AQSh Energetika vazirligi subkritik yadroviy sinovlar haqida ma’lum qildi

AQSh prezidenti Donald Trampning topshirig‘iga binoan o‘tkaziladigan yadroviy qurol (YaQ) sinovlari hozircha atom bombalarini portlatish bilan kechmaydi. Bu haqda AQSh energetika vaziri Kris Rayt 2 noyabr kuni Fox News telekanalidagi The Sunday Briefing dasturida aytib o‘tdi.

«Menimcha, hozir gap ketayotgan sinovlar — bu tizimli sinovlar», — dedi u. «Bu — yadroviy portlashlar emas. Biz buni subkritik (portlashsiz) sinovlar deymiz», — deya qo‘shimcha qildi vazir.

So‘z subkritik sinovlar haqida bormoqda — ya’ni sinovlar yadroviy qurolning boshqa barcha qismlarini qamrab oladi va ularning ishlashi hamda detonatsiyani keltirib chiqara olish-olmasligini tekshirishga imkon beradi, dedi Rayt. AQShda bunday sinovlar uchun shu vazirlik javobgar.

Uning ta’kidlashicha, sinovlar yangi tizimlarda o‘tkaziladi va ularning amaldagi tizimlarga nisbatan samaradorligini kafolatlashga qaratilgan.

Nevada shtatidagi sinov poligoni yaqinida yashovchilar «qaysi bir paytda zangsimon bulut paydo bo‘lishini kutsa bo‘ladi?» degan savolga Rayt: «Yo‘q, bu haqda xavotirlanmaslik mumkin», — deb javob berdi.

«Fan va hisoblash qudrati tufayli biz yadroviy portlashda nima bo‘lishini ajoyib aniqlik bilan modellashtira olamiz», — deya uning so‘zlarini keltirdi Reuters. «Hozir biz ana shunday natijani ta’minlaydigan sharoitlarni modellayapmiz va bomba konstruksiyasini o‘zgartirar ekanmiz, bu qanday oqibatlarga olib kelishini ko‘ryapmiz», — dedi Kris Rayt.

AQSh prezidenti Donald Tramp bundan oldin Pentagonga yadroviy qurol sinovlarini boshlashni buyurganini aytgan edi. «Boshqa davlatlar sinov dasturlarini olib borayotgani uchun men mudofaa idorasiga yadroviy qurolimizni paritet asosida sinashni boshlashni topshirdim. Bu jarayon darhol boshlanadi», — deb yozdi u 30 oktyabr kechasi Truth Social ijtimoiy tarmog‘ida.

AQSh 1992 yildan beri to‘liq quvvatli yadroviy qurol sinovlarini o‘tkazmagan. Vashington 1996 yildagi Yadroviy sinovlarni to‘liq taqiqlash shartnomasini imzolagan, ammo ratifikatsiya qilmagan. Shundan beri AQSh Nevada poligonida yerostida subkritik yadroviy sinovlar o‘tkazib kelgan.

Moskva so‘nggi marta 1990 yilda, SSSR davrida yadroviy sinov o‘tkazgan. Rossiya Yadroviy sinovlarni to‘liq taqiqlash shartnomasini imzolab, ratifikatsiya qilgan, ammo 2023 yilda imzosini qaytarib olgan. Undan avval AQSh RFni moratoriyni buzishda ayblab kelgan.

So‘nggi kunlarda Rossiya prezidenti Vladimir Putin avval yadroviy energetik qurilmaga ega «Burevestnik» qanotli raketasi, so‘ng yadroviy energetik quvvatli «Poseydon» suvosti pilotsiz apparati sinovlari haqida bayonot berdi. Biroq Rossiya yadroviy qurolning o‘zi sinovdan o‘tkazilganini rasman e’lon qilmagan.