Университетлар AI сабаб имтиҳон тизимини ўзгартирмоқда

2026 йилда жаҳон таълим тизимида муҳим бурилиш кузатилмоқда: сунъий интеллект (AI) имкониятларининг кенгайиши университетларни анъанавий баҳолаш усулларидан воз кечишга мажбур қилмоқда. Хусусан, АҚШ ва Европадаги қатор олий таълим муассасалари талабалар билимларини текширишда янги формат — оғзаки имтиҳонларга ўтмоқда.

Фото: AP

Маълум бўлишича, ёзма ишлар орқали талабанинг ҳақиқий билим даражасини аниқлаш тобора қийинлашмоқда. Сабаби — талабалар сунъий интеллект воситаларидан фойдаланиб, тайёр ва юқори сифатли жавобларни осонликча олиш имконига эга. Шунинг учун ўқитувчилар талабани шахсан суҳбат орқали синашни маъқул кўрмоқда.

Мутахассислар фикрича, оғзаки имтиҳонлар бир нечта муҳим афзалликларга эга: у талабанинг мустақил фикрлаши, мавзуни тушуниш даражаси ва тезкор жавоб қайтариш қобилиятини аниқроқ намоён қилади. Шу билан бирга, бу усул AI орқали “кўчириб ёзиш” ҳолатларини кескин камайтиради.

Бироқ бу жараён янги муаммоларни ҳам келтириб чиқармоқда. Айрим таҳлилчилар “AI авлоди” тушунчасини илгари суриб, талабалар технологияга ҳаддан ташқари боғланиб қолаётганини таъкидламоқда. Натижада, уларда мустақил таҳлил ва чуқур ўрганиш кўникмалари сусайиши мумкин.

Шу билан бирга, айрим давлатларда AIʼдан ноқонуний ёки зарарли фойдаланиш ҳолатлари ҳам қайд этилмоқда. Масалан, Австралияда ўқитувчиларга қарши сунъий интеллект ёрдамида яратилган сохта видеолар тарқалгани таълим тизими хавфсизлиги масаласини янада долзарб қилди.

Умуман олганда, бугунги кунда жаҳон таълим тизими сунъий интеллект билан боғлиқ янги воқеликка мослашиш босқичида. Университетлар эса таълим сифатини сақлаб қолиш учун анъанавий усулларни қайта кўриб чиқмоқда ва янги ечимларни жорий этмоқда.