Украинанинг Россия аэродромларига кутилмаган ҳужумлари урушда бурилиш нуқтаси бўладими?

Чоршанба куни Украина Хавфсизлик хизмати аэродромларга берилган зарбалар ва ушбу мураккаб операциянинг алоҳида босқичлари акс этган янги ёрқин видеолавҳаларни эълон қилди.

Унинг мисли кўрилмаган муваффақияти ҳақида сунъий йўлдошдан олинган суратлар ҳам гувоҳлик беради, уларда Оленя, Иваново, Дягилево ва Белая авиабазаларидаги учиш-қўниш йўлаклари яқинида ёниб кетган самолётларнинг излари акс этган.

Украиналик кузатувчилар учун бир ярим йил давомида тайёрланган операция мўъжизадек кўринади.

«Буни тарихимиздаги энг ёрқин операциялардан бири деб ҳисоблаш мумкин. Биз кучли бўлишимиз, ижодкор бўлишимиз ва душманларимиз қанчалик узоқда бўлишидан қатъи назар, уларни йўқ қилишимиз мумкинлигини кўрсатдик», – деди DeepState ҳарбий таҳлилчилар гуруҳи асосчиси Роман Погорелий BBC мухбирига.

Қайд этиш керакки, якшанба кунидан бери ҳаво базаларига берилган зарбалар ҳақидаги деярли барча батафсил маълумотлар ҳужум ташкилотчиси – Украина хавфсизлик хизмати томонидан эълон қилинди.

Муваффақиятдан руҳланган Украина махсус хизмати операцияни энг яхши кўринишда тақдим этишга ҳаракат қилмоқда. Унинг ахборот кампаниясига Кремл ўз аэродромларига уюштирилган ҳужум ҳақида деярли сукут сақлаётгани ҳам ёрдам берди.

Украина президенти Володимир Зеленский чоршанба куни Украина хавфсизлик хизматининг операцияда иштирок этган ходимларини тақдирлагандан сўнг журналистлар билан суҳбатда Россиянинг 41 та самолёти шикастлангани ёки йўқ қилингани ҳақидаги баёнотни такрорлади.

«Уларнинг ярми қайта тикланмайди. Баъзиларини таъмирлаш учун йиллар керак бўлади, агар уларни қайта тиклаш мумкин бўлса», – деди у.

Зеленскийнинг қўшимча қилишича, агар ўт очишни тўхтатиш режими эълон қилинганида, «Ўргимчак тўри» операцияси амалга оширилмаган бўларди.

Самолётлар парвозга шай туришган

Аэродромларга берилган зарбаларнинг бир қатор асосий тафсилотлари УХХ томонидан чиқарилган тўрт дақиқалик видео лавҳалар компиляциясида кўрсатилган. Улар ҳужумда иштирок этган баъзи дронларнинг камералари томонидан суратга олинган.

Зарбалар Россиянинг стратегик ва узоқ масофали бомбардимончи самолётлари, транспорт самолётлари ва узоқ масофали радиолокацион аниқлаш ва бошқариш самолётларига берилган.

Дронлардан зарар кўрган самолётларнинг баъзилари кучли аланга ичида қолган.

Видеокадрларда баъзи бомбардимончи самолётлар қанотлари остида Россия Украинага ҳаво ҳужумлари пайтида вайронкор зарбалар беришда фойдаланаётган қанотли ракеталар турганини кўриш мумкин.

Украинадаги операторлар бошқарувидаги дронлар самолётларнинг заиф нуқталарига, шу жумладан қанотларда жойлашган ёқилғи бакларига эҳтиёткорлик билан ва аниқ йўналтирилади.

Тегиш жойларида кучли ёнғин чақнашлари баклар ёқилғи билан тўлдирилганини ҳамда самолётлар парвозга тайёр ҳолатда бўлганини кўрсатади.

А-50 бўйлаб зарба кадрлари

Видеолавҳалардан бирида совет иттифоқида Ил-76 базасида яратилган иккита А-50 лайнерига ҳужум қилаётган дронлар кўрсатилган.

«Ўргимчак тўри» операцияси давомида ҳужумга учраган барча объектлар орасида айнан А-50 самолёти 600 километрдан ортиқ масофадаги нишонлар ва таҳдидларни аниқлай оладиган радари билан энг муҳими бўлиши мумкин.

Кенг кўламли босқингача Россияда камида тўққизта А-50 бор деб ҳисобланган. Ҳарбий ҳаракатлар давомида улардан учтаси қуруқликда турганида дронлар орқали яроқсиз ҳолга келтирилган ёки жиддий шикастланган.

Сўнгги кадрларда дронлар Москва шимоли-шарқидаги «Иваново-Северний» авиабазасида жойлашган иккита А-50 радари гумбазларига етиб боргани аниқ кўрсатилган.

Бироқ, зарба пайтида видео трансляция узилиб қолгани сабабли, зарба оқибати қандай бўлганини билиб бўлмайди.

Сунъий йўлдош тасвирларида бомбардимончи самолёт қолдиқларини кўриш мумкин, лекин ҳозирча А-50 самолётлари бўйича якуний хулосалар чиқариш мумкин бўлган тасвирлар пайдо бўлмади.

Нима бўлганда ҳам Россия флотида ушбу муҳим самолётлар сони энди тўрттагача қисқарган бўлиши мумкин.

«Ҳозирда импорт ўрнини босиш ва ишлаб чиқариш қувватларини йўқ қилиш билан боғлиқ қийинчиликлар туфайли А-50 ишлаб чиқаришни қайта тиклаш эҳтимоли жуда кам. Шундай қилиб, ушбу турдаги самолётнинг ҳар бир йўқотилиши Россия учун стратегик муаммо бўлиб, у тезда ўрнини тўлдира олмайди», – деди BBC’га украиналик ҳарбий таҳлилчи Сергей Кузан.

Чоршанба куни УХХ Россия авиабазалари яқинида жойлашган объектларга учувчисиз учоқларни ташиш учун махсус ишлаб чиқилган контейнерлар ҳақида қисқача маълумот берди.

Иккита видеода юк машинаси дераза ва эшиклари бўлган иккита ёғоч модулли уйни олиб кетаётгани кўрсатилган.

Бир видеода том панеллари аниқ кўриниб туради. Хабарларга кўра, улар ҳужумлар бошланишидан бироз олдин олиб ташланган ёки бошқа йўл билан очилган, бу эса ичкарида жойлаштирилган ўнлаб дронларнинг учишига имкон берган.

Ушбу видеокадрлар қачон ва қаерда олингани номаълум, бироқ улардан биридаги йўл четидаги қорга қараганда, бу бир неча ҳафта ёки ойлар олдин бўлган бўлиши мумкин.

Якшанба куни Россия телеграм-каналларида эълон қилинган яна бир видеода контейнерлардан бирининг орқа қисмига одам кираётгани тасвирланган. Бир неча сониядан сўнг контейнер портлайди – у миналаштирилган бўлиши мумкин.

Бундай таъсирли операция натижаларини қандай баҳолаш мумкин?

«Ҳарбий нуқтайи назардан, бу урушдаги бурилиш нуқтаси, – деди BBC’га украиналик авиация бўйича эксперт Анатолий Храпчинский. – Биз Россия имижига ва Россия Федерациясининг имкониятларига кучли зарба бердик».

Доналд Трамп Володимир Зеленскийга «ҳеч қандай картанг йўқ» деб ташланганидан бери уч ойдан сал кўпроқ вақт ўтди. Шундай қилиб, Украина қатъий жавоб ҳужуми уюштирди.

«Украина бутун дунёга Россия аслида заиф ва ўзини ичкаридан ҳимоя қила олмаслигини кўрсатди», – дейди Храпчинский.

Аммо бу Москва курсни ўзгартирмоқчи дегани эмас.

Доналд Трампнинг сўзларига кўра, яқинда Владимир Путин билан суҳбатда улар Украинанинг Россия авиабазаларига ҳужумларини муҳокама қилган.

«Яхши суҳбат бўлди, лекин дарҳол сулҳ тузишга олиб борадиган суҳбат эмас. Президент Путин яқинда аэродромларга уюштирилган ҳужумга кеакция кўрсатишига тўғри келишини айтди», – деб ёзди Трамп Truth Social ижтимоий тармоғида.