Словакия «Дружба» сабаб нефт соҳасида «фавқулодда ҳолат» эълон қилди

Словакия ҳукумати «Дружба» нефт қувури орқали етказиб беришлар тўхтагани сабаб «нефт соҳасида фавқулодда вазият» эълон қилди. Бу ҳақда чоршанба, 18 феврал куни Словакия давлат ахборот агентлиги TASR хабар берди.

Ёнилғи импортидаги муаммолар туфайли давлат мамлакатдаги энг йирик — Братиславадаги Slovnaft нефтни қайта ишлаш заводига ўзининг фавқулодда захираларидан 250 минг тоннагача нефт ажратади. Эвазига корхона ўз ҳисоб қиймати миқдорида молиявий таъминот ёки банк кафолатларини тақдим этиши керак бўлади. Компания давлатдан олган нефтини сентябргача қайтариши шарт.

Slovnaft маълум қилишича, ҳукумат ажратган нефт ҳажми камида бир ойга етади. Шу вақт ичида завод «Дружба»даги муаммолардан олдин фақат оз миқдордаги етказиб беришлар учун ишлатилган Адриатика қувури (JANAF)дан фойдаланиш ҳажмларини оширишга улгуриши керак.

Slovnaft’нинг назорат пакети MOL венгер нефт-газ компаниясига тегишли ва у амалда Словакияда бензин ҳамда дизел ёнилғиси таъминотида монопол ўрин тутади.

18 феврал куни Slovnaft, шунингдек, беқарор даврда ички бозор эҳтиёжларини қоплаш учун хорижга, жумладан Украинага дизел ёнилғиси етказиб беришни тўхтатишини эълон қилди. Қайд этилишича, бунинг учун заводга кунига 7300–7500 тонна нефт керак бўлади. Экспортдан воз кечиш фонида мамлакат бош вазири Роберт Фицо ёнилғи ва бошқа нефт маҳсулотлари танқислиги бўлмаслигини айтди.

Аввалги куни Словакия ва Венгрия Хорватиядан Адриатика нефт қувури орқали Россия хомашёсини етказиб беришни йўлга қўйишни сўраган. Бунга жавобан Хорватия иқтисод вазири Анте Шушняр мамлакат ёрдам беришга тайёр эканини, аммо фақат Евроиттифоқ ва АҚШ қоидалари доирасида бўлишини билдирган. У, шунингдек, JANAF Европа мамлакатларига Россия нефтига боғлиқ бўлиб қолмаслик имконини бериши мумкинлигини айтган.

Бундан олдин Венгрияда Виктор Орбан ҳукумати бир неча бор JANAF гўёки керакли ҳажмларда нефт олмаслигини айтган, Хорватия ҳукумати эса транзит ҳақини ошириб, Венгрия учун бу йўлни тижорий жиҳатдан фойдасиз қилиб қўйганини иддао қилган.

16 феврал куни Венгриянинг MOL компанияси «Дружба» қувури орқали Венгрия ва Словакияга ёнилғи етказиб беришлар 27 январдан бери тўхтаганини билдирган. Танқисликни қоплаш учун MOL хом нефтни денгиз орқали етказиб беришга ўтган. Шунингдек, у Венгрия энергетика вазирлигига стратегик захиралардан тахминан 250 минг тонна нефт ажратишни сўраб мурожаат қилган. 12 феврал куни Словакия Иқтисодиёт вазирлиги вакиллари Bloomberg агентлигига «Дружба» бўйича етказиб беришлар тўхтаганини маълум қилган.

Украина ташқи ишлар вазири Андрей Сибиха етказиб беришлар тўхташини Венгрия Украина ҳудудидаги «Дружба» участкасига Россия зарбаси берилгани ҳақидаги фактни яшириб келгани билан изоҳлаган. Бунга жавобан Будапешт украин томони гўёки ўша участкада электр таъминотини ўчириб қўйганини айтган. Словакия бош вазири Роберт Фицо 15 феврал куни Украинани экспортни қайта тиклашни атайлаб чўзяпти, деб айблаган.

Бундан ташқари, 17 феврал куни Sky News британ ахборот портали Еврокомиссия Украинадан «Дружба»ни таъмирлаш графигини тақдим этишни талаб қилганини хабар берди.