Si Jinping Trampni AQSh va Xitoy o‘rtasidagi «nizo» xavfi tufayli Tayvan masalasida ehtiyotkor bo‘lishga chaqirdi

«Tayvan masalasi Xitoy-Amerika munosabatlarida eng muhim mavzu hisoblanadi, - dedi Si, muzokaralar boshlanganidan ko‘p o‘tmay paydo bo‘lgan Xitoy davlat ommaviy axborot vositalari xabarlariga ko‘ra. - Agar bu masalaga to‘g‘ri yondashilsa, ikki tomonlama munosabatlar umuman barqaror bo‘lishi mumkin. Agar yondashuv noto‘g‘ri bo‘lsa, ikki davlat o‘rtasida to‘qnashuv yoki hatto mojaro kelib chiqishi mumkin, bu esa butun Xitoy-Amerika munosabatlarini o‘ta xavfli vaziyatga solib qo‘yadi». Bu haqda BBC xabar berdi.

Uning qo‘shimcha qilishicha, Tayvan mustaqilligi Tayvan bo‘g‘ozidagi tinchlik bilan «prinsipial jihatdan mos kelmaydi». Shu bilan birga, uning so‘zlariga ko‘ra, bo‘g‘ozdagi tinchlik «Xitoy va AQSh o‘rtasidagi eng katta aloqa nuqtasi»dir.

Pekindagi uchrashuv ikki soat davom etdi, bu kutilganidan ancha uzoq edi va taxmin qilinishicha, savdo va Erondagi urush masalalariga bag‘ishlandi.

Si AQSh va Xitoy «raqib emas, balki hamkor» bo‘lishi kerakligini aytdi. U Xitoy o‘z hududi deb hisoblaydigan Tayvanga Amerika qurollarini yetkazib berishni kechiktirish yoki qisqartirishni talab qilmoqda.

Muzokaralardan so‘ng, Donald Tramp AQSh va Xitoyni «ajoyib umumiy kelajak» kutayotganini ta’kidlab, Si Jinpingni «buyuk yetakchi» va «do‘st» deb atadi. U muzokaralarni «ajoyib» deb ta’rifladi va jurnalistlarga Xitoy go‘zal mamlakat ekanini aytdi. Biroq u Si Jinpingning Tayvan haqidagi bayonotlariga izoh bermadi.

Keyinroq Oq uy ikki davlat rahbarlari «mamlakatlar o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlash yo‘llarini, jumladan, Amerika kompaniyalarining Xitoy bozoriga kirishini kengaytirish va sanoat tarmoqlariga Xitoy sarmoyalarini ko‘paytirishni muhokama qilganini» ma’lum qildi.

Tramp Xitoyga o‘ndan ortiq yirik kompaniyalar rahbarlari, jumladan, Nvidia’dan Jyensen Huang, Apple’dan Tim Kuk, Tesla va SpaceX egasi va bosh direktori Ilon Mask hamrohligida bordi. U Xitoyni Amerika tovarlarini sotib olishni ko‘paytirishga ishontirishga harakat qilmoqda.

Amerika kompaniyalari rahbarlari bilan uchrashuvda Si Xitoy Amerika biznesi uchun yanada ochiq bo‘lishini aytdi va AQSh kompaniyalari Xitoy bozorida kengroq imkoniyatlarga ega bo‘lishini ta’kidladi.

Oq uy, shuningdek, prezidentlar Tramp va Si Eron hech qanday holatda yadro quroliga ega bo‘lmasligi va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi ochiq qolishi kerakligi haqida kelishuvga erishganini ma’lum qildi.

«Prezident Si, shuningdek, Xitoy bo‘g‘ozning harbiylashtirilishiga va undan foydalanish uchun to‘lov joriy etishga qaratilgan har qanday urinishlarga qarshi ekanini aniq bildirdi, shuningdek, kelajakda Xitoyning ushbu bo‘g‘ozga qaramligini kamaytirish uchun Amerika neftini sotib olishni ko‘paytirishdan manfaatdorligini bildirdi», deyiladi Oq uy bayonotida.

Shu bilan birga, Xitoy Tashqi ishlar vazirligining Tramp va Si uchrashuvi haqidagi bayonotida Eron mavzusi deyarli tilga olinmagan. Unda ayrim jumlalar savdo va Tayvanga bag‘ishlangan, ammo Eronga emas — faqat prezidentlar boshqa xalqaro masalalar qatorida «Yaqin Sharqdagi vaziyat bo‘yicha fikr almashgani» qayd etilgan.

AQSh Xitoyning Eronni muzokaralar stoliga qaytarishga yordam berishini istaydi, Xitoy esa ehtiyotkorlik bilan vositachi rolini o‘ynab, mojaroda bevosita ishtirok etishdan qochmoqda.