ОАВ: АҚШ 21 февралдаёқ Эронга зарбалар беришга тайёр

АҚШ ҳарбийлари Эронга эҳтимолий зарбаларни 21 февралнинг ўзидаёқ беришга тайёр, аммо бундай ҳаракатлар, эҳтимол, фақат дам олиш кунлари билан чекланиб қолмай, узоқроқ давом этади. Бу ҳақда CBS News телеканали 18 феврал, чоршанба куни манбаларга таяниб хабар қилди.

Манбаларга кўра, АҚШ президенти Доналд Трамп зарба бериш ҳақида ҳали якуний қарор қабул қилмаган. Оқ уй кескинлашув (эскалация) хатарларини баҳоламоқда. Кейинги уч кун ичида Пентагон Яқин Шарқ минтақасидан ходимларнинг бир қисмини вақтинча олиб чиқади — асосан Европа ёки АҚШга.

Шу билан бирга, манбалардан бирининг айтишича, эҳтимолий ҳарбий амалиёт олдидан Пентагон ресурслар ва ходимларни кўчириши одатий амалиёт ҳисобланади, бироқ бу албатта ҳужум муқаррар дегани эмас.

Axios нашри манбаларига кўра, АҚШнинг Эрондаги ҳарбий амалиёти, катта эҳтимол билан, бир неча ҳафта давом этадиган кенг кўламли кампания бўлади ва у январда Венесуэладаги операциядан кўра кўпроқ тўлиқ масштабли урушга ўхшайди.

Axios ёзишича, эҳтимол гап АҚШ–Исроил қўшма кампанияси ҳақида кетади, у 2025 йил июнида Исроилнинг 12 кунлик урушига қараганда анча каттароқ бўлади (ўша урушга кейинчалик АҚШ ҳам қўшилган эди).

Ynet нашри исроиллик амалдорларга таяниб хабар қилишича, Исроилдаги кучишлатар тузилмалар ва фавқулодда ёрдам хизматлари энг юқори даражадаги мудофаа тайёргарлигига келтирилган. Хавфсизлик масалалари бўйича ҳукумат кабинети йиғилиши 22 февралга кўчирилган.

Ynet ёзишича, Теҳрон Швейцариядаги музокараларда АҚШ талабларини бажармаган. Нашр маълумотига кўра, Трамп маъмуриятидаги расмийлар Теҳрон вақтни чўзяпти ва АҚШни чалғитишга уриняпти, деб ҳисоблайди. Al-Jazeera телеканали 18 феврал куни дипломатик манбага таяниб, АҚШнинг сабри «Теҳрон ўйлаганидан ҳам тезроқ тугаши мумкин», деган баёнотни келтирган.

17 феврал куни Женевада Уммон воситачилигида Эрон ва АҚШ вакиллари ўртасида Теҳроннинг ядровий дастури бўйича бевосита бўлмаган музокараларнинг иккинчи раунди бўлиб ўтди.

Эрон делегациясига ташқи ишлар вазири Аббас Арағчи раҳбарлик қилди. Делегация таркибига, шунингдек, сиёсий масалалар бўйича вазир ўринбосари Мажид Тахт-Раванчи, ҳуқуқий ва халқаро ишлар бўйича вазир ўринбосари Казем Гарибабади, иқтисодий дипломатия бўйича вазир ўринбосари Ҳамид Ганбари ҳамда техник, ҳуқуқий ва иқтисодий масалалар бўйича экспертлар кирган.

АҚШ делегациясини президент Доналд Трампнинг махсус вакили Стивен (Стив) Уиткофф ва давлат раҳбарининг куёви Жаред Кушнер тақдим этган. Музокараларга Атом энергияси халқаро агентлиги (АЭХА) ҳам қўшилган.

Маслаҳатлашувлардан сўнг, АҚШ Эрон раҳбариятидан келишмовчиликларни бартараф этиш бўйича ёзма таклиф кутаётгани маълум бўлди. Бу ҳақда Reuters агентлиги АҚШ маъмуриятидаги манбаларга таяниб хабар қилди.

Томонларнинг позициялари ҳали ҳам бир-биридан жуда узоқ. Вашингтон кун тартибини кенгайтиришни талаб қилиб, унга Эроннинг ракета дастури ва “Ҳизбуллоҳ” ҳамда ҲАМАС каби гуруҳларни қўллаб-қувватлаш масалаларини ҳам киритмоқчи.

Трамп дипломатия муваффақиятсиз тугаса, Эронга ҳарбий зарба бериш билан бир неча бор таҳдид қилган ва минтақада қўшимча ҳарбий кемаларни жойлаштирган. Теҳрон эса жавобан, агар улар Эронга қарши ҳарбий зарбаларга қўшилса, АҚШ базалари жойлашган Форс кўрфази араб мамлакатлари нишонга айланиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирган.

2025 йил июнида Исроил АҚШ қўллаб-қувватлови билан Эроннинг ядровий объектларига зарба берган. Интенсив ўққа тутиш 12 кун давом этган ва сулҳ (ўт очишни тўхтатиш) билан якунланган. Эрон томони маълумотига кўра, Фордо шаҳридаги асосий объект жиддий шикастланган, уран бойитиш тўхтатилган. Трамп ўшанда Эроннинг ядровий дастури «тўлиқ ва бутунлай йўқ қилинганини» айтган.

АҚШ ва бошқа мамлакатлар Эронни фуқаролик дастури ниқоби остида ядровий қурол яратишга интиляпти, деб кўпдан бери айблаб келади, Теҳрон эса буни инкор қилади. 2018 йилда, Трампнинг биринчи президентлик муддати вақтида, Вашингтон 2015 йилги ядровий келишувдан бир томонлама чиқиб кетган ва санкцияларни қайта тиклаган. Шундан сўнг Эрон чекловларга риоя қилишдан воз кечиб, уран бойитишни жадаллаштирган.