Amerikaning NASA va SpaceX kompaniyalari Marsga qanday qilib yetib borish ustida bosh qotirayotgan bir vaqtda, olimlar ushbu sayyoraga 200 kunlik sayohat va unda istiqomat qilish odamlarga qanday ta'sir qilishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Fazogirlar mushaklar hajmining qisqarishi, suyak vaznining yo‘qolishi, yuqori ichki bosh qon bosimi, ruhiy qiyinchiliklar, zaxiralarning yetishmovchiligi va radiatsiyaning uzoq vaqt ta'sir etishi haqida bormoqda.
Hozirda NASA va uning hamkorlari letargik uyquga ketish texnologiyalari va yaxshi himoyalangan uylar ustida ishlamoqda.
Engadget nashri ushbu tadqiqotlar tafsilotlari haqida NASA olimasi Laura Kerber va Spaceworks aerokosmik muhandislik kompaniyasi ijrochi direktori Jon Bredfordga murojaat qildi.
Bredfordning aytishicha, sog‘lom odamning Marsga borishi uchun ham ko‘plab muammolar bor.
Fazoga uzoq muddatli parvozlarni amalga oshirish eksperti bo‘lgan Jon Bredford bu muammolarni fazogirlarni uzoq muzlatish yordamida kamaytirish ustida ishlamoqda. Bu texnologiya ekipaj duch kelishi mumkin bo‘lgan ayrim ehtimollarni pasaytirish va qator texnik hamda muhandislik vazifalarni bajarish imkonini beradi.
Tibbiyot nuqtai nazaridan baholaganda, letargik uyqu ko‘p jihatlarda yordam beradi. U ruhiy-ijtimoiy muammolarni bartaraf etadi. Inson uxlaganda tushkunlikka tushmaydi. Mushak hajmining kichrayishi va suyak vazni kamayishiga qarshi elektr stimullash imkoni paydo bo‘ladi. Ichki bosh qon bosimi pasayadi va hatto radiatsiyada nurlanish oqibatlari ha minimallashadi.
Texnik jihatdan baholaganda ham uxlayotgan ekipaj bilan NASA va SpaceX parvozlarini amalga oshirish birmuncha osonlashadi. Oziq-ovqatga talab sezilarli kamayadi.
Jon Bredfordga ko‘ra, harakatlanish uchun zarur bo‘lgan energiya vaznga juda bog‘liqdir. Agar umumiy vazn kamaytirilsa, bu juda foydali bo‘ladi.
Aytish joizki, «letargiya» kishida qandaydir qo‘rqinch uyg‘otadi. Aslida ham shunday. Inson tanasining me'yoriy harorati 37°S ga yaqin, ammo letargiya holatida bu harorat 32-34°S darajagacha tushadi. Tibbiyotda infarktga duchor bo‘lgan bemorlarni davolashda shunday usul qo‘llaniladi. Uning yordamida «Formula-1» poygalari bo‘yicha Mixael Shumaxerning miyasi muzlatilgan. Albatta, gipotermiya jiddiy nazoratni ham talab etadi.
