Tadbirkorga milliardlar, bolalarga chirigan olma – “bepul nonushta”ning mazasini kim totyapti?

Qariyb 350 ta maktabga 1 ta firma

Keytering tashkilotlari tender o‘tkazish orqali tanlab olinadi. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligiga qarashli 716 ta maktabda 143 ming nafardan ortiq boshlang‘ich sinf o‘quvchisini ovqatlantirish uchun 64 ta lotda tenderlar o‘tkazilgan. Ushbu lotlarning 25 tasida “Tabassum Nukus” MChJ g‘olib bo‘lgan va milliardlab so‘mlik shartnomalarni qo‘lga kiritgan. Bu qariyb 350 ta maktabning bir necha o‘n ming o‘quvchilarini ovqatlantirish degani.

Kegeyli tumanida kamchiliklar aniqlangan – o‘quvchilarga chirigan olma hamda zararkunandalar bilan zararlangan mahsulotlar berilgan maktablarga ham “Tabassum Nukus” MChJ xizmat ko‘rsatadi. 

Ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, 601 mln so‘m ustav kapitaliga ega bo‘lgan “Tabassum Nukus” MChJga 100 foizlik ulush bilan Shahnoza Shamuratova egalik qiladi.

“Tabassum Nukus” MChJ qo‘lga kiritgan lotlardagi maktablar Qoraqalpog‘istonning bir nechta tumanlari hududida joylashgan. Ular orasidagi masofa anchagina. Taomlar sovitkich moslamasi o‘rnatilgan maxsus avtotransport vositalarida maktablarga yetkazilishi zarurligi belgilab qo‘yilgan vaziyatda bitta firma 350 ga yaqin maktabga ushbu talabni bajargan holda nonushta yetkazishi imkonsiz. Shu sababli, Kegeylidagi tekshiruv jarayonida oziq-ovqat mahsulotlari maxsus transportlarda emas, yo‘lovchi tashuvchi mashinalar orqali yetkazib berilgani aniqlangan.

Bolalarni quruvchi ovqatlantirmoqda

Tanlovda ishtirok etib, g‘olib deb topilgan tadbirkorlik sub’yektlaridan ayrimlarining faoliyat turi ovqatlantirish yoki oziq-ovqat bilan bog‘liq emas.

Masalan, o‘tkazilgan tanlovlarda 12 ta lot bo‘yicha g‘olib deb topilib, 100 dan ortiq maktabning boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga nonushta yetkazib berayotgan “Alliance Aral-S” MChJning faoliyat turi turar joy binolari qurish deb ko‘rsatilgan.

Bu kabi ma’lumotlar tanlovlarning shaffof va adolatli o‘tkazilganini shubha ostiga qo‘yadi.

Bir kunda milliardlar o‘marilishi mumkin

Kegeylidagi holat Qoraqalpog‘istonda o‘quvchilarga sifatsiz oziq-ovqat mahsuloti berilgan ilk holat emas: avvalroq To‘rtko‘l va Beruniy tumanlarida ham bolalarga sifatsiz yeguliklar berilgan va bu ota-onalarning noroziligiga sabab bo‘lgandi. E’tiborlisi, mazkur holatda keytering xizmati asosida oziq-ovqat mahsulotlarini yetkazib beruvchi korxona rahbari ota-onalarga kamchilikni bartaraf etishini aytib, uzr so‘rash bilan qutulib qolgan.

Aslida bunday holatlarda jazo keskin bo‘lishi kerak. Chunki, bu masalada bir kungina nazoratning susaytirilishi milliardlarning o‘marilishiga sabab bo‘ladi.

Oddiy hisoblab ko‘rilganida, Qoraqalpog‘istonda bir kunda 143 500 nafardan ortiq bolaning har biriga 4 700 so‘mlik yegulik berilishi kerak. Agar sifatsiz yegulik yetkazib berish evaziga har bolaga ajratilgan mablag‘dan 1500 so‘m o‘marilsa, umumiy hisobda bu 200 mln so‘mdan ortiqni tashkil qiladi. Yangi o‘quv yilidan esa respublika miqyosida bu summa milliardlarga aylanadi.  

Bolalarning haqqi mas’ullarning oshqozoniga tushmasin

Hozircha Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatidagi maktablarning boshlang‘ich sinf o‘quvchilari bepul ovqatlantirilmoqda. Prezident farmoni bilan 2023/2024 o‘quv yilidan boshlab respublikaning barcha viloyatlari va Toshkent shahrida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini bepul ovqat bilan ta’minlash yo‘lga qo‘yiladi.

Gap bolalarni ovqatlantirish haqida ketar ekan, buning nazorati ham jiddiy bo‘lishi kerak. Ayniqsa, keytering tashkilotini tanlab olish uchun o‘tkaziladigan tanlovlar haqqoniy va adolatli o‘tkazilishi zarur. Shunda bolalarning haqqi mas’ullarning oshqozoniga borib tushmaydi.   

Ruslan Saburov
Kun.uz