Покровск ва Мирноград учун жанг: Россия бу шаҳарларни тўлиқ эгаллашга аслида қанчалик яқин?

Октябр ойи охиридаёқ РФ қуролли кучлари бош штаби бошлиғи Валерий Герасимов Россия президенти Владимир Путинга Донецк областида Покровск ва Мирноград шаҳарлари (Россия расмийлари ушбу шаҳарларнинг советча номларини ишлатади – Красноармейск ва Димитров) агломерацияси қуршаб олингани ҳақида ҳисобот берганди. 1 декабр куни кечқурун Кремл Покровск «эгаллангани» ҳақида баёнот берди.

Киевда эса бу баёнот рад этилди ва Украина қуролли кучлари ушбу аҳоли яшаш манзиллари ўз назоратида қолиши учун қарши чоралар кўраётганини маълум қилди.

Герасимовнинг ҳисоботида Россия қўшинлари 26 октябр куниёқ Покровск ва Мирноград ҳудудларида «душманни қуршовга олишни якунлагани» ва «Украина қуролли кучларининг йирик гуруҳи йўлини блоклаб қўйгани», Украинанинг 5,5 мингга яқин ҳарбийси «қуршовда қолгани» иддао қилинганди. 1 декабр куни кечқурун эса РФ мудофаа вазирлиги Покровск шаҳри тўлиқ ҳамда Мирнограднинг жанубий қисми эгаллагани ҳақида баёнот берди.

Украина қуролли кучлари Россия мазкур агломерация устидан назоратни қўлга киритиш учун фронтнинг кичик участкасида (фронт чизиғи 40-50 километрга чўзилган) 150 минг нафар атрофида ҳарбий тўплаганини маълум қилган. Бу Москва 2022 йил февралида Украинага кенг кўламли босқин учун ҳаракатга келтирган йирик қўшин билан деярли тенгдир.

Украинанинг ҳарбий ва сиёсий раҳбарияти Покровск ва Мирноград қуршовда қолгани фактини рад этган. Бундан ташқари, октябр ойидаёқ украин армияси агломерацияни ўз назоратида ушлаб қолиш учун фаол ҳаракатлар қўллашни бошлаганди. Биринчи навбатда, гап ушбу йўналишга қўшимча кучларни олиб келиш ҳақида кетади.

Украина армияси қўллаган чоралар чиндан ҳам россиялик ҳарбийларнинг олдинга юришини тўхтатди ва декабр ойи бошидаги ҳолатга кўра, Россия кучлари барибир олдинга қўйилган мақсадга эриша олмаган – ушбу шаҳарлар тўлиқ эгалланмаган.

Буёғига нима бўлади?

Покровскнинг қайси қисми россиялик ҳарбийлар қўлига ўтган?

Москванинг Украина қуролли кучлари Покровск-Мирноградда қуршаб олингани ҳақидаги баёнотлари ортидан деярли дарҳол Украина расмийлари, жумладан, армия вакиллари бу шаҳарлардаги гарнизонни имкон қадар олиб чиқиб кетишни талаб қила бошлади.

Аммо Украина Бош штаби бошқа қарорни қабул қилди.

Мудофаа кучлари гуруҳи шаҳар агломерацияси атрофига жойлаштирилган штурмчи ва десантчилардан иборат «ўт ўчириш гуруҳи» билан кучайтирилди. Бу эса Покровск учун жангдаги қарама-қаршилик узоқ чўзилувчи ва ҳолдан тойдирувчи кўча жанглари шаклига ўтишига олиб келди.

«Жанглар тўхтамаяпти, Покровск ва Мирнограддаги кварталлар, шунингдек, уларнинг атрофидаги бир қатор посёлкалар, шунингдек, алоҳида позициялар ва чегаралар доимий равишда қўлдан қўлга ўтмоқда. Натижада кўплаб участкаларда томонларнинг жанговар сафлари аралашиб кетган, ҳар икки томондаги кичик пиёда гуруҳлари эса асосий кучлардан ажралган ҳолда „қуршов ҳолатида“ ҳарбий ҳаракатларни олиб боришга мажбур бўлмоқда», – дея шаҳардаги ҳолатни тасвирлайди ҳарбий таҳлилчи Константин Машовец.

Россияликларни шаҳар ичида ушлаб туришдан ташқари, Украина қуролли кучлари уларнинг қанотларда олдинга силжишини бироз тўхтатишга муваффақ бўлди ва Покровск ҳамда Мирноград ўртасидаги асосий позицияларга ҳаводан дронлар ва қуруқликда ерусти роботларини қўллаш орқали таъминот етказиб беришни таъминлади.

Декабр ойи бошидаги ҳолатга кўра, аксарият ҳарбий таҳлилчилар Россия Федерациясининг Покровск ҳудудининг тахминан ярми – шаҳарнинг темирйўлдан жанубда жойлашган қисми устидан «ишончли назорати» ҳақида гапирмоқда. Шаҳарни ғарбдан шарққа иккига бўлиб турган темирйўл кўтармаси шартли «чегара чизиғи» вазифасини ўтайди.

Россия мудофаа вазирлиги 1 декабр куни Покровск «олингани»ни эълон қиларкан, россиялик ҳарбийлар Мустақиллик майдонида (2024 йилгача Шибанков майдони деб аталган) Тарас Шевченко ҳайкали ёнида хотиржам юргани ва Россия Федерацияси байроғини ёйиб тургани акс этган кадрларни намойиш этди. Аммо бу ҳудуд темирйўлдан анча жанубда жойлашган ва бу видео рус ҳарбийлари фақат шаҳарнинг жанубий қисмини назорат қилаётганини тасдиқлай олади, холос.

Экспертларнинг ҳисоб-китобларига кўра, Покровскнинг шимолий қисми ҳар қандай ҳаракат яққол кўриб туриладиган ва иккала армия жангчилари душман дронлари учун биринчи навбатдаги нишон ҳисобланган яхлит «кулранг зона»га айланган.

Россия ҳарбийлари ҳозирда темирйўл кўтармаси жанубида куч тўплаётгани аниқ ва вақти-вақти билан шаҳарнинг шимолий ҳудудларига кичик штурм гуруҳларини юбормоқда, улар имкон қадар ичкарига киришга, Украина позициялари ва логистика инфратузилмасига ҳужум қилишга, кейин эса ҳудудда мустаҳкам жойлашиб олишга ҳаракат қилмоқда.

Шунга ўхшаш операцияларни баъзан Украина мудофаа кучлари ҳам ўтказишга ҳаракат қилмоқда ва жанубдаги рус ҳарбийлари позицияларига ҳужумлар уюштирмоқда.

«Покровскда бўлинмаларимиз бор... Биз байроқлар осмаймиз, лекин маълум ҳудудлар аллақачон назоратимиз остида. Ҳа, логистика бўйича мураккаб муаммолар бор, чунки душман ҳам қаршилик кўрсатмоқда, ҳеч ким у ерда ҳаммаси осон деб айтмаяпти», – деди 29 ноябр куни десант-штурм қўшинлари қўмондони Олег Апостол.

Фронтнинг ушбу участкаси учун масъул бўлган 7-десант-штурм қўшинлари корпуси хабарида айтилишича, 1 декабр ҳолатига кўра, Украина қўшинлари қиш мавсумида вазифаларни бажаришга тайёргарлик кўриш учун Покровск агломерациясида «позицияларни ушлаб туриш»да давом этмоқда.

«Босқинчилар кўча жангларига ўралашиб, йўқотишлар беришда давом этмоқда...», – дейилади хабарда. Шунингдек, ҳисоботда Покровскда ўтган ойда 519 нафар россиялик ҳарбий ҳалок бўлгани ва яна 131 нафари яралангани айтилади. Қайд этилишича, бундай йўқотишлар сони бутун бир баталён сонига тўғри келади.

Мирноградда қуршов хавфи

Мирнограддаги вазият Покровскдагига қараганда мураккаброқ.

Бу ерда Россия қўшини шаҳар кўчаларида жангга киришмасдан, украин десантчилари ва денгиз пиёдалари гуруҳини тўлиқ қуршаб олишга қарор қилган.

Улар бу уринишларни бирйўла фронтнинг икки қисмида амалга оширмоқда.

«Кичик қуршов» юзага келтириш учун россияликлар Ровное ва Светлоени қўлга киритиши керак – булар Мирноград ва Покровскни боғловчи йўл бўйида жойлашган қишлоқлар.

Аслида россиялик ҳарбийлар аллақачон бир неча марта бу қишлоқларда кўриниш берган, аммо барча ҳолатларда бу шунчаки алоҳида диверсиячи-разведка гуруҳлари бўлган. Ҳозирча РФ ушбу «қоп»нинг «бош» қисмини тўлиқ назорат қилаётгани ҳақида гап йўқ. Аммо Россия армияси бу йўналишда ҳаракатларини фаоллаштирган.

Бу билан параллел равишда Россия авиацияси ҳар куни Украина ҳимоячилари томонидан фойдаланиши мумкин бўлган кўп қаватли биноларни яксон этиш учун Мирнограддаги аҳоли кварталларига оғир бомбалар ташламоқда.

«Катта қуршов» эса Россия армияси ҳалқани Родинский, Красний Лиман ва Гришино қишлоқлари бўйлаб ўтган йўлларнинг Т-шаклидаги чорраҳасида ёпган тақдирда юзага келади.

Ҳарбий шарҳловчи Константин Машовец Россия армияси аллақачон бу нуқтага етиб келганини айтади.

«Шубҳасиз, душман Родинский жанубидаги йўлларнинг Т-симон чорраҳасига етиб борган ва энди у ерда мустаҳкам ўрнашиб олишга ҳаракат қилмоқда (бу эса амалда Мирноградни ҳимоя қилаётган бўлинмаларимиз қуршаб олинганини англатади)», – деб ёзди у 30 ноябр куни.

Бироқ DeepState ва Урушни ўрганиш институти (ISW) OSINT-лойиҳалари хариталарида Родинскийнинг бу чорраҳаси «кулранг зонада» экани кўрсатилган, яъни Россия армияси ҳали у ерда мустаҳкам ўрнашмаган ва «ҳалқа»ни ёпмаган.

Аммо DeepState таҳлилчилари жангчиларга таяниб, Мирнограддаги ҳарбийлар таъминоти фақат дронлар ёрдамида амалга оширилиши мумкинлиги, улар ўз позицияларини тарк этиши «душман пистирмасига тушиш ва ўқларга нишон бўлиш»ни билдиришини таъкидламоқда.

Украина қўмондонлиги эса қуршов йўқлиги ва қийинчиликларга қарамай, Мирнограддаги украин кучлари таъминоти ва ротацияси амалга ошириб турилганига ишонтирмоқда.

«Бизнинг бўлинмаларимизда ротация учун ҳам асосий, ҳам муқобил йўналишлар мавжуд. Хусусан, куни кеча украиналик ҳарбийлар шахсий таркибни алмаштирди», – дейилади 7-корпус баёнотида.

Аммо Украина қўшинларининг Покровск-Мирноград ҳудудидаги бундай жойлашуви, яъни қанотларда сиқилган ва фақат битта логистика йўлаги билан таъминланган ҳолатда қолиши жуда ишончсиз ҳолат.

Агар Россия қўшинлари Гришино – Родинский йўналишидаги йўлни кесиб қўйса ёки Мирноград ичкарисидаги украин гарнизонини блоклашга муваффақ бўлса, Украина Бош штаби мураккаб дилеммага дуч келади: қуршовда қолганларни блокдан чиқариш учун жангга қўшимча кучларни ташлаш ёки жангчиларни душман ўқлари остида қуршовдан олиб чиқишга ҳаракат қилиш.

Буёғига нима бўлади?

Украиналик тарихчи ва ҳарбий таҳлилчи Михаил Жироховнинг фикрича, Киевнинг қўшинларни олиб чиқиб кетиш ўрнига Россиянинг Покровск ва Мирноградга ҳужумини тўхтатиб туришга қарор қилиши Украина жамоатчилигида турлича қабул қилинганига қарамай, бу тўғри қарор бўлган.

Унинг сўзларига кўра, шаҳардаги оғир жанглар РФ ҳужумини сезиларли даражада тўхтатиш ва душманнинг катта кучларини «банд қилиш» имконини берди. Бундан ташқари, кварталларда тайёрланган позицияларни ушлаб туриш Покровск-Мирнограддан кейин дарҳол бошланадиган очиқ далаларда ҳимояланишга қараганда анча осонроқ.

Шу билан бирга, мавжуд об-ҳаво шароити россияликларга қўл келмоқда. Донбассда бир неча ҳафтадан бери туман тушиб, ёмғир ёғмоқда, бу Украина қуролли кучларининг асосий зарбдор қуроли – дронларнинг самарадорлигини сезиларли даражада пасайтирган. Ютилган вақтдан эса Россия қўшинлари Покровскдаги мудофаани таслим қилиш учун эмас, балки йирик ҳужум учун куч тўплашда фойдаланган.

«Донбассда узоқ вақтдан бери туман бор. Бу Украина армияси учун ёмон, чунки у ерда россияликлар логистикасини таъминлай олмайдиган участкалар бор эди, ҳозир эса улар бу ерларда ўз уйидагидек юрибди... Яқин орада у ерларни россияликлар босиб кетишади ва афсуски, Украина мудофааси бунга бардош бера олмаслиги мумкин, деб ҳисоблайман», – дейди эксперт.

Унинг сўзларига кўра, Украина қўмондонлиги воқеаларнинг бундай ривожланишини ҳисобга олган ва қўшинларнинг Покровск-Мирнограддан аста-секин чиқиб кетиши учун иккинчи мудофаа чизиғини аллақачон тайёрлаб қўйган. Бундан ташқари, бу жараён аллақачон бошланганини кўрсатадиган белгилар ҳам бор, дейди эксперт.

Тўғри, руслар агломерацияни айнан қачон тўлиқ эгаллаб олишини айтиш қийин, дейди Жирохов. Украинада душманни бу шаҳарлардан бутунлай сиқиб чиқариш учун етарли куч йўқ, дейди эксперт.

Унинг фикрича, бу ерда кўп нарса об-ҳавога боғлиқ, ҳозирги мавжуд шароит россияликларга «ҳал қилувчи сакраш»ни амалга оширишга имкон бериши мумкин.

Ҳарбий таҳлилчи Константин Машовецнинг фикрича, Украина қуролли кучлари Мирноград гарнизонини нисбатан оғриқсиз олиб чиқиб кетиш учун фурсат аллақачон бой берилган. Биринчи навбатда, душман шимолроқда, Красний Лиман қишлоғи яқинида мустаҳкамланиб олгани ва қочиш йўлларини назорат қилаётгани учун.

«[Кетишга] муқобил йўл – тўлиқ қуршов ҳолатида жанг қилиб чекиниш... Вазиятни яна шу нарса мураккаблаштирадики, Украина қуролли кучлари душманнинг Родинский жанубидаги ва Гришино йўналишидаги ҳужумини ҳозиргача тўхтата олмади», – дея хулоса қилади эксперт.

DeepState Покровск ва Мирнограддаги вазият Украина армияси учун «критиклигича қолаётгани»ни қайд этган.