Germaniya kansleri Eron parchalanishi xavfidan ogohlantirdi

GFR kansleri Fridrix Mers Eron parchalanishi ehtimoli haqida ogohlantirdi. 6 mart, juma kuni Myunxenda o‘tkazilgan matbuot anjumanida Germaniya hukumati rahbari Yevropa uchun “uzoqqa cho‘ziladigan oqibatlar”, “jumladan xavfsizlik, energiya ta’minoti va migratsiya sohalarida” yuzaga kelishi mumkinligini aytdi.

“Jang harakatlari cho‘zilib ketishi, keyingi oqibatlar va urushning kengayishi bilan biz xavflarning oshib borayotganini ko‘ryapmiz”, — dedi u. “Bu xavflar Isroil xavfsizligiga va butun Fors ko‘rfazi mintaqasiga taalluqli. Ammo ular Eron davlatchiligi va hududiy yaxlitligiga ham tegishli”, — dedi Mers. “Bu urushning uzoq vaqt cho‘zilishi bizning manfaatimizga to‘g‘ri kelmaydi”, — deya ta’kidladi kansler.

Shu bilan birga, Fridrix Mers Eron davlatchiligining ehtimoliy qulashi va Eron hududida avj olishi mumkin bo‘lgan mojarolar xavfiga e’tibor qaratdi. Berlin Fransiya va Buyuk Britaniyani ham o‘z ichiga olgan yevropalik ittifoqchilar, shuningdek mintaqadagi hamkorlar bilan birgalikda “jangovar harakatlarni to‘xtatish bo‘yicha umumiy istiqbolni belgilash va uni amalga oshirishga ko‘maklashish” ustida ish olib bormoqda.

Ayni paytda kansler ushbu urushda AQSh va Isroilning maqsadlarini hali ham qo‘llab-quvvatlashini tasdiqladi. Mers “Eronning yadroviy va raketa dasturlaridan kelib chiqayotgan tahdidni, shuningdek Tehronning Isroil va uning qo‘shnilariga tahdidini, terrorizm va mintaqadagi proksi-kuchlar deb ataluvchi tuzilmalarni qo‘llab-quvvatlashini” tilga oldi.

Germaniya hukumati rahbari fikricha, Eron xalqi o‘z taqdirini erkin hal qilish huquqiga ega. Biroq, u shunday qo‘shimcha qildi, “asosiy mezon mintaqaviy tinch yo‘l bilan hal etish bo‘lishi kerak”. Shu bilan birga, Fridrix Mersning hisoblashicha, Isroil va Fors ko‘rfazi davlatlari ham kirgan holda barcha davlatlarning xavfsizligi va mavjudligi kafolatlanishi lozim.

Kansler so‘zlariga ko‘ra, Erondan yadroviy material nodavlat sub’yektlar yoki uchinchi davlatlar qo‘liga tushib qolishining oldini olish zarur. Uning fikricha, Eron davlati ishlab turishi kerak, mamlakatda jamoat tartibi va asosiy ta’minot saqlanishi lozim.

“Biz, shuningdek, Erondan keladigan nazoratsiz migratsiya oqimlarining oldini olishni istaymiz, — dedi Mers. — Biz Suriya ssenariysining takrorlanishini istamaymiz”.

Bundan oldin, 1 mart kuni, Berlinda GFR hukumati rahbari Isroil va AQShning Eron rahbariyatiga qarshi harakatlarini qo‘llab-quvvatlashini bildirgan edi. Germaniya ittifoqchilarga xalqaro huquq bo‘yicha “saboq bermaydi”, dedi kansler Fridrix Mers, AQSh—Isroilning Eronga qarshi harbiy operatsiyasining qonuniyligi haqidagi savolga javoban.

AQSh va Isroil 28 fevral ertalab Eron hududiga zarbalar bera boshladi. Islom Respublikasi bunga javoban Isroilga va Yaqin Sharqda Vashingtonning mintaqadagi ittifoqchilari bo‘lgan davlatlarga dronlar va raketalar bilan hujum qildi. Tehronning ta’kidlashicha, Eron zarbalarining nishonlari aynan shu mamlakatlardagi Amerika harbiy bazalaridir.

Eronda qurbonlar soni haqidagi baholar 500 nafardan 1000 nafardan ortiq kishigacha farq qilmoqda. Kuvaytdagi Amerika aviabazasiga berilgan zarba natijasida olti nafar amerikalik askar halok bo‘lgan. Isroilda 11 nafar halok bo‘lgani xabar qilinmoqda. Livanda halok bo‘lganlar soni haqidagi ma’lumotlar 10 nafardan 50 nafardan ortiqqacha farq qiladi. Ummon, Iroq, Bahrayn, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) va Kuvaytda taxminan 10 kishi halok bo‘lgan.

AQSh va Isroilning harbiy operatsiyasi natijasida Eron oliy rahnamosi Ali Xominaiy hamda Islom Respublikasining yana bir qator yuqori lavozimli amaldorlari o‘ldirilgan. AQSh prezidenti Donald Tramp Eronning yangi rahbariyatini tanlashda shaxsan ishtirok etish niyatida ekanini bildirdi.

Islom Respublikasi oliy rahbari lavozimiga asosiy da’vogar sifatida halok bo‘lgan oyatullohning o‘g‘li Mujtabo Xominaiy ko‘rilmoqda. Tehron hozircha aynan u bu lavozimni egallashini ma’lum qilmagan.