Трамп: зарурат бўлса, АҚШ кучлари Яқин Шарқдаги кемаларни ҳимоя қилади

Жаҳон нефт ва газининг бешдан бир қисми Эрон ва Бирлашган Араб Амирликлари орасида жойлашган, тор сув йўли бўлган Ҳўрмуз бўғози орқали ўтади. Аммо Эрон кемаларга таҳдид қилганидан кейин у ердаги ҳаракат деярли бутунлай тўхтаган.

Трамп АҚШ ҳукумати минтақадаги барча денгиз ташув компанияларига “жуда мақбул нархда” суғуртани тақдим этишини, бу эса “энергиянинг дунёга эркин оқими”ни таъминлаш учун қилинаётганини айтди.

Мутахассислар эса бу кафолатлар компанияларнинг хавотирини камайтириш учун етарли бўлмаслиги мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.

Трамп бу баёнотни ижтимоий тармоқларда эълон қилди. Шу пайтда нефт ва газнинг жаҳон нархлари кескин кўтарилишда давом этиб, уй хўжаликлари харажатларига таъсири ҳақида бутун дунёда хавотирлар пайдо бўлди.

Душанба куни эронлик амалдор Ҳўрмуз бўғозидан ўтишга уринган ҳар қандай кемага таҳдид қилди. Хабарларга кўра, Эрон ҳарбийлари ҳудуддаги бир неча кемаларга ўт очган.

Шундан кейин баъзи суғурта компаниялари минтақада ҳаракатланувчи кемалар учун полислар нархини ошириб юборди. Lloyds List Intelligence маълумотларига кўра, ҳозир Форс кўрфазида тахминан 200 та хом нефт ташувчи танкер ва нефт маҳсулотлари танкерлари қолиб кетган.

Сешанба куни Трамп Америка Қўшма Штатлари Тараққиётни молиялаштириш корпорациясига (United States Development Finance Corporation — DFC) минтақадаги барча денгиз савдоси, айниқса кўрфаз орқали ўтаётган энергия ташишлари учун “жуда мақбул нархда” сиёсий суғурта ва кафолатлар беришни буюрганини айтди.

У, шунингдек, “зарурат бўлса, имкон қадар тез” ҳарбий ҳамроҳлик (конвой) ҳам таъминланишини ваъда қилди.

Баёнотдан кейин нефт нархлари бироз пасайди. Бу эса Трамп энергия билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилиш режаларини муҳокама қилиш учун энергетика котиби Крис Райт ва молия вазири Скотт Бессент билан учрашиши керак бўлган пайтга тўғри келди.

Шунга қарамай, Lloyds List денгизчилик журнали бош муҳаррири Ричард Мид Трамп хавфсизликка оид хавотирларни бартараф эта оладими-йўқми — ҳали ҳам ноаниқлигини айтди. У Қизил денгизда сўнгги йилларда ҳусийчилар кемаларга ҳужум қилгани сабаб кўплаб компаниялар, АҚШ ҳарбийлари аралашувига қарамай, у йўлдан воз кечиб, узоқроқ ва қимматроқ маршрутларни танлаганини эслатди.

“Ҳеч қачон шундай пайт бўлмаганки, суғуртанинг ўзи кемаларни Ҳўрмуз бўғози орқали ўтишга мажбур қила олса”, — деди у ва қўшимча қилди: “Фақат ҳарбий конвой бор экан, бу хавфсизсан дегани эмас.”

Таҳлилчилар узоқ давом этадиган тўсқинлик хом нефт нархини бир баррелга 100 доллардан ҳам ошириб юбориши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирмоқда. Бу эса ҳатто АҚШнинг ўзида ҳам бензин нархларига катта таъсир кўрсатиши мумкин. Чунки АҚШда ички ишлаб чиқариш катта бўлгани глобал нарх ўзгаришларининг таъсирини маълум даражада юмшатиб келган.

Сешанба куни Оқ уйда мухбирлар билан гаплашар экан, Трамп урушни ҳимоя қилди ва “Эрон режими бўйича нимадир қилиш керак эди”, деди.

У нефт нархлари “бироз вақт” юқори бўлиши мумкинлигини тан олди, аммо узоқ муддатли таъсирни рад этди.

“Бу иш тугаши билан нархлар тушади, менимча, ҳатто аввалгидан ҳам пастроқ бўлади”, — деди у.