Legallashmagan valutafurushlar saqlanib qolayotganiga sabablar bir nechta. Birinchidan, noqonuniy pul aylanmasi ishtirokchilari orasida qora bozorga ehtiyoj o‘sha-o‘sha. Ikkinchidan, bank shoxobchalari yetarli emas, borlari ham shanba-yakshanba kunlari ishlamaydi. Uchinchidan esa banklar hamon davlat boshqaruvida qolyapti, natijada mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifati past.
Quyida, bugun Ipoteka bank Chilonzor filiali kassasidagi holat misolida ana shu uchinchi sabab haqida to‘xtalmoqchiman.
Filial kassasiga valuta ayirboshlash, plastik karta orqali AQSh dollari sotib olish uchun bordim. Bir qarashda hammasi risoladagiday, tiket olasiz, navbatingizni kutasiz. №82 raqamni olib kuta boshladim. 10 minut, 15 minut... Mavjud oltita kassaning to‘rttasi ishlab turgan bo‘lsa-da, harakat juda sust.
Men kelganda 62-mijozga xizmat ko‘rsatilayotgan bo‘lsa, o‘rtadagi 20ta navbatda turganlarning kamida o‘ntasi ketib qolgani ma'lum bo‘ldi va buning sababi ham ayon edi – yarim soatlab kutish kimga yoqadi? 4 ta kassa 10 kishiga kamida 25 minut xizmat qilganidan keyin navbatim keldi.
Kassir qiz dastlab pasportimda bir muammo borligini aytdi. Ya'ni ularning tizimida pasportim propiskasi boshqacha ekan. Qayergadir qo‘ng‘iroq qildi va u tomon ma'lum vaqt o‘tganidan keyin mening yangi propiskamni tasdiqladi. Qiziq, u bank doirasidagi qanday tizimki, qo‘lida turgan, propiskasi aniq hujjat tan olinmaydi?! Men uy sotmayapman, xorijga chiqib ketmayapman. Umuman, valuta sotib olishda propiskaning qanday ahamiyati bor?
Baxtimga bu muammo yechildi. Ammo, xodim kartamdan pulni yechib olganidan keyin «Sistema ishlamay qoldi, kuting» dedi. «Mayli, kartadan yechib oldingiz, endi sistema kerak emas, pulimni bering, ketaveray», desam:
– Sistemadan chek chiqarishim kerak, siz unga qo‘l qo‘yganingizdan keyin pulingizni beraman, – deya javob berdi.
– Xo‘p, pulni yechib oldingiz, sistemangiz ishlamasa-chi, men kutaveramanmi, – so‘radim diqqat bo‘lib.
– Ishlaydi, faqat sabr qilib kutib turing. Qachonligini bilmaymiz.
Yana biroz kutish va asabiylashishdan keyin tizim ishladi (yoki ishlatishdi), to‘rtta qog‘ozga imzo chekib, pulni oldim. Bu paytga kelib yana kamida 20-25 kishilik navbat hosil bo‘lgan, asosan valuta ayirboshlashga kelganlar asabiylashib chiqib ketishardi.
Qandaydir izoh olish uchun rahbariyat bilan uchrashtirishlarini so‘raganimda boshqaruvchi o‘rinbosariga ro‘para qilishdi. O‘zini Obid Azimov deb tanishtirgan o‘rinbosarga savol bilan yuzlandim:
