayollar turli sabablar bilan vafot etgan. Ayrimlari turli yöllar bilan öz joniga qasd qilgan.
Keyinçalik, bu haqda “Tasalli beruvçi ayollar” maskanida jinsiy qullikka majburgan ayol Pak Kumju şunday degandi:
“Ertalabmi yoki tuşdan keyin, farqi yöq edi — bir askar ketardi, boşqasi darhol kirib kelardi. Biz bir-birimizni öz joniga qasd qilişdan qaytarişga urinardik, biroq suitsid holatlari sodir bölardi. Ba’zi ayollar askarlardan giyohvand modda öğirlab, uni köp miqdorda iste’mol qilardi va miqdorni oşirib yuborgani tufayli vafot etardi. Boşqalar esa noma’lum dorilarni köp qabul qilib, şu yöl bilan özini öldirişga urinardi. Ayrim ayollar hojatxonada kiyimidan foydalanib özini osardi”.
Şuningdek, maskanlarda ayrim kasalliklarga çalingan yoki homilador bölib qolgan ayollarga “606 preparati” nomi bilan maşhur bölgan “salvarsan” dorisi berilgan.
“Salvarsan” nemis vraçi Paul Erlix tomonidan kaşf etilgan bölib, asosan sifilis kasalligiga qarşi qöllangan. Biroq bu dori ayollarning bepuşt bölişiga ham sabab bölgan.
Maskanlarda saqlangan ayollar uç guruhga bölingan. Birinçi guruh asosan yangi olib kelingan ayollardan taşkil topgan va ular yuqori lavozimli yapon harbiylariga, asosan qömondonlarga xizmat qilgan.
Ikkinçi, asosiy guruhni harbiy bölmagan şaxslar, yapon harbiylari nazoratida boşqargan va bu yerdagi ayollardan faqat yapon harbiylari foydalangan.
Uçinçi guruhni ham harbiy bölmagan şaxslar nazorat qilgan va u yerda saqlangan ayollar yapon harbiylaridan taşqari, bosib olingan mamlakatga kelib yaşayotgan yaponlarga ham xizmat körsatişga majburlangan.
Turli davlatlarni egallagan Yaponiya armiyasi 1943-1944 yillarda mağlubiyatga uçray boşlaydi va öşa mamlakatni tark etadi. “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlari yaponlar çiqib ketgaç yopiladi va ayollar ozodlikka çiqadi.
Yaponlar, koreyslar va xitoyliklar örtasidagi bahslar
Yaponlarning 13 yil davomida köplab ayollarni jinsiy qullikda saqlagani bugun Yaponiya uçun qora doğ hisoblanadi. Şu sababli jinsiy qullikka majburlangan ayollar va ular saqlangan maskanlar soni yaponlar hamda xitoyliklar ma’lumotlarida juda katta farq qiladi.
Masalan, yapon ma’lumotlariga köra, 1942 yilda Yaponiya mudofaa vazirligi imperiya hududida ularning soni 400 dan oşiqroq bölganini qayd etgan.
Jumladan, Xitoyda 300 ga yaqin, Janubiy-Şarqiy Osiyoda 100 dan ortiq, Janubiy dengizda joylaşgan orollarda 10 ta, Saxalinda 10 ta bölgan.
Biroq boşqa manbalarda maskanlar soni rasmiy ma’lumotlarda keltirilganidan ança köp bölgani, Yaponiya armiyasining oyoği yetgan barça davlatlarda ular taşkil etilgani aytiladi.
Masalan, bugun Britaniya armiyasi serjanti Titmuss Birma (hozirgi Myanma) poytaxti Rangun şahrida suratga olgan rasm juda maşhur. Unda Britaniya armiyasi zobiti Rangundagi “Tasalli beruvçi ayollar” maskanida saqlangan xitoylik qizni savolga tutayotgani tasvirlangan.
Demak, yaponlar bunday maskanlarni Myanmada ham, özlari bosib olgan boşqa davlatlar, jumladan, Xitoy, Koreya yarimoroli, Vetnam, Laos, Kambodja, Filippin, Malayziya, Indoneziya va boşqa davlatlarda taşkil etgan.
Endi maskanlarda saqlangan va jinsiy qullikka majburlangan ayollar soniga kelsak, yapon tadqiqotçilari ular sonini ham juda kam körsatgan.
Masalan, yapon tarixçisi Ikuxiko Xata “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlarida saqlangan ayollar sonini 20 ming nafar atrofida bölgan deb ma’lumot bergan.
Biroq Xitoy olimi Xuan Xua Lun yaponlar jinsiy qullikka majburlagan ayollar soni 360-410 ming atrofida bölganini keltiradi.
Agar “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlari Yaponiya bosib olgan aksariyat davlatlarda taşkil etilgani inobatga olinsa, xitoylik olim keltirgan raqamlar haqiqatga yaqin hisoblanadi.
Qolaversa, 13 yil davomida önlab mamlakatlarda taşkil etilgan maskanlarda saqlangan ayollarning köp qismi vafot etgan, kasallikka çalingan.
Yaponlar esa ularning örnini boşqa ayollar bilan töldiravergan. Demak, ularning soni yapon tarixçisi keltirib ötganidan ança köp bölgan.
Uruş tugagandan boşlab hanuzgaça jinsiy qullikka majburlangan ayollar soni böyiça yaponlar, koreyslar va xitoyliklar orasida bahslar mavjud.
Yaponiya tarixçilariga köra, “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlarida saqlangan barça ayollar ham jinsiy qullikka majburlanmagan. Ularning aksariyati fohişalar bölgan va ular maskanlarga öz ixtiyori bilan borgan.
Xitoy va Koreya tarixçilari esa buni rad etadi va maskanlarda saqlangan barça ayollar yaponlar tomonidan jinsiy qullikka majburlanganini aytadi.
Şuningdek, Xitoy va Koreya tomoni yaponlarni jinsiy qullikka majburlangan ayollar haqidagi ma’lumotlarni ataylab yöq qilganlikda va ularni soxtalaştirganlikda ayblaydi.
Yaponlarning munosabati
Uruş tugagandan söng “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlarida saqlangan ayollarning aksariyati kelajak hayotini öylab ötmişi haqida gapirmagan.
Faqat öşa maskanlarda yaşagan va keksayib qolgan ayollar 1990-yillar boşlarida öz ötmişini gapirib çiqadi. Şunda omma yaponlarning bir paytlar qilgan noinsoniy işlaridan xabar topadi.
Öşa paytda Yaponiya hukumati bir neça marta yapon harbiylari ayollarni jinsiy qullikka majburlagani uçun keçirim sörab çiqadi. Biroq unda raqamlar va noinsoniy işning kölami juda kam qilib körsatilgandi.
Şuningdek, Yaponiya hukumatining taassufida jinsiy qullikka majburlangan ayollarga, agar ular vafot etgan bölsa yaqinlariga tovon puli tölab beriş haqida heç gap yöq edi.
2007 yilda Yaponiya boş vaziri Sindzo Abe yapon harbiylari tomonidan ayollarning ommaviy tarzda jinsiy qullikda saqlangani haqida dalillar yöqligini aytib çiqadi.
Uning bu gaplari xalqaro mojaroga sabab böladi va bir paytlar Yaponiya bosib olgan davlatlarda noroziliklarni keltirib çiqaradi. Masalaga hatto AQŞning Yaponiyadagi elçisi ham aralaşadi.
Şundan söng Sindzo Abe yapon harbiylari taşkil etgan “Tasalli beruvçi ayollar” maskanlari ayollar huquqlarining buzilişiga sabab bölganini aytib çiqişga majbur böladi.
Abening yapon harbiylarining ayollarni jinsiy qullikka majburlaganiga isbot yöqligi haqidagi gapi AQŞ Kongressida ham muhokama qilinadi. Oxir-oqibat Vakillar palatasi bu masalada rezolyutsiya qabul qiladi.
Bu rezolyutsiyada AQŞ tomoni Yaponiyani bir paytlar yapon harbiylari ayollarni jinsiy qullikka majburlagani böyiça javobgarlikni öz zimmasiga olişga çaqirgandi.
2007 yil noyabrda xuddi şunday rezolyutsiyani Kanada parlamenti, dekabrda Yevroparlament ham qabul qiladi.
2015 yilda Yaponiya hukumati Ikkinçi jahon uruşi yillarida ayollarni maxsus maskanlarda jinsiy qullikka majburlangani böyiça javobgarlikni öz zimmasiga olişini e’lon qiladi.
Şundan söng Seuldagi Yaponiya elçixonasi röparasiga, AQŞning San-Fransisko şahrida yaponlar jinsiy qullikka majburlagan ayollar şarafiga yodgorliklar örnatiladi.
2017 yil noyabrda Janubiy Koreya parlamenti 14 avgust kunini Yapon harbiylari tomonidan jinsiy qullikka majburlangan ayollar kuni sifatida yod etiş haqida qaror qabul qiladi.
Şunça gap-sözlarga qaramasdan hanuzgaça Yaponiya hukumati yapon harbiylari tomonidan jinsiy qullikka majburlangan ayollarning yaqinlariga tovon puli tölab bermagan. Bu iş kelajakda qilinadimi yoki yöqmi, aniq emas.
Nima bölganda ham yapon harbiylarining tarixda qilgan noinsoniy işlari bugun bu millat peşonasida qora tamğa bölib turibdi. Bu tamğa doği hali beri ketmasa kerak.
