Ливаннинг БМТга шикояти, Зеленскийнинг «ғалаба режаси» ва Африкадаги қурғоқчилик — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништирамиз.

{Yii::t(}

Ўтказиб юбориш 6s

Ўтказиб юбориш

Ливандаги вазият

Исроил ҳарбий ҳаво кучларининг Ливан жанубидаги Ан-Набатия шаҳрига берган ёпирилма авиазарбалари 6 кишининг қурбон бўлишига олиб келди. Яна 43 киши яралангани маълум қилинмоқда.

Ливаннинг NNA агентлигининг хабарига кўра, Ан-Набатиянинг камида 7 та нуқтаси авиация зарбалари нишонига айланган. Шунингдек, Ливан жанубидаги Ханейн, Айта аш-Шаъаб, Қилайлаҳ ва бошқа бир қатор аҳоли пунктлари ҳам авиация зарбалари нишонига айланган.

Ливан соғлиқни сақлаш вазирлигининг хабарига кўра, Ан-Набатия муниципалитети биносига ҳам ҳужум қилинган.

Ливан мамлакатнинг шаҳар ва қишлоқларига қилинаётган давомли ҳужумлар юзасидан Исроил устидан БМТ хавфсизлик кенгашига шикоят йўллади. Шикоятда ҳужумларни бартараф қилиш учун чора кўриш талаб қилинган.

Ливандаги Исроил агрессияси қурбонлари 2367 кишига етган. Сўнгги сутка ичида камида 17 киши ҳалок бўлгани ва 182 киши яралангани маълум қилинмоқда. Яраланганларнинг умумий сони 11 мингдан ошган. Ўз турар жойларини ташлаб, кўчишга мажбур бўлган ливанликларнинг сони эса 1,4 миллиондан ошган.

Ғазодаги вазият

Ғазо ҳукумати соғлиқни сақлаш тизимини сақлаб қолиш, Исроил армиясининг ёпирилма зарбалари ва қамалидан қутулиш учун эксклавнинг шимолида зудлик билан «хавфсиз йўлак» ташкил қилишга чақирди.

«Ғазо секторининг шимолий қисми оккупация билан шуғулланаётган Исроил туфайли фалокатли ва мисли кўрилмаган вазиятни бошидан кечирмоқда. Биз соғлиқни сақлаш тизимини бу ҳалокатли вазиятдан қутқариш учун зудлик билан ва чиндан ҳам хавфсиз йўлак очилишини талаб қиламиз», — дейилади Ғазо ҳукумати матбуот хизматининг баёнотида.

Исроил АҚШнинг босими остида Ғазонинг шимолига инсонпарварлик юклари ортилган 50 та фурани ўтказишга мажбур бўлди.

Исроил армиясининг хабар қилишича, озиқ-овқат маҳсулотлари, тоза ичимлик сув, дори-дармонлар ва қурилиш ашёлари Иордания томонидан берилган. Юклар Ғазо секторининг шимолидаги «Алленби» ва «Эрез» назорат-ўтказиш пунктлари орқали етказилган.

Ғазо секторида Исроил агрессияси туфайли шу пайтгача қурбон бўлганлар сони 42 минг 409 кишини ташкил қилмоқда.

Сўнгги сутка ичида турли жойларга қилинган ҳужумлар оқибатида 65 киши қурбон бўлган, 140 киши яраланган. Шу пайтгача ярадор бўлганлар сони 99 минг 153 кишига етган.

Зеленскийнинг «ғалаба» режаси

Украина президенти Володимир Зеленский мамлакат парламенти — Олий Радада чиқиш қилиб, Россия устидан ғалаба режасининг айрим жиҳатлари билан ўртоқлашди.

«Агар ҳамкорларимиз режани қўллаб-қувватласа, биз урушни келгуси йилгача якунлаймиз. Агар ҳамкорларимиз ва биз ҳозироқ кучайишни бошламасак, Путин келгуси йилда анча куч тўплаб олади», — деган Зеленский.

Зеленскийнинг ғалаба режасига кўра, қуйидагилар амалга оширилиши керак.

Украина НАТОга таклифнома олиши лозим.

Украина ўз ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимини кучайтириб, ҳамкорларининг ҳаводаги қалқони эвазига Россияда ҳарбий операцияларни давом эттириши керак.

Душманнинг ҳарбий объектларига узоқ масофани нишонга олувчи қурол-яроғлар билан зарба беришга ўрнатилган чекловлар олиб ташланиши керак.

Украина ҳудудида ҳамкорларнинг ядровий бўлмаган салоҳиятини Россияни тийиб туриш мақсадида жойлаштириш лозим.

АҚШ ва Европа Иттифоқи билан умумий ҳимоя, қимматбаҳо ресурсларни ишлатиш ва инвестиция киритиш, урушдан сўнг АҚШнинг Европадаги контингентини украиналик аскарлар билан алмаштириш бўйича келишувлар имзолаш.

Аммо НАТО айни пайтда Украинанинг «ғалаба режаси»нинг барча пунктларини қўллаб-қувватлай олмайди, деган алянс бош котиби Марк Рютте.

«Биз режани маълумот сифатида қабул қилдик, унинг алоҳида жиҳатларини муҳокама қиламиз, кўп масалалар бўйича бизнинг тушунишимизни чуқурлаштиришиз керак, биз ёпиқ эшиклар ортида мулоқотлар ўтказамиз, ҳозирча мен режанинг барча пунктларини қўллаб-қувватлаймиз, дея олмайман», — деган Рютте.

У шунингдек, Украина «мос вазият пайдо бўлганида» НАТОга қўшилишини, мамлакат алянсга қабул қилиниш бўйича «ортга қайтмас» йўлда эканини такидлаган.

Кремлдагилар эса Киев тинчлик ўрнатиш бўйича сиёсати «истиқболсиз» эканини тушуниши лозим, дейишмоқда.

Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков Киевдаги раҳбарият ўз сиёсатининг «истиқболсиз» эканини тушунгандагина Украинада тинчлик ўрнатилиши мумкинлигини таъкидлаган.

«Уларда бошқача режа бўлиши ва у чиндан ҳам тинчлик режаси бўлиши мумкин. Бу Киевдагиларнинг ўзлари ўтказаётган сиёсат истиқболсиз эканини, ҳушёрлик заруриятини тушуниш, ҳозир Украина атрофида бўлаётган можароларга олиб келган сабабларни англашни билдиради», — деган Песков.

Қозоғистон BRICS’га йўқ деди

Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев BRICS аъзоси бўлиш ҳақида таклиф олган бўлса-да, Қозоғистон яқин орада бу ташкилотга қўшилмайди.

Қозоғистон ҳозирча BRICS аъзоси бўлишни режалаштирмаяпти, деган Тўқаевнинг матбуот котиби Берик Вали.

«Ҳозирги вақтда ва эҳтимол, яқин келажакда Қозоғистон BRICS аъзоси бўлишдан тийилади, шу жумладан, аъзолик масаласини кўриб чиқишнинг кўп босқичли экани, шунингдек, ушбу ташкилотнинг истиқболига оид бошқа масалалар сабабли», деган у.

Валининг сўзларига кўра, BRICS аъзоси бўлиш бўйича таклифлар давлат раҳбари томонидан «Қозоғистон миллий манфаатлари нуқтайи назаридан» кўриб чиқилган. Аммо ҳозирча Тўқаев «барча долзарб халқаро муаммолар муҳокама қилиниши мумкин бўлган ва муҳокама қилиниши керак бўлган универсал ва муқобили йўқ ташкилот сифатида» БМТ устувор эканига аҳамият бермоқда», дея қўшимча қилган у.

Валига кўра, Тўқаев BRICS эволюциясини «қизиқиш билан кузатмоқда» ва блокнинг 24 октябрда Россияда ўтадиган саммитида иштирок этади.

Африкадаги қурғоқчилик

Африка жанубидаги қурғоқчилик оқибатлари туфайли 15 млн киши шошилинч озиқ-овқат ёрдамига муҳтож бўлиб турибди. Шу ойдан бошлаб одамларга очарчилик хавф солмоқда.

Бутунжаҳон метеорология ташкилотининг маълумотларига кўра, сўнгги 40 йил ичида кузатилган энг кучли қурғоқчилик Замбия, Малави, Зимбабве, Мозамбик, Намибия, Ангола, Ботсвана ва Лесотони қамраб олган.

Қора қитъада яқин йиллар ичида мисли кўрилмаган қурғоқчиликни 2023 йилнинг июлидан буён ҳаракатга келган Эл-Нинйо иқлим ҳодисаси юзага келтирган.

Африканинг жанубидаги бу давлатларда қурғоқчилик туфайли сўнгги беш йил ичидаги энг паст ҳосил олинган. Мамлакатларнинг озиқ-овқат захиралари тугаб бораётгани туфайли улар жиддий очарчилик хавфига тўқнаш келишган.

Минтақада юқумли касалликлар тарқалиши хавфи ҳам вужудга келган. Боз устига, ичимлик сув захиралари ҳам тугаб бормоқда.

Қурғоқчилик электр энергиясини асосан гидроэлоектр станцияларда генерация қиладиган мамлакатлар учун энергетика кризисини ҳам келтириб чиқариши тахмин қилинмоқда.

Минтақада келгуси ойдан ёмғирлар мавсуми бошланади. Бироқ янги ҳосил апрел ойида пишиб етилади. Унгача мамлакатлар кризисни енгиб ўтиши керак бўлади.

АҚШдаги тўфон оқибатлари

АҚШ жанубидаги Шимолий Каролина штатига ёпирилган «Ҳелен» тўфонидан сўнг 92 кишининг тақдири номаълумлигича қолмоқда.

«Ҳелен» тўфонидан жабр кўрган штатда ҳанузгача 92 кишининг тақдири номаълумлигича қолмоқда. Бедарак йўқолганлар сони яқин кунлар ичида янада ошиши мумкин», — деган штат губернатори Рой Купер.

Ҳукумат ва миллий гвардия қидирув-қутқарув ишларини давом эттирмоқда.

Купернинг қайд этишича, «Ҳелен» тўфони туфайли Шимолий Каролина штатида ҳалок бўлганлар сони 100 кишидан ошган.

Аввалроқ АҚШнинг тўфонларни кузатиш маркази 25-26 сентябр кунлари Флориданинг шимолий-ғарбий қисмига ёпирилган «Ҳелен» тўфонида шамолнинг тезлиги соатига 225 километрни ташкил этганини хабар қилган эди.

Тўртинчи тоифага мансуб вайронкор тўфон Жоржия, Виржиния, Жанубий ва Шимолий Каролина, Теннеси каби штатларда 230 дан ортиқ инсоннинг умрига зомин бўлган. Тўфон етказган зарар 45 млрд долларга баҳоланмоқда.