Ғазода бошланган очарчилик, Камчаткада 8 балли зилзила ва Фаластинни тан олаётган Европа – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

{Yii::t(}

Ўтказиб юбориш 6s

Ўтказиб юбориш

Ғазода очарчилик бошланмоқда – IPC ҳисоботи

«Ғазода юз бераётган инсонпарварлик фожиасини ҳаводан ташланган ёрдам юклари билан тўхтатиб бўлмайди. Ғазо секторида энг ёмон ҳолат очарчилик сценарийси – ҳозирда рўй бермоқда», дейилади БМТ билан ҳамкорликда ишловчи Озиқ-овқат хавфсизлиги босқичларининг интеграллашган таснифи - IPCʼнинг огоҳлантирувчи ҳисоботида.

Уларнинг таъкидлашича, «дарҳол ва тўсқинликсиз» инсонпарварлик ёрдами Ғазога киритилмагунча, очлик ва ўлим ҳолатлари кескин ортишда давом этади.

Ҳисоботда таъкидланишича, 2024 йилнинг июль ойи биринчи ярмида болалар орасида «озиқ-овқат етишмовчилигининг оғир шакли» кескин ошган. Апрель ойи бошидан июль ойи ўрталаригача 20 000 дан ортиқ бола даволаниш учун шифохоналарга ётқизилган, улардан 3000 нафардан ортиғи – оғир аҳволда. Шунингдек, 17 июлдан бери 5 ёшгача бўлган болалар орасида очлик туфайли камида 16 нафар ўлим ҳолати рўйхатга олингани қайд этилган.

«Мозорни тўлдираётган бу ўлимларнинг олдини олиш учун зудлик билан ҳаракат қилиш лозим. Душманликни тўхтатиш ва ҳаётий муҳим инсонпарварлик ёрдамининг тўсиқсиз, кенг кўламда киришини таъминлаш — бу ягона йўл», дейилади IPC ҳисоботида.

Исроил жорий йил март ойидан бошлаб 11 ҳафта давомида секторда тўлиқ ёрдам блокадасини жорий қилган. Май ойидан бошлаб чекланган миқдорда киритила бошланган озиқ-овқат, ёқилғи ва дори-дармонлар Ғазодаги кескин очликни енгиллаштира олмади.

«Чегара билмас шифокорлар» ташкилоти Ғазога ҳаводан ёрдам ташлаш амалиётини кескин танқид қилиб, бу чорани «бефойда» ва «кинояли» деб атади.

«Ҳаводан инсонпарварлик ёрдамини ташлаш – бу нафақат самарасиз, балки мазахдек кўринадиган бефойда ташаббусдир. Йўллар бор, юк машиналари бор, озиқ-овқат ва дори-дармонлар бор – ҳаммаси Ғазо чегарасидан атиги бир неча километр нарида тайёр турибди. Фақатгина Исроил ҳукуматининг бу ёрдамни ўтказишга рухсат бериши, текширув жараёнларини тезлаштириши, кенг кўламда юклар киришига изн бериши ва уларни хавфсиз етказиб бериш учун мувофиқлаштириш керак. Фақат шундагина биз бугун гувоҳ бўлаётган очлик муаммосини ҳал қилиш йўлида биринчи қадамни қўйишимиз мумкин», деди ташкилотнинг Ғазо бўйича координатори Жен-Гай Ватаух.

Камчаткада 8 балли зилзила

30 июль куни Россиянинг Узоқ Шарқидаги Камчатка яримороли яқинида 8,8 магнитудали зилзила содир бўлди. Зилзила биноларга зарар етказди ва 4 метр баландликдаги цунами юзага келтириб, бутун Тинч океани бўйлаб огоҳлантириш ва эвакуацияга сабаб бўлди.

АҚШ Геология хизматига кўра, зилзила 19,3 км чуқурликда содир бўлган ва маркази Петропавловск-Камчатский шаҳридан 119 км жануби-шарқда жойлашган. Дастлабки магнитуда 8,0 сифатида қайд этилган, кейинчалик бу кўрсаткич янгиланди ва кучли 6,9 магнитудали такрорий тебраниш ҳам қайд этилди.

Reuters нашрининг ёзишича, Узоқ Россия ҳудудида бир неча киши жароҳат олди, Япония шарқий қирғоғидаги кенг ҳудудлар эса эвакуация қилинди. «Бугунги зилзила жиддий ва ўн йилликлардаги энг кучли тебранишлардан биридир», деди Камчатка губернатори Владимир Солодов.

Фавқулодда хизматларга кўра, Камчатканинг айрим жойларида 3–4 метр баландликдаги цунами қайд этилган. Аҳоли қирғоқдан узоқлашишга чақирилди. Япониянинг об-ҳаво агентлиги 3 метр баландликдаги цунами тўлқинлари кенг қирғоқ ҳудудларига етиб келиши мумкинлигини маълум қилди.

Россия ва Эквадорнинг айрим қирғоқларида 3 метрдан баланд тўлқинлар, Гавайи, Чили ва Соломон оролларида 1–3 метрли тўлқинлар эҳтимоли борлиги айтилмоқда.

Россия Фанлар академияси бу ҳудудда 1952 йилдан бери қайд этилган энг кучли зилзила бўлганини маълум қилди.

Британия ва Малта Фаластин давлатини тан олади

29 июль куни Буюк Британия бош вазири Кеир Стармер, агар Исроил фаластинликларнинг ҳаётини яхшилаш йўлида бир қатор чораларни кўрмаса, Бирлашган Қироллик сентябрь ойидаги БМТ Бош Ассамблеясида Фаластин давлатини тан олишга тайёрлигини маълум қилди.

Стармернинг айтишича, агар Исроил қуйидаги аниқ ҳаракатларни амалга оширса, Британия Фаластинни тан олиш қароридан қайтади:

• Ғазога кўпроқ инсонпарварлик ёрдамини киришига йўл очиш;
• Ғарбий соҳилни аннексия қилмасликка қатъий кафолат бериш;
• Фаластин давлатчилигини назарда тутувчи узоқ муддатли тинчлик жараёнига содиқлигини эълон қилиш.

«Фаластин халқи даҳшатли азоб-уқубатларни бошидан кечирди. Бугун эса Ғазода — ёрдам етишмовчилиги туфайли — биз очликдан қийналаётган чақалоқларни, оёққа тура олмайдиган болаларни кўрмоқдамиз. Бу тасвирлар умримиз давомида ёдимиздан чиқмайди. Бу азоб ниҳоясига етиши керак», — деди Стармер журналистларга.

Унинг айтишича, ҳукумат сентябрь ойида Исроил ва Фаластин томонларининг бу шартларни қанчалик бажарганига баҳо беради. «Бу қарорни қабул қилишда ҳеч ким вето ҳуқуқига эга бўлмайди», — деди Стармер.

Европанинг яна бир давлати Малта ҳам сентябрь ойида БМТ доирасида Фаластин давлатини тан олишини эълон қилди.

«Бизнинг позициямиз Яқин Шарқда барқарор тинчлик учун саъй-ҳаракатларга содиқлигимизни акс эттиради», деди мамлакат бош вазири Роберт Абела. Малта ҳукумати шу вақтга қадар ички босим остида Фаластинни тан олишга чақирилиб келаётган эди. Ўрта Ер денгизи орол давлати бўлган Малта тарихан фаластинликлар масаласини қўллаб келган ва икки давлатли ечим тарафдори.

Аввалроқ, Франция Президенти Эммануэл Макрон ҳам Фаластинни 1967 йилги Яқин Шарқ уруши чоғида Исроил босиб олган ҳудудлар доирасида давлат сифатида тан олиш ниятини эълон қилган эди.

Кеча, шунингдек Исроилга босимнинг яна бир кўриниши ўлароқ Нидерландия ҳукумати Исроил Миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвир ва молия вазири Бетсалел Смотричга мамлакатга киришни тақиқлади. Нидерландия ҳукумати ушбу икки вазирга экстремистик фаолияти учун санкциялар жорий қилиш, уларни номақбул шахслар рўйхатига киритиш қарорини қабул қилди.

Нидерландия, шунингдек, Европа Иттифоқи даражасида Исроил билан ассоциациялашган битимнинг савдо қисмини тўхтатиб туришни таклиф қилади. Ташқи ишлар вазири Велдкампнинг маълум қилишича, Нидерландия Исроилга ҳарбий мақсадлардаги маҳсулотлар экспортини чеклайди, бунинг учун бир нечта лицензиялар бекор қилинади.

Бинямин Нетаняҳу коалициясидаги ушбу марказий шахслар Ғазо секторини «этник тозалаш» билан таҳдид қилгани учун кўплаб давлатлар томонидан «персона нон грата» деб эълон қилинган.

Пекинда сув тошқинлари

Хитой пойтахти Пекин шаҳрида кучли ёмғирлар оқибатида 30 киши ҳалок бўлди. Душанба куни кечқурун Пекиндаги сув тошқинларига қарши кураш бўйича штаб фавқулодда вазиятларга реакция кўрсатишнинг энг юқори даражасини фаоллаштирди.

Ёмғирлар туфайли Пекинда 80 мингдан ортиқ киши эвакуация қилинган. Юзлаб авиарейслар кечиктирилган ёки бекор қилинган, ёғинлар темирйўл фаолиятига ҳам жиддий таъсир кўрсатган. 130 дан ортиқ қишлоқда йўллар шикастланган, электр энергияси таъминоти узилган.

Кучли ёмғирлар 23 июл куни бошланиб, 28 июл куни Пекин ва унга туташ ҳудудларда энг юқори чўққисига етди, Миюн туманида 573,5 миллиметргача ёғингарчилик кузатилди. Маҳаллий ОАВ буни «ўта ҳалокатли» даража деб атади. Пекинда ўртача йиллик ёғин миқдори 600 миллиметр атрофидани ташкил этади. Ёғингарчиликнинг катта қисми Пекиннинг Буюк Хитой девори яқинидаги тоғли шимолий қисмига тўғри келган.

Аввалроқ ХХР раиси Си Жинпинг сув тошқинлари вақтида одамлар ҳаёти ва мол-мулки хавфсизлигини таъминлаш учун барча саъй-ҳаракатларни амалга оширишга чақирганди.

Трамп қандай шартларда Хитойга бориши мумкинлигини айтди

АҚШ президенти Доналд Трамп Хитой раҳбари Си Жинпинг билан учрашишга интилмаслигини айтди. Шу тариқа, у мамлакатлар ўртасида шу ҳафта бўлиб ўтадиган тарифлар бўйича музокаралар етакчилар учрашувига замин яратиши мумкинлиги ҳақидаги хабарларни рад этди.

«Фейк хабарларда айтилишича, мен Хитой раиси Си Жинпинг билан «учрашув» учун имконият излаяпман. Бу ёлғон, мен ҳеч нарса қидирмаяпман!» деб ёзди Трамп Truth Social тармоғида.

Унинг таъкидлашича, Хитойга бориши мумкин, бироқ «фақат президент Си таклифига кўра». Шу ҳафта Стокҳолмда АҚШ молия вазири Скотт Бессент иштирокида АҚШ ва Хитой ўртасида савдо музокаралари бўлиб ўтмоқда.

Аввалроқ, Си Жинпинг сентябр ойида Трамп ва Путин билан учрашув ташкиллаштиришни режалаштираётгани ҳақида хабарлар тарқалди. The Times нашрининг ёзишича, у АҚШ президентини Иккинчи жаҳон уруши тугаганига бағишланган тадбирга таклиф қилмоқчи. Шунингдек, ушбу тадбирда Путин ҳам иштирок этиши режалаштирилган.

Трамп аввалроқ Си Жинпинг ўзини аллақачон Хитойга таклиф қилганини тасдиқлаган эди.