Infografika: tarixdagi eng kassabop top-20 film

Yangi infografikada 2026 yil mart holatiga ko‘ra Box Office Mojo yangilangan ma’lumotlari asosida jahon bo‘ylab umumiy kassa tushumlari bo‘yicha barcha davrlarning eng muvaffaqiyatli 20 filmi keltirilgan.

Jyeyms Kemeronning “Avatar” filmi (2009) 2,92 milliard dollardan ortiq daromad bilan tarixdagi eng kassabop film bo‘lib qolmoqda. U 2021 yilda Xitoyda qayta namoyish etilgandan keyin yana birinchi o‘rinni mustahkamladi. Ilgari bu film qariyb o‘n yil davomida yetakchi bo‘lib turgan, 2019 yilda esa uni ikki yilga “Qasoskorlar: Final” ortda qoldirgan edi.

“Avatar” va “Qasoskorlar: Final” (2,8 milliard dollar)ni hisobga olganda, tarixda atigi yettita film 2 milliard dollarlik chegaradan o‘tgan.

Qolgan beshta film: “Avatar: Suv yo‘li” (2022, 2,33 mlrd), “Titanik” (1997) va “Nechja 2” (2025) (ikkalasi ham 2,26 mlrd), “Yulduzlar urushi: VII epizod — Quvvat uyg‘onishi” (2015, 2,07 mlrd), “Qasoskorlar: Cheksizlik urushi” (2018, 2,05 mlrd).

Bu ro‘yxatning yuqori qismida hech bir rejissyor Jyeyms Kemeron kabi keng taqdim etilmagan. U “Titanik” va “Avatar” franshizasining barcha filmlarini suratga olgan va shu orqali tarixdagi eng kassabop to‘rt filmdan uchtasi unga tegishli.

Kemeron, shuningdek, tarixda birinchi bo‘lib 1 milliard dollar va ilk ikki marta 2 milliard dollarlik daromadni bosib o‘tgan filmlarni yaratgan rejissyor sifatida ham tanilgan. Bugun bunday filmlar yettitaga yetgan bo‘lsa-da, “ikki milliardliklar” soni bo‘yicha u hali ham mutlaq yetakchi hisoblanadi.

Qizig‘i shundaki, uning eng daromadli ikki filmi — “Titanik” va original “Avatar” top-20 ro‘yxatida franshizaga kirmaydigan yagona filmlardir. Franshiza deganda sikvel, spin-off, remeyk yoki mavjud asar asosidagi loyihalar tushuniladi.

Agar shu ikki film hisobdan chiqarilsa, ro‘yxatdagi qolgan barcha kartinalar franshiza mahsulotlaridir. Ular qatoriga “Avatar”ning ikki davomi va Marvel’ning beshta blokbasteri — jumladan to‘rtta “Qasoskorlar” filmi hamda “O‘rgimchak-odam: Uyga yo‘l yo‘q” (2021, 1,92 mlrd) kiradi.

“Nechja 2” — top-20dagi yagona Amerikada ishlab chiqarilmagan film bo‘lib, u 2019 yilda chiqqan xit Xitoy animatsiyasining davomi hisoblanadi va 2025 yil yanvarda Xitoy yangi yili munosabati bilan namoyish etilgan.

Boshqa mashhur animatsion davomlar qatorida: “Muzlagan yurak 2” (2019, 1,45 mlrd), “Boshqotirma 2” (2024, 1,7 mlrd), “Zveropolis 2” (2025, 1,87 mlrd).

“Qirol sher” (2019, 1,66 mlrd) esa sikvel emas, balki 1994 yilgi klassik multfilmning remeyki hisoblanadi.

2015 yilda chiqqan “Quvvat uyg‘onishi”, “Yura davri dunyosi” (1,67 mlrd) va “Forsaj 7” (1,52 mlrd), shuningdek “Top Gan: Meverik” (2022, 1,5 mlrd) ham mavjud franshizalarning davomlaridir.

2023 yil filmlari — “Barbi” (1,45 mlrd) va “Super Mario aka-uka kinosi” (1,36 mlrd) boshqa media asosida yaratilgan: birinchisi Mattel qo‘g‘irchog‘i, ikkinchisi Nintendo videoo‘yinlari seriyasi asosida.

Ko‘rinib turibdiki, kinostudiyalar franshizalarning ahamiyatini yaxshi anglab yetgan — ular orqali tomoshabinlarni saqlab qolish mumkin. Va bu borada, misli ko‘rilmagan muvaffaqiyatlari bilan, ayniqsa Disney yetakchilik qilmoqda.

2009 yilda Marvel’ni, 2012 yilda Lucasfilm’ni (har ikkisi taxminan 4 mlrd dollarga) sotib olganidan so‘ng, Disney “Qasoskorlar” va “Yulduzlar urushi” kabi franshizalar orqali prokatda ustunlik qildi.

2019 yilda esa kompaniya 20th Century Fox’ni xarid qilib, “Avatar” seriyasi va “Titanik”ning xalqaro prokat huquqlarini qo‘lga kiritdi (Shimoliy Amerikada esa huquq Paramount’da qolgan).

Boshqa studiyalar hozircha Disney darajasiga yeta olmayapti. Warner Bros'ning top-20dagi yagona filmi — “Barbi”, Paramount’ning esa to‘liq o‘ziniki bo‘lgan yagona xiti — “Top Gan: Meverik”. Qizig‘i shundaki, kelajakda bu ikki studiya birlashishi mumkin, chunki Paramount Warner Bros'ni sotib olishga harakat qilmoqda.