Ядровий қурол эҳтимолини рад этган Трамп, Украинага ажратилган миллиардлар ва интернет ўчирилишини оқлаган Путин – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Эрондаги уруш

Пайшанба куни АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан тинчлик келишуви борасида шошилмаётганини таъкидлади. «Мени шошилтирманг. Мен энг яхши келишувга эришмоқчиман... Унинг мангу бўлишини истайман», деди у.

Шунингдек, Трамп Оқ уйда журналистларнинг Эронга қарши ядровий қурол қўллаш эҳтимоли ҳақидаги саволига жавоб берди:

«Йўқ. Нега энди у менга керак бўлсин? Қандай аҳмоқона савол. Нима учун мен ядровий қуролни қўллашим керак?» деди Трамп.

Унинг айтишича, АҚШ Эронни анъанавий қуроллар билан «яксон қилгани» сабабли бунга ҳожат йўқ: «Мен уни ишлатмаган бўлардим. Ҳеч кимга ядро қуролидан фойдаланишга йўл қўйилмаслиги керак», деди Трамп журналистлар билан суҳбатда.

Шу билан бирга, у Ҳўрмуздаги денгиз қарама-қаршилигида АҚШ яққол устунликка эгалигини даъво қилишда давом этди.

Эрон эса бир кун олдин Ҳўрмуз устидан назоратни кучайтирганини намойиш қилганди. Пайшанба куни Трамп АҚШ ҳарбий-денгиз кучларига бўғозга мина ётқизаётган Эрон қайиқларини «ўққа тутиш ва йўқ қилиш» буйруғи берилганини маълум қилди.

Пайшанба куни Яқин Шарқдаги урушнинг иккинчи фронтида ҳам ўзгаришлар бўлди. Исроил ва Ливан Оқ уйда президент Доналд Трамп воситачилигида ўтган учрашувда ўт очишни тўхтатиш режимини яна уч ҳафтага узайтирди.

Аммо ўт очишни тўхтатиш режими узайтирилганига қарамай, Ливан жанубида тўқнашувлар давом этди. Исроил ҳужумларида ливанлик журналист аёл ўлдирилди, «Ҳизбуллоҳ» ҳам қарши хужумлар уюштирди.

Бундан ташқари, Исроил Эронга ҳужумларни қайта бошлашга тайёрлигидан огоҳлантирди. Мудофаа вазири Исраэл Кац урушни қайта бошлаш учун АҚШдан «яшил чироқ» кутаётганини ва агар бу содир бўлса, биринчи бўлиб Хоминаий нишонга олинишини айтди.

Ниҳоят Украинага пул ажратилади

Пайшанба куни Венгрия ветони бекор қилганидан сўнг Европа Иттифоқи Украинага 90 миллиард евролик қарз беришни якуний тасдиқлади. Бу билан бош вазир Виктор Орбан ўз ваколатининг сўнгги ойларида блок ичидаги кескин можарога чек қўйди.

Олға силжиш – Украина Россия нефтини Венгрия ва Словакияга етказиб берувчи «Дружба» қувури ишини қайта тиклаши мумкинлигини эълон қилганидан кейин юз берди.

Молиявий схемани бошқарадиган Европа Комиссияси Киевга биринчи тўлов «имкон қадар тезроқ» ўтказилишини айтмоқда. Ижроия органида тезкор ҳаракат қилиш учун нақд пул захираси мавжуд.

2026 йил учун Брюссел 45 миллиард еврони босқичма-босқич ўтказишни режалаштирмоқда. Шундан 16,7 миллиард евро молиявий ёрдамга, 28,3 миллиард евро эса ҳарбий ёрдамга йўналтирилган.

Тўловлар Киев томонидан амалга ошириладиган ислоҳотларга боғлиқ бўлади. Коррупцияга қарши курашдаги ҳар қандай орқага кетиш ёрдамнинг вақтинча тўхтатилишига сабаб бўлиши мумкин. Қолган 45 миллиард евро 2027 йил учун сақлаб қолинади.

Биргаликда қарз олишда Венгрия, Словакия ва Чехия иштирок этмайди. Натижада қолган 24 та аъзо давлат йилига тахминан 3 миллиард евро миқдорида фоиз тўловларини тўлайди.

Украина 90 миллиард евролик қарзни Россия уруш товонини тўлашга рози бўлган тақдирдагина қайтариши керак бўлади.

Москва эса Украинага товон тўлашни рад этиб келади. Аммо Европа банкларида Россиянинг 210 миллиард еврога тенг музлатилган активлари бор.

Мадуронинг ағдарилишидан пул ишлаган ҳарбий

Николас Мадурони қўлга олишда қатнашган АҚШ Махсус кучлари мастер-сержанти Ганнон Ван Дайк махфий маълумотлардан фойдаланган ҳолда Polymarket прогноз бозорида гаров ўйнаган. У АҚШ кучларининг Венесуэлага кириши ва Мадуронинг ҳокимиятдан кетишига пул тикиб, 400 минг доллар ишлаб олишда айбланмоқда. Ҳолат Мадуро 2026 йил 3 январда ҳибсга олинишидан бир неча ҳафта олдин рўй берган.

Мазкур айблов 23 апрел куни АҚШ Адлия вазирлиги томонидан эълон қилинди. Манҳеттен федерал суди ҳакамлар ҳайъати 38 ёшли Ван Дайкка нисбатан: ҳукуматнинг махфий маълумотларидан шахсий манфаат йўлида ноқонуний фойдаланиш; ҳукуматнинг оммага очиқ бўлмаган маълумотларини ўғирлаш ва товарлар билан боғлиқ фирибгарлик каби айбловлар қўйди.

Прокурорларнинг таъкидлашича, Ван Дайк Мадурони қўлга олиш операциясини «режалаштириш ва ижросида» шахсан иштирок этган.

Президент Доналд Трамп бу ишдан унчалик хабардор эмаслигини айтди. Унинг айтишича, бу унга қимор можароси туфайли Бейсбол олий лигасидан четлатилган Пит Роузни эслатган.

«Бу худди Пит Роузнинг ўз жамоасига гаров тикканига ўхшайди. Агар у ўз жамоасига қарши пул тикканида бу жуда ёмон бўларди, лекин у ўз жамоасининг фойдасига тиккан. Мен буни ўрганиб чиқаман», деди Трамп.

Polymarket портали ўзининг ижтимоий тармоқдаги постида ушбу масалани Адлия вазирлигига йўллаганини билдирди. «Инсайдерлик савдосига Polymarket'да ўрин йўқ. Бугунги ҳибсга олиш – тизим ишлаётганининг исботидир», дейилади постда.

Путин Россияда интернетнинг ўчирилиши ҳақида

23 апрел куни президент Владимир Путин Россиядаги интернет узилишлари хавфсизлик нуқтаи назаридан жорий этилаётганини айтиб, жамоатчилик норозилигига сабаб бўлган чораларни оқлади. Путин телевидение орқали берган баёнотида ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари ечим топишда ва ҳаётий муҳим хизматлар фаолиятини кафолатлашда топқир бўлиши кераклигини ҳам айтди.

«Йирик шаҳарларда одамлар бошидан кечираётган муаммоларга эътибор қаратмай иложим йўқ. Бу ҳолат доимий эмас, лекин афсуски, содир бўлиб турибди. Мен йирик шаҳарлардаги интернет билан боғлиқ муайян муаммолар ва узилишларни назарда тутяпман», деди у ҳукумат йиғилишида.

«Албатта, агар бу террорчилик ҳужумларининг олдини олиш бўйича тезкор ишларга боғлиқ бўлса — устувор вазифа ҳар доим одамлар хавфсизлигини ҳимоя қилиш бўлиб қолаверади», дея қўшимча қилди у.

Путин интернет узилишлари ҳақида аҳолига олдиндан хабар бериш зарарли бўлиши мумкинлигини айтди, чунки унинг фикрича, «жиноятчилар ҳам ҳамма нарсани эшитади ва кўради», натижада улар ўз хатти-ҳаракатлари ва режаларини шунга қараб ўзгартириши мумкин.

Расмийлар ўтган ойда Москвада мобил интернетни деярли уч ҳафтага ўчириб қўйишди. Шунингдек, Украина дронлари ҳужумларни йўналтиришда ундан фойдаланиши хавфини рўкач қилиб, бошқа жойларда ҳам мунтазам равишда интернетни блоклаш ишлари олиб борилмоқда.

Интернетнинг ўчирилиши — банк, транспорт ва бошқа кундалик хизматлардаги узилишлардан чарчаган оддий халқ, тадбиркорлар ва ҳатто амалдорларнинг ҳам танқидига сабаб бўлмоқда.

Техногигантлар ишчи кучини қисқартирмоқда

Ижтимоий тармоқлар гиганти Meta пайшанба куни сунъий интеллект иловаларини ишлаб чиқишни кенгайтириш мақсадида тахминан 8 000 нафар ходимини ёки ишчи кучининг 10 фоизини қисқартириш режаларини эълон қилди.

Facebook ва Instagram ижтимоий тармоқлари, WhatsApp мессенжери эгаси бўлган компания қисқартиришларнинг биринчи босқичини 20 майга белгилаган. Қисқартиришлар билан бир қаторда яна 6 000 та бўш иш ўрни тўлдирилмасдан қолади.

Шунингдек, АҚШ технология гиганти Microsoft қарийб 8 700 нафар ишчисига — ходимларининг тахминан 7 фоизига ихтиёрий, муддатидан олдин пенсияга чиқиш учун компенсация таклиф этаётгани хабар қилинди.

Штатларнинг қисқартирилиши ҳар икки компания сунъий интеллект иловаларини ишлаб чиқиш харажатларини ошираётган бир пайтга тўғри келмоқда.

Meta «шахсий ўта ақлли интеллект» ишлаб чиқиш режаларини эълон қилди. Бош директор Марк Цукерберг сўзларига кўра, бу AI агентларни ҳар бир фойдаланувчининг эҳтиёж ва истакларига мослаштиради.

Microsoft ҳам AI тизимларини қувватлантирувчи маълумотлар марказларининг глобал тармоғини кенгайтириш учун миллиардлаб доллар сарфламоқда.