Olimlar havodagi plastik zarralari yashirin xavf ekanini aniqladi

Tadqiqotchilar plastikning mashhur turi - PET tirik organizmlarning immunitet tizimiga qanday ta’sir qilishini aniqladi.

Foto: Adobe Stock by Pcess609

Biz har kuni havo bilan nafas oladigan mayda plastik zarralari organizmda haftalab qolib ketishi va jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Ular nafaqat nafas yo‘llarida joylashadi, balki immunitet himoyasini faol ravishda yo‘q qila boshlaydi, deb yozdi Independent.

Vena tibbiyot universiteti olimlarining ma’lumotlariga ko‘ra, deyarli hamma joyda o‘lchami 5 mm dan kichik bo‘lgan mayda plastik zarrachalar atrof-muhit va jamoat salomatligi uchun xavf tug‘diradi. Ilgari ularning ta’siri onkologiya, yurak xurujlari va reproduktiv muammolar bilan bog‘liq edi.

Endi esa tadqiqotchilar plastikning mashhur turi — PET tirik organizmlarning immunitet tizimiga qanday ta’sir qilishini aniqladi.

Sichqonlarda o‘tkazilgan tajriba qo‘rqinchli natijalarni ko‘rsatdi. PET-mikroplastikadan bir marta nafas olgandan so‘ng, mayda zarrachalar o‘pkada kamida 14 kun davomida sezilarli bo‘lib qoldi. Bu jarayon allergiya rivojlanishida ishtirok etuvchi immun hujayralar - limfotsitlar va eozinofillarni jalb qilgan holda nafas yo‘llarining jiddiy yallig‘lanishi bilan kechdi. Bundan tashqari, odamlar yozda tez-tez nafas oladigan ambroziya changi bilan birgalikda agressiv yallig‘lanish sezilarli darajada kuchaygan.

Journal of Hazardous Materials Advances ilmiy jurnali sahifalarida paydo bo‘lgan olimlarning hisobotida ta’kidlanishicha, «PET mikroplastikasi nafas olish yo‘llarining dozaga bog‘liq yallig‘lanishini keltirib chiqaradi».

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, muammo megapolis aholisi uchun eng dolzarb hisoblanadi. Hozirgi vaqtda Yevropa shaharlarida havoda qayd etilgan PET darajasi har kub metrga taxminan 135–158 nanogrammga yetadi.

Katta yoshdagi odam har kuni taxminan 10-20 kub metr havo nafas olishini taxmin qilsak, bu kuniga taxminan 1-3 mikrogramm nafas olinadigan mikroplastikka to‘g‘ri kelishi mumkin.

Ilgari o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, mikroplastik zarrachalar to‘qimalarda yallig‘lanish, DNK shikastlanishi, hujayra qarishi va gormonal buzilishlarni keltirib chiqarishi mumkin.