Трамп Эрон билан вақтинчалик сулҳни узайтирди

АҚШ Эрон билан вақтинчалик сулҳ муддатини узайтирди. Президент Доналд Трамп бу ҳақда сулҳ муддати тугаши арафасида, 21 апрел куни кечқурун эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, бу қарорни музокараларда воситачилик қилаётган Покистон ҳукумати илтимоси билан қабул қилган. Трамп Эрон вакиллари тинчлик келишуви бўйича ўз таклифларини тақдим этмагунча ва музокаралар якунланмагунча ўт очишни тўхтатиш режимини узайтирганини таъкидлади. Трамп АҚШ қуролли кучларига Эрон портларини қамал қилишни давом эттиришни ва «жанговар шай ҳолатда туриш»ни буюрганини айтди.

Эрон вақтинчалик сулҳ узайтирилганини тан олишдан бош тортди. Эрон парламенти раиси маслаҳатчиси Маҳди Муҳаммадий сулҳнинг Трамп томонидан узайтирилиши «ҳеч қандай маънога эга эмаслиги»ни айтган. «Ютқазган томон шарт қўя олмайди. Қамалнинг давом этиши бомбардимонлардан фарқ қилмайди ва унга ҳарбий йўл билан жавоб қайтариш керак. Бундан ташқари, Трампнинг ўт очишни тўхтатишни узайтириши – шубҳасиз, кутилмаган зарба бериш учун вақтдан ютишга уринишдир. Ҳозир – Эрон қарши ҳужумга ўтишининг айни вақти».

Эрон Трампнинг баёнотидан бироз олдинроқ АҚШни вақтинчалик сулҳ шартларини бузишда айблаганди. «Эрон портлари блокадаси – бу уруш акти, шунинг учун бу ўт очишни тўхтатиш режими бузилишидир. Савдо кемасига ҳужум ва унинг экипажини гаровга олиш – янада қўполроқ қоидабузарликдир», – деганди Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи 21 апрел куни кечқурун. У Эрон «ўз манфаатларини қандай ҳимоя қилишни ва босимга қандай қарши туришни билиши»ни қўшимча қилган.

АҚШ ва Эрон 8 апрелга ўтар кечаси тузилган икки ҳафталик вақтинчалик сулҳ муддати тугаши арафасида музокаралар ўтказишга чоғланган эди. Музокараларнинг биринчи босқичи 11-12 апрел кунлари Исломободда бўлиб ўтган, аммо томонлар келиша олмаганди. Улар яна бир бор Исломободда учрашиши кутилганди. Трамп 19 апрел куни АҚШ делегациясини музокаралар учун юбораётганини маълум қилганди, Эрон эса ўз портлари америкалик ҳарбийлар томонидан қамал қилиниши давом этаркан, музокаралар столига ўтирмаслигини билдирган. Axios маълумотига кўра, Эрон делегациясига 20 апрел куни олий раҳбар Мужтаба Хоминаий томонидан «яшил чироқ» ёқилган. Шу билан бирга, Эрондаги Tasnim агентлиги Теҳрондагилар 22 апрелга белгиланган музокаралардан узил-кесил бош тортганини хабар қилган.

АҚШ вақтинчалик сулҳ вақтида Эрон портларини блокада қилишни бошлаганди. Ҳўрмуз блокадаси Исломободдаги музокаралар муваффақиятсизликка учраши ортидан, 13 апрел куни кечқурун бошланганди. Америкалик ҳарбийлар Эрон юкларини ташувчи танкерлар ҳамда Эрон ҳудудий сувларига кирган бошқа кемалар йўлини тўсиб қўйган. Эрон расмийлари баёнотларига кўра, айнан денгиз блокадаси Теҳроннинг музокаралардан бош тортишига сабаб бўлмоқда.

Ўт очишни вақтинча тўхтатишнинг асосий шартларидан бири – денгиз орқали нефт етказиб беришда муҳим йўналиш ҳисобланган Ҳўрмуз бўғозини очиш эди. Теҳрон аксарият кемалар учун бўғозни очишдан бош тортди, аммо Эрон билан алоқада бўлганларга ундан ўтишга рухсат берди. Ҳўрмуз бўғози икки ҳафталик сулҳ давомида атиги бир кун, 17 апрел куни тўлиқ очилди, бироқ кейинги куни Эрон уни яна кўпчилик кемалар учун ёпиб қўйди.