“Электр тармоқлари корхонасига арзим бор...” (тадбиркор ноласи)

Қиш фаслида юзага келадиган электр энергияси билан боғлиқ муаммолар хусусий ишлаб чиқарувчи ва тадбиркорларнинг ривожланиши йўлида тўсиққа айланган.        

Ҳозирги пайтда замонавий дастгоҳ ва ускуналарнинг деярли юз фоизи электр энергияси ёрдамида ҳаракатга келади. Шаҳар ва туманлардаги ўз ишини анча йўлга қўйиб олган катта корхоналар - ишчиларни иш билан таъминлаш ҳамда мижозлар билан товар етказиб бериш бўйича тузилган шартнома шартларини ўз вақтида бажариш мақсадида электр энергияси узилмаслигининг олдини олиш учун иккитадан линия орқали ток олиб келиш ҳаракатига тушишади. Ёки ёқилғи эвазига электр ишлаб чиқарувчи генераторлардан фойдаланади. Номики, ишлаб чиқарувчи бўлса, корхонаси учун, биринчи навбатда, электр кам ўчадиган ҳудудни танлашга ҳаракат қилиши тайин.

Қийин, қийин, қишлоқдаги янги иш бошлаган тадбиркор, ҳунарманд ва кичик бизнес эгаларига қийин. Дастгоҳлар сотиб олиш, ишчиларни топиш, тикланиш жараёни, бозорда мижозга эга бўлиш сингари оғир чиғириқлардан ўтган кичик бизнес эгаси  қишда электр энергияси ўчишни бошлаши билан оғир аҳволда қолади.

Эътиборингизга, ана шундай тадбиркордан KUN.UZ нашрига келган мактубни ҳавола қиламиз:

“Мен Андижон тумани, Хортум қишлоғида яшайман. Ҳунармандман. Президентимизнинг халқ фаровонлиги йўлида қилаётган саъй-ҳаракатлари, айниқса, кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектларини янада ривожлантириш, уларга кенг имкониятлар ва имтиёзлар бериш юзасидан олиб бораётган сиёсати кўнглимизни кўтармоқда. Жумладан, у кишининг мени энг ҳаяжонга солиб, тўлқинлантирган бир сўзи бор: "Бир тадбиркор ўзи мустақил фаолияти доирасида қўшимча иш ўринлари яратса, инсонларни иш билан таъминласа, ўша тадбиркорни бошимга кўтараман". Мен шу сўзларни юрагимдан қабул қилиб, Ватаним равнақи учун оз бўлсада ўз ҳиссамни қўшгим келади. Лекин, бизга яратилаётган шароитлар бунга имкон берса, қани эди..”

Кўриб турганингиздек, бугунги тадбиркор, жамиятдаги ислоҳотлар ва ўзгаришлардан бехабар эмас. Қонида ишбилармонлик, ҳунармандлик сингари хислатларга эга кишилар Ўзбекистоннинг барча вилоятларида топилади. Лекин уларнинг барчасида деярли бир хил муаммолар мавжуд.

“Бозордаги маҳсулотимни олувчи харидор – “клиентим”нинг олдига бордим. У: “Материалларни мана бу  турларидан тезлик билан бугун ёки эрталабга етказиб беришингиз керак деди” хатида давом этади тадбиркор.  “Уйга қайтишда топган пулимдан  МИБчилар электр учун тўлов деб келса, “бош оғриғи” бўлмасин деб туман электр тармоқлари корхонасига 200 минг сўм олдиндан тўлов қилдим. Сўнг буюртмани бажариш учун уйга тез қайтдим. Хонадонимиз қишлоқнинг чеккасида жойлашган. Шунга қарамасдан, ҳунармандчилик, яъни ёғоч материалларига ишлов бериш билан шуғулланамиз. Оиламиздагиларни барчаси бирга ишлайди. Бундан ташқари, яна тўртта ўсмир йигитни ҳам ишга олганман. Хуллас, уйга келсам, электр йўқ. Тўғриси, қишлоғимизга сутка давомида 3,4 соатгина электр бериляпти. Шогирдларимдан бири: “Уста, движок (генератор)ни мана бу детали куйибди, бензини ҳам йўқ”, деди. Яна бир шогирдим: “Янги йил яқин, маошим устидан пул бериб турсангиз”, деб турибди. Бир томонда буюртмачи, иккинчи томонда иштиёқингни сўндириб, дилни хира қиладиган- электр танқислиги, дея аталувчи чигал муаммо...  Бир амаллаб, тунда ток ёнганида совуқда ишладик. Эрталаб мени белим оғриб қолибди. Шогирдларимдан бири шамоллагани учун ишга чиқмади. Ўзим шаҳар поликлиникасига бордим. Врач 10-15 кун даволанишим кераклигини айтди. Шогирдим иккаламизга даволангани 400 минг сўм дори-дармонга кетди. Иш тўхтади. Буюртма қолиб кетди. Иш шу аҳволда кетаверса, электр мутасаддилари ўша эски тизимда ишлашни давом эттиришса, қишлоқдаги тадбиркорни ким ўйлайди?”

Дарҳақиқат, қишлоқда тадбиркорлик қилиш мушкул иш. Айрим туманларда тадбиркорларни ана шундай муаммолардан қутқариш учун электр ва табиий газ узиликсиз  етказиладиган алоҳида саноат ҳудуд(зона)лари ташкил қилинганидан хабаримиз бор. Бу ҳам ёмон ечим эмас.

Бироқ қишлоқ ҳунармандлари ва кичик бизнес вакилларига шарт-шароит яратишга катта эътибор зарур. Улар аҳолини керакли товарлар, асосийси иш ўрни билан таъминлайди.

Юртимизда олиб борилаётган ислоҳотларнинг ҳам туб моҳияти ҳам шунга қаратилган.