Элвира Набиуллина ғойиб бўлиб қолди

Россия банки раҳбари Элвира Набиуллина бир ҳафтадан ортиқ вақтдан бери жамоатчиликка кўриниш бермади. 4 июн куни у Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форумини (ПМЭФ), 9 июн куни Фонд бозори иштирокчилари миллий ассоциацияси (НАУФОР) конференциясини, 10 июн куни Владимир Путин билан инфляция ва асосий ставка масалалари муҳокама қилинган йиғилишни ўтказиб юборди.

Марказий банк ва Кремлдагилар Набиуллина бетоб эканини айтмоқда. Россия банки матбуот хизмати хабарида банк раҳбари форум ва конференцияларда бетоблиги туфайли қатнашмаганини маълум қилган. Путин ҳузуридаги йиғилишдан кейин эса Кремл матбуот котиби Дмитрий Песков Набиуллин ҳали ҳам соғаймаганини билдирди: «Одамлар баъзида касал бўлишади, бунинг ҳеч қандай ўзгачалиги йўқ. Бу қандайдир фитна назариялари учун сабаб бўлмаслиги керак». Набиуллин қандай касалликка чалингани ва у қачон ишга қайтиши айтилмаган. Унинг иштирокидаги кейинги тадбир июл ойи бошида бўлиши керак. «Медуза» бу борада Марказий банкка сўров юборган, аммо жавоб ололмаган.

ОАВ ва экспертлар Марказий банк раҳбари йўқ бўлиб қолганини фаол муҳокама қилишмоқда. Набиуллинанинг номи Петербургдаги иқтисодий форумда қатнашувчилар рўйхатидан йўқолиб қолганида у МБ сиёсати ҳақидаги мунозаларга қўшилишни хоҳламагани ёки 3 июн куни вафот этган маслаҳатчиси Алексей Можиннинг дафн маросимига боришни (кейинроқ маълум бўлишича, у видолашув маросимига ҳам бормаган) маъқул кўргани ҳақида тахминлар билдирилди. Путиннинг ҳузуридаги йиғилишдан кейин эса «Агентство» унда Набиуллина ҳам, унинг ўринбосарлари ҳам қатнашмаганига эътибор қаратди.

Набиуллинанинг ғойиб бўлиши унинг (эҳтимолий) истеъфоси контекстида ўзига эътибор қаратди. Гап шундаки, ҳозир Набиуллина Марказий банк раҳбари лавозимидаги учинчи муддатида ишламоқда ва қонун бўйича бу унинг сўнгги муддати бўлиши керак. Унинг ваколати бир йилдан кейин, 2027 йил июнида тугайди. The Bell нашри ёзишича, унинг ўрнига уч номзод кўриб чиқилмоқда – президент администрацияси раҳбари ўринбосари Максим Орешкин, Промсвязбанк раҳбари Пётр Фрадков ва Россия ташқи савдо банки (ВТБ) раҳбари Андрей Костин. Набиуллинанинг ваколатлари тўртинчи муддатга узайтирилиши ва бунинг учун қонунга ўзгартирилиш киритилиши ҳам эҳтимолдан холи эмас.

Марказий банк раҳбари – ўзгариши катта воқеа. Айниқса бу Набиуллина бўлса. Россия банки ҳам пул-кредит сиёсати, ҳам молия институтлари устидан назорат учун масъулдир. «Бу худди йўл ҳаракати қоидалари, жарималар ёзиш, ҳайдовчилик гувоҳномаси бериш ва шу билан бирга бензин нархини белгилаш битта орган томонидан амалга оширилишига ўхшайди. Ривожланган мамлакатларнинг кўпчилигида – АҚШ, Буюк Британия, евроҳудуд мамлакатларида – бу функциялар бир неча иродалар орасида тақсимланган. Россияда ҳаммаси бир институтга, амалда битта одамга – Набиуллинага боғлиқ», – дея изоҳлайди The Bell.

Набиуллинанинг роли шунчалик каттаки, ОАВ маълумотларига кўра, Путин унга тўлиқ ишонади. Шу туфайли у Марказий банкнинг ҳақиқий мустақиллигини сақлаб қолишга ва уруш бошланганидан кейин уни иқтисодиётни тормозловчи жуда юқори асосий ставкани сақлаб қолишда айблаган реал сектор вакилларининг ҳужумларидан ҳимояланишга муваффақ бўлди. Шунинг учун Набиуллинанинг кетиши ҳар қандай ҳолатда ҳам силкинишларга олиб келиши мумкин, дейилади The Bell мақоласида: агар Марказий банкнинг янги раҳбари Набиуллинанинг қатъий сиёсатини давом эттирса, у Путиннинг ишончи кўринишидаги «қалқон»га эга бўлмаган ҳолда танқид остида қолади; агар у реал секторнинг «истаклари»га қулоқ соладиган бўлса, бу мамлакатнинг макроиқтисодий барқарорлигини заифлаштириши мумкин.