ОАВ: Путин олигархларга урушни молиялаштиришни таклиф қилди

Россия президенти Владимир Путин 26 март куни йирик бизнес вакиллари билан ёпиқ учрашув ўтказди. The Bell ва Financial Times нашрлари манбаларига кўра, учрашувда тадбиркорларга Украина билан урушни молиялаштириш учун бюджетга хайрия қилиш таклиф қилинган.

«Уруш учун пул йиғиш» таклифи янграган ёпиқ учрашув ҳақида биринчи бўлиб The Bell нашри хабар тарқатди. Нашр манбаларига кўра, Путин бу учрашувни Россия саноатчилар ва тадбиркорлар иттифоқи қурултойидан кейин ўтказган.

Бундай учрашувлар мазмуни одатда ошкор қилинмайди, уруш даврида эса иштирокчилар рўйхати ҳам махфийлаштирилди. The Bell суҳбатдошлари эса бу сафар Путин олигархлар билан Украинадаги урушни давом эттириш ва уни молиялаштириш масалаларини муҳокама қилгани ҳақида айтиб беришган.

«Жанг қиламиз, дейилди», – дея Путиннинг чиқишидан қисқача хулосани келтиради нашр суҳбатдошларидан бири.

«Донбасс чегарасигача борамиз», – дея Россяи президентининг сўзларини келтирган The Bell’нинг бошқа бир суҳбатдоши.

Британиянинг Financial Times нашри манбалари ҳам Путиннинг чиқишида шу гаплар айтилганини тасдиқлаган. Уларнинг сўзларига кўра, президент бизнесменларга Россия Донбасс ҳудудларини тўлиқ эгаллаб олмагунича Украинада урушни давом эттиришини айтган ва буни Киев АҚШ воситачилигида ўтказилган сўнгги музокараларда Киев ўз қўшинларини Донецк областидан олиб чиқишдан бош тортгани билан изоҳлаган.

FT суҳбатдошларидан бирининг айтишича, Путин аввалига Донбассни «ҳарбийлардан холи ҳудуд» ёки АҚШ шаъфелигидаги «махсус иқтисодий зона»га айлантириш ғоясини қўллаб-қувватлаган, аммо Киев бу регионни топшириш ўзи учун қизил чизиқ эканини билдиргач, бу ғоядан ҳам воз кечган.

The Bell манбаларига кўра, «мамлакат учун оғир паллада бизнесни силкитиш» ғояси «Роснефт» раҳбари Игор Сечинга тегишли. Учрашувдан олдин президентга ёзган мактубида у ҳарбий федерал заём облигацияларини жойлаштириш орқали маблағ жалб этиш таклифини баён қилган.

Financial Times Путиннинг илтимосини рад этиш ақлга сиғмаслигини қайд этган: «Мамлакатнинг бизнес элитаси уруш ва унинг мамлакат иқтисодиётига таъсиридан хавотирларга қарамай, президент атрофида жипслашди».

Нашрларга кўра, камида икки олигарх Путинга бюджетни молиялаштириш учун ихтиёрий равишда бадал тўлашдан мамнун бўлишини билдирган.

The Bell улардан бирининг фамилиясини келтирган – миллиардера Сулейман Керимов давлат хазинасига 100 млрд рубл ўтказиб беришни ваъда қилган.

Financial Times маълумотига кўра, иккинчи бизнесмен – металлургия магнати Олег Дерипаскадир. The Bell «ғояни учрашувда қатнашган яна бир йирик бизнесмен қўллаб-қувватлагани, аммо у қанча тўлашини айтмагани» ҳақида ёзган.

Керимов ва Дерипасканинг вакиллари Financial Times’нинг сўровларига жавоб қайтармаган.

Мустақил нашрлар баҳоларига кўра, 2025 йилда РФ ҳукумати урушда ҳафтасига ўртача 260 миллиард рубл сарфлаган.

Кремл рад этмади

27 март куни РФ президенти матбуот котиби Дмитрий Песковдан учрашувда уруш учун бадал тўлаш масаласи муҳокама қилингани ва бу таклиф Сечиндан чиққани ҳақидаги хабарлар юзасидан изоҳ сўралди. У қуйидагича жавоб қайтарган:

«Бу [ғоя] Игор Сечиндан чиққани ҳақиқат эмас. СВО (махсус ҳарбий амалиёт – Россия расмийлари Украинадаги урушни шундай атайди) учун пул керак, деган гаплар ҳақиқат эмас. Путин бундай илтимос билан мурожаат қилгани ҳақиқат эмас. Ҳақиқат шундаки, учрашув иштирокчиларидан бири ҳақиқатан ҳам давлат учун жуда катта миқдорда пул ажратишни зарур деб ҳисоблаши ҳақида гапирган ва бу унинг оилавий қарори бўлган.

Иштирокчилардан бири бунга учрашувда қатнашаётганларнинг аксарияти ўз бизнесини 90-йилларда бошлагани ва бу бошланиш у ёки бу тарзда давлат билан боғлиқ бўлганини аргумент сифатида келтирди. Шунинг учун ҳозир кўпчилик бундай бадалларни тўлашни шунчаки ўз бурчи деб билмоқда. Бу ҳақда иштирокчилардан бири гапирди, бу фақатгина унинг ташаббуси эди».

Песков бу Путиннинг ташаббуси эмаслигини алоҳида таъкидлаган.

«Ва бу президент Путиннинг ташаббуси эмасди – гарчи давлат раҳбари бундай ташаббусни олқишлаган бўлса ҳам», – дея хулоса қилади у.

Песков бу ёпиқ тадбир бўлгани туфайли ташаббус муаллифи бўлган иштирокчининг фамилиясини очиқлашдан бош тортган.