Нефт учун янги стратегия: Вашингтон Венесуэлада фаолиятни кенгайтирмоқчи

АҚШ нефт компаниялари Венесуэланинг нефт инфратузилмасини таъмирлаш ва модернизация қилишда ёрдам бериши мумкин, эвазига эса АҚШ ҳокимиятидан субсидиялар олади. Бу ғояни душанба, 5 январ куни АҚШ президенти Доналд Трамп NBC News телеканалига берган интервюсида билдирди.

Трамп фикрича, АҚШ компаниялари Венесуэлада нефт қазиб олишни кенгайтиришни кўзда тутувчи лойиҳани 18 ой ичида якунлаши мумкин. Бироқ, АҚШ раҳбари таъкидлашича, бунинг учун “катта маблағ сарфлаш” талаб этилади. Шунга қарамай, Венесуэлага кирган концернлар “кейин биздан ёки тушум (даромад) ҳисобига компенсация олади”, деди Доналд Трамп.

Reuters агентлиги 5 январ куни хабар беришича, АҚШнинг энг йирик нефть компаниялари — Exxon Mobil, ConocoPhillips ва Chevron Трампнинг Венесуэлада фаолиятни кенгайтириш чақирувига жавоб беришга шошилмаяпти. Илгари америкалик ўйинчилар Венесуэла нефт соҳасида йирик инвесторлар бўлган, бироқ 2000-йиллар ўрталарида Лотин Америкасидаги бу мамлакат ҳокимияти нефт секторини миллийлаштирган. Шундан кейин мамлакатда нефт қазиб олиш ўзининг энг юқори даражасининг учдан бир қисмигача пасайган — бунда АҚШнинг жавоб санкциялари ҳам ўрин тутган.

Соҳа таҳлилчилари Reuters’га айтишича, Америка компанияларининг Венесуэлага қайтишига маҳаллий инфратузилманинг етишмаслиги ва эскириши, шунингдек мамлакатнинг сиёсий келажаги бўйича ноаниқлик тўсиқ бўлиши мумкин. Бундан ташқари, АҚШ компанияларининг Венесуэлада бундай иштирокини қонуний жиҳатдан қандай асослаш масаласи ва АҚШ ҳарбий операциясидан кейин Вашингтоннинг бу йўналишдаги узоқ муддатли сиёсати ҳам ҳали тушунарли эмас.

Reuters ёзишича, АҚШ нефт сектори вакиллари Венесуэла масаласида баёнотларда эҳтиёткор бўлса-да, инвесторлар маҳаллий нефт захираларига кириш ҳуқуқини олиш ва сақлаб қолиш мумкинлигига ишонмоқда.

Хусусан, сўнгги йилларда Венесуэлада ишлашни давом эттирган ягона йирик Америка компанияси — Chevron акциялари 5 январ куни 5 фоизга ошган. Нефтни қайта ишлаш компаниялари Marathon Petroleum, Phillips 66 ва Valero Energy акциялари ҳам ўша куни 3 фоиздан 9 фоизгача қимматлашган. Ёндош хизмат кўрсатувчи компаниялар — Baker Hughes, Halliburton ва SLB акциялари ҳам ўсмоқда.

АҚШ ҳарбий операцияси ва Николас Мадуро қўлга олинганидан кейин давлат раҳбари вазифасини Делси Родригес бажара бошлади — у аввал Венесуэла вице-президенти эди. Бироқ маҳаллий конституцияга кўра, вақтинча раҳбар 30 кун ичида янги президент сайлови санасини белгилаши керак. Трамп эса бу содир бўлмаслигини айтмоқда.

“Аввало, биз мамлакатни тўғри йўлга қайтаришимиз керак. Сайлов ўтказиб бўлмайди”, — деди Оқ уй раҳбари NBC News’га.

Родригес Мадуро қўлга олингани фонидаги чиқишларида ҳам ўғирлаб кетилган раҳбарга садоқатини таъкидлаган, ҳам АҚШни “тинчлик ва ҳамкорлик”ка чақирган. Трамп эса, ўз навбатида, агар Вашингтон билан ҳамкорлик бўлмаса, Родригес “юқори нарх тўлайди”, деб таҳдид қилган.