Алиев ва Вэнс стратегик шериклик тўғрисидаги хартияни имзолади

АҚШ ва Озарбойжон ўртасидаги стратегик шериклик хартияси АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс ва Озарбойжон президенти Илҳом Алиев томонидан сешанба куни, 10 февралда Бокуда имзоланди.

Алиев таъкидлашича, ҳужжатда, жумладан, давлатлар ўртасида хавфсизлик масалалари бўйича (шу жумладан энергетик хавфсизлик бўйича) ҳамкорлик, шунингдек терроризмга қарши операцияларни ўтказишда қўшма ишлар ҳам назарда тутилган. “Айни пайтда Озарбойжон ўзининг табиий газ ресурслари билан 16 давлатнинг энергетик хавфсизлигига ҳисса қўшмоқда, улардан 11 таси НАТО аъзолари ва АҚШ иттифоқчилари”, — дея Алиевдан иқтибос келтиради “Азертадж” давлат ахборот агентлиги.

“Озарбойжон учун АҚШнинг стратегик шериги бўлиш — шараф”, — деб таъкидлади Илҳом Алиев Жей Ди Вэнс билан музокаралар якунлари бўйича. Ўз навбатида, Вэнс икки давлат ўртасидаги шериклик ва дўстлик узоқ вақт давомида етарлича баҳоланмаган, деган фикрни билдирди. АҚШ вице-президенти қўшимча қилишича, бу шериклик минтақада кўпроқ тинчлик ва фаровонликка олиб келади.

Озарбойжон президенти Боку ва Вашингтон ўртасидаги ҳамкорликнинг энг муҳим натижаларидан бири сифатида TRIPP лойиҳасини келтирди. Қисқартманинг таржимаси “Трампнинг халқаро тинчлик ва фаровонлик учун йўли” маъносини англатади, у Озарбойжон ва унинг Нахичеван эксклави ўртасидаги 43 километрлик транзит коридор номидир. Нахичеван Озарбойжондан Арманистон ҳудудининг 32 километрлик йўлаги билан ажралиб туради.

Нефт ва газнинг йирик жаҳон қазиб олувчиси бўлган Озарбойжон учун ушбу коридор Туркия билан, кейин эса Европа билан тўғридан тўғри алоқани таъминлаши керак. Уни қуриш 2025 йил август ойида АҚШ воситачилигида имзоланган Арманистон ва Озарбойжон ўртасидаги жанг ҳаракатларини тўхтатиш тўғрисидаги келишув доирасида келишиб олинган. АҚШ ушбу йўналишдан фойдаланиш бўйича 99 йил муддатга истисно ҳуқуқларга эга бўлади.

Шу билан бирга, “Интерфакс” агентлиги ёзишича, Алиев ва Вэнс имзолаган АҚШ ва Озарбойжон стратегик шериклик хартияси давлатлар ўртасида мудофаа ҳамда ҳарбий-техник соҳада ҳамкорликни кенгайтиришни ҳам назарда тутади. Хусусан, гап мудофаа маҳсулотларини етказиб бериш, шунингдек “киберхавфсизлик соҳасидаги салоҳиятни ошириш” ҳақида бормоқда.

Қўшма ишнинг бошқа йўналишлари сифатида савдо, алоқа, сунъий интеллект ва рақамли ривожланиш ҳам кўрсатилган.

Бир кун олдин, 9 февралда, Вэнс Арманистонга ташриф буюриб, мамлакат бош вазири Никол Пашинян билан икки давлатнинг фуқаролик ядровий энергетикаси соҳасида ҳамкорлиги тўғрисидаги келишувни имзолаган. Bloomberg агентлиги хабар беришича, шу билан бирга Вэнс АҚШ Арманистонга 9 млрд доллар инвестиция киритишига ваъда берган.

Нашрда тушунтирилишича, ушбу келишув Америка компанияларига Арманистонга ядровий технологиялар, ёнилғи ва хизматларни экспорт қилиш учун ҳуқуқий асос яратади ҳамда АҚШ компанияларига СССР даврида қурилган, ҳозир мамлакат электр энергиясининг тахминан 40 фоизини ишлаб чиқараётган Мецамор АЭС ўрнига кичик модулли реакторлар ўрнатиш бўйича танловда иштирок этиш имконини беради.