Факт: йиғлаш соғлиқ учун фойдали

Олимлар кўз ёши таркибида нималарни аниқлашган?

1980 йилларда Миннесота ҳид ва таъм тадқиқотлари маркази биохимиги Уилям Фрей илк бор инсон кўз ёшлари таркибини батафсил ўрганди. У ҳиссий кўз ёшлари (оғриқ, хафа бўлиш ёки таъсирланиш пайтида чиқадиган) рефлектор кўз ёшларидан (масалан, пиёз тўғраганда ёки кўзга нимадир кириб кетганда чиқадиган) кимёвий жиҳатдан фарқ қилишини аниқлади.

Ҳиссий кўз ёшлари таркибида қуйидагилар ҳиссаси юқори бўлади:

• Лейцин-энкефалин — табиий опиоид пептид бўлиб, у миядаги рецепторлар билан морфин сингари боғланиб, оғриқни камайтиради;
• Пролактин ва АКТГ (адренокортикотроп гормон) — организм кўз ёшлари орқали чиқарадиган стресс маркерлари; 
• Марганец — кайфият ва хавотирга таъсир қилувчи микроэлемент.

Оддийроқ қилиб айтганда: ҳиссиёт сабабли йиғлаганингизда организм нафақат «енгиллашади», балки ортиқча стресс гормонларини чиқариб ташлайди ва тинчланиш ҳамда оғриқни камайтиришга ёрдам берадиган моддаларни ишлаб чиқаради.

Барча кўз ёшлари ҳам бир хилда фойдали эмас

Шуни билиш муҳимки, оғриқни камайтириш эффекти айнан ҳиссий йиғлашга хосдир. Агар пиёз, шамол ёки инфекция сабаб кўзингиздан ёш чиқса — кимёвий таркиб бошқача бўлади ва бунинг «шифобахш» таъсири бўлмайди. 

Йиғи қачон ёрдам беради?

• Стрессдан кейин, «ичингиздагини чиқариш» керак бўлганида;
• Ортиқча руҳий зўриқишда, сўзлар юпата олмаганида;
• Ўзингизни эркин ҳис қила оладиган хотиржам муҳитда.

Қачон эҳтиёт бўлиш керак?

• Йиғлаш стрессни енгишнинг ягона усулига айланса;
• Йиғлаганингиздан кейин енгиллик эмас, аксинча тушкунлик кучайса;
• Йиғлаш кундалик ҳаётингизга халал берса, кўп кўзёш тўкадиган бўлиб қолсангиз — бу ҳолда мутахассисга мурожаат қилиш керак.

Хулоса

Йиғлаш — уят ёки заифлик эмас. У биологик жиҳатдан асосланган ўзини бошқариш механизми бўлиб, у:

• Стресс гормонлари даражасини камайтиради;
• Жисмоний ва руҳий оғриқни пасайтиради;
• Руҳий мувозанатни тиклайди.

Агар ҳиссиётларингиз тўлиб кетганини сезсангиз — ўзингизни тўхтатманг. Баъзан 10 дақиқа йиғлаб олиш, бир соат «ўзингизни қўлга олиш»га уринишдан кўра самаралироқ бўлади.