Aliyev va Vens strategik sheriklik to‘g‘risidagi xartiyani imzoladi

AQSh va Ozarboyjon o‘rtasidagi strategik sheriklik xartiyasi AQSh vitse-prezidenti Jyey Di Vens va Ozarboyjon prezidenti Ilhom Aliyev tomonidan seshanba kuni, 10 fevralda Bokuda imzolandi.

Aliyev ta’kidlashicha, hujjatda, jumladan, davlatlar o‘rtasida xavfsizlik masalalari bo‘yicha (shu jumladan energetik xavfsizlik bo‘yicha) hamkorlik, shuningdek terrorizmga qarshi operatsiyalarni o‘tkazishda qo‘shma ishlar ham nazarda tutilgan. “Ayni paytda Ozarboyjon o‘zining tabiiy gaz resurslari bilan 16 davlatning energetik xavfsizligiga hissa qo‘shmoqda, ulardan 11 tasi NATO a’zolari va AQSh ittifoqchilari”, — deya Aliyevdan iqtibos keltiradi “Azertadj” davlat axborot agentligi.

“Ozarboyjon uchun AQShning strategik sherigi bo‘lish — sharaf”, — deb ta’kidladi Ilhom Aliyev Jyey Di Vens bilan muzokaralar yakunlari bo‘yicha. O‘z navbatida, Vens ikki davlat o‘rtasidagi sheriklik va do‘stlik uzoq vaqt davomida yetarlicha baholanmagan, degan fikrni bildirdi. AQSh vitse-prezidenti qo‘shimcha qilishicha, bu sheriklik mintaqada ko‘proq tinchlik va farovonlikka olib keladi.

Ozarboyjon prezidenti Boku va Vashington o‘rtasidagi hamkorlikning eng muhim natijalaridan biri sifatida TRIPP loyihasini keltirdi. Qisqartmaning tarjimasi “Trampning xalqaro tinchlik va farovonlik uchun yo‘li” ma’nosini anglatadi, u Ozarboyjon va uning Naxichevan eksklavi o‘rtasidagi 43 kilometrlik tranzit koridor nomidir. Naxichevan Ozarboyjondan Armaniston hududining 32 kilometrlik yo‘lagi bilan ajralib turadi.

Neft va gazning yirik jahon qazib oluvchisi bo‘lgan Ozarboyjon uchun ushbu koridor Turkiya bilan, keyin esa Yevropa bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqani ta’minlashi kerak. Uni qurish 2025 yil avgust oyida AQSh vositachiligida imzolangan Armaniston va Ozarboyjon o‘rtasidagi jang harakatlarini to‘xtatish to‘g‘risidagi kelishuv doirasida kelishib olingan. AQSh ushbu yo‘nalishdan foydalanish bo‘yicha 99 yil muddatga istisno huquqlarga ega bo‘ladi.

Shu bilan birga, “Interfaks” agentligi yozishicha, Aliyev va Vens imzolagan AQSh va Ozarboyjon strategik sheriklik xartiyasi davlatlar o‘rtasida mudofaa hamda harbiy-texnik sohada hamkorlikni kengaytirishni ham nazarda tutadi. Xususan, gap mudofaa mahsulotlarini yetkazib berish, shuningdek “kiberxavfsizlik sohasidagi salohiyatni oshirish” haqida bormoqda.

Qo‘shma ishning boshqa yo‘nalishlari sifatida savdo, aloqa, sun’iy intellekt va raqamli rivojlanish ham ko‘rsatilgan.

Bir kun oldin, 9 fevralda, Vens Armanistonga tashrif buyurib, mamlakat bosh vaziri Nikol Pashinyan bilan ikki davlatning fuqarolik yadroviy energetikasi sohasida hamkorligi to‘g‘risidagi kelishuvni imzolagan. Bloomberg agentligi xabar berishicha, shu bilan birga Vens AQSh Armanistonga 9 mlrd dollar investitsiya kiritishiga va’da bergan.

Nashrda tushuntirilishicha, ushbu kelishuv Amerika kompaniyalariga Armanistonga yadroviy texnologiyalar, yonilg‘i va xizmatlarni eksport qilish uchun huquqiy asos yaratadi hamda AQSh kompaniyalariga SSSR davrida qurilgan, hozir mamlakat elektr energiyasining taxminan 40 foizini ishlab chiqarayotgan Metsamor AES o‘rniga kichik modulli reaktorlar o‘rnatish bo‘yicha tanlovda ishtirok etish imkonini beradi.