Россияда украинлар ҳужуми оқибатлари акс этган кадрларни эълон қилганлик учун жарима ёзилмоқда

2024 йилдан бошлаб Россиянинг 10 дан ортиқ регионида Украина ҳужумлари оқибатлари акс этган фото ва видеоларни эълон қилишга тақиқни бузганлик учун маъмурий жазо кўзда тутилган. Аммо фақат Калуга ва Тула областларида ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари ва журналистларга нисбатан зарбалар оқибатлари ҳақидаги материаллар учун тегишли маъмурий баённомалар тузилган, деб хабар беради «Коммерсант» газетаси 8 июн куни.

Калуга области расмийси нашрга маълум қилишича, июн ойи бошига қадар маъмурий-техник назорат бошқармаси 42 та протокол тузиб, ишларни судга оширган. Маҳаллий аҳоли вакиллари регионал оператив штабнинг Украина қуролли кучлари дронлари ҳужумлари оқибатлари ҳақида маълумот тарқатишни тақиқловчи қарорини бузишда айбланган.

Тегишли модда 2024 йил сентябрида областнинг «Калуга областида маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисида»ги қонунида пайдо бўлган. Жисмоний шахслар учун уч минг рублдан тўрт минг рублгача, мансабдор шахслар учун — 30 минг рублдан 40 минг рублгача, жисмоний шахслар учун — 80 минг рублдан 100 минг рублгача жарималар кўзда тутилган. Такрорий қонунбузарлик учун фуқароларга тўрт минг рублдан беш минг рублгача, мансабдор шахслар учун — 40 минг рублдан 50 минг рублгача, жисмоний шахслар учун — 150 минг рублдан 200 минг рублгача жарималар жорий этилган.

Калуга области аҳолисини жаримага тортиш қачон бошлангани аниқ эмас. Дастлабки жарималардан бири 2024 йил ноябр ойида тайинланганди. Ўшанда 25 ноябр куни Калуга шаҳрида Украина дронларининг маҳаллий нефт базасига ҳужумини телефон орқали тасвирга олган уч киши маъмурий жавобгарликка тортилганди. Калуга аҳолиси вакиллари бунинг учун камера қаршисида узр сўрашга мажбур бўлган.

Калуга области ҳукумати маълумотларига кўра, 42 та протоколдан иккитасида қонунбузар ОАВ, бештасида — маҳаллий аҳоли вакиллари бўлган, улар ҳужум оқибатларини видеога олиб, тармоқларда тарқатган. Яна учта протокол ижтимоий тармоқлардаги изоҳлар туфайли тузилган (уларда нима ҳақида гап кетаётганига аниқлик киритилмаган). Қолган протоколлар телеграм-каналлар ва «ВКонтакте»даги пабликлар маъмурлари ёки эгаларига, шунингдек, шахсий саҳифалар муаллифларига нисбатан тузилган. Судлар қандай жарималар тайинлаганига аниқлик киритилмаган.

Тула области ҳукумати маълум қилишича, регионда 2025 йил январ ойида Украина дронларининг Алексин шаҳрига ҳужумини видеога олган ва телеграм-каналида эълон қилган маҳаллий фуқаро маъмурий жавобгарликка тортилган. Унга 25 минг рубл миқдорида маъмурий жарима белгиланган. Облас ҳукумати матбуот хизмати маълум қилишича, бу «ҳозирча ягона ҳолат».

«Коммерсант» газетаси ҳисобларига кўра, украинларнинг ҳужумлари оқибатлари акс этган кадрлар Россиянинг 12 регионида эълон қилинган, лекин Қалмиқия ва Твер областида бундай чора фақат июн ойи бошига келиб жорий этилган. Қуйида шундай регионлар рўйхати:

Адигей,
Астрахан области,
Владимир области,
Волгоград области,
Иваново области,
Калмиқия,
Курск области,
Ленинград области,
Петербург,
Твер области.

Барча ҳолатларда маъмурий жавобгарлик бир хил схема бўйича жорий этилган: аввалига ҳудудий маъмурий кодексга оператив штаб қарорини бузганлик тўғрисидаги модда қўшилди, кейин штабнинг ўзи маҳаллий аҳолига зарбалар оқибатлари акс этган фотосуратлар ва видеоларни эълон қилишни тақиқлади.

Одатда, фуқаролар учун биринчи жарима миқдори бир мингдан беш минг рублгача, юридик шахслар учун — 50 мингдан 200 минг рублгача бўлади. Аммо баъзи ҳудудларда жарималар юқорироқ: Твер областида юридик шахслар учун 300 минг рублгача, Волгоград областида — бир миллион рублгача жарима жорий этилди.

Яна иккита ҳудудда — Рязан ва Ростов областларида маҳаллий ҳокимият тегишли жарималарни белгилаган, бироқ ҳозирча ҳеч қандай тақиқ киритмаган. «Қонунчилик базаси яратилган, аммо ҳозирча гап-сўзлар билан кифояланяпмиз», — деди «Коммерсант»нинг Рязан ҳукуматидаги манбаси.

Зарба оқибатлари акс этган фотосуратларни эълон қилганлик учун жарималар жорий этилган аксарият ҳудудларда норма ҳали бирор марта қўлланмаган. Курск области расмийлари нашрга тушунтиришича, маҳаллий аҳоли бундай кадрларга «эҳтиёткорлик билан» муносабатда бўлади ва ҳарбий техника ёки махсус объектлар қаерда жойлашганини аниқлаш мумкин бўлган кадрларни тарқатмайди. Санкт-Петербург расмийлари ҳеч ким жазоланмаганини маълум қилди, чунки қоидабузарликлар йўқ — дронлар Ленинград области томон учмоқда. Иваново области ҳукумати нашрга «янги нормани амалда қўллашга ҳали улгуришмагани»ни маълум қилган.

Федерал даражада ҳужум оқибатлари акс этган фото ва видеоларни эълон қилишга тақиқ қўйилмаган. Бутун мамлакат миқёсида жарималар жорий этиш илк бор 2023 йил август ойида Москвага дронлар ҳужумидан кейин муҳокама қилина бошланганди. Ўшанда аннексия қилинган Қрим давлат кенгаши тегишли ташаббус билан чиққанди. Таклиф Давлат думасининг Мудофаа қўмитаси ва Федерация Кенгашининг Конституциявий қонунчилик ва давлат қурилиши қўмитасида қўллаб-қувватланди. Сенаторлар гуруҳи тегишли тузатишларни тайёрлади, улар жисмоний шахслар учун 50 минг рублгача жарималардан ташқари, такроран ҳуқуқбузарлик содир этганлик учун уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жиноий жавобгарликни ҳам назарда тутади. Бироқ қонун лойиҳаси Давлат думаси муҳокамасига киритилмади. «Коммерсант» маълумотларига кўра, Россия президенти маъмурияти «ахборотни ҳимоя қилиш ва унинг эркинлиги ўртасидаги балансни сақлаш» муҳим деб ҳисоблаган.