Dunyo yangi global pandemiya ostonasida turibdi – JSST va GPMB

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ko‘magida Global tayyorgarlik monitoringi kengashi (GPMB) 18 may kuni «Dunyo xavf ostida: Pandemiyaga chidamli kelajak uchun ustuvor vazifalar» nomli yangi hisobotni e’lon qildi.

Foto: Igor Zarembo/RIA Novosti

Mutaxassislar ogohlantirmoqda: navbatdagi global pandemiya xavfi ortib bormoqda, dunyoning unga tayyorgarligi esa pasaymoqda.

Hisobotning asosiy xulosalari:

Yuqumli kasalliklarning tarqalishi tez-tez va halokatli tus oldi. Ularning salomatlik, iqtisodiyot va jamiyatga ta’siri kuchaymoqda, jamiyatning tez tiklanish qobiliyati esa pasaymoqda.
COVID-19 pandemiyasidan keyingi islohotlar yetarli bo‘lmadi. Pandemiya jamg‘armasi tashkil etilgani, JSST yangi dasturlari va pandemiya kelishuvi bo‘yicha muzokaralar olib borilayotganiga qaramay, taraqqiyot o‘sib borayotgan xavf-xatarlardan ortda qolmoqda.
Kambag‘al mamlakatlarda vaksinalar, test va dori-darmonlardan foydalanish imkoniyati sekinlashdi. Masalan, Mpox'ga qarshi vaksinalar muhtoj mamlakatlarga deyarli ikki yildan so‘ng yetib bordi - bu koronavirus davridagiga qaraganda sekinroq.
Geosiyosiy keskinlik, iqlim o‘zgarishi, bioxilma-xillikning yo‘qolishi, ommaviy migratsiya va institutlarga bo‘lgan ishonchning pasayishi dunyoni yanada zaiflashtirmoqda.

«Biz har bir inqirozdan yanada bo‘lingan holda, ilm-fan va hokimiyatga bo‘lgan ishonchga putur yetkazgan holda chiqyapmiz. Bu bizning navbatdagi tahdidga jamoaviy tayyorgarligimizni sezilarli darajada zaiflashtiradi», deb ta’kidlaydi hisobot mualliflari.

Himoya uchun uchta asosiy ustuvor yo‘nalish taklif qilingan:

Sun’iy intellekt va turli sohalardan (sog‘liqni saqlash, ekologiya, iqtisodiyot) olingan ma’lumotlardan foydalangan holda pandemiya xavfini monitoring qilishning mustaqil tizimini yaratish.
Vaksinalarni mintaqaviy ishlab chiqarish va texnologiyalarni uzatish orqali qarshi choralardan adolatli foydalanishni ta’minlash.
Barqaror va tezkor moliyalashtirish - shu jumladan «nolinchi kundan» boshlab javob berish mexanizmlari.

Bu dunyo uchun nimani anglatadi?

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, COVID-19 pandemiyasidan keyingi sezilarli sarmoyalarga qaramay, dunyo sezilarli darajada xavfsiz bo‘lmadi. Keyingi pandemiya yanada qutblangan, qarzga botgan va kamroq jipslashgan jamiyatga zarba berishi mumkin.

Hisobot Jahon sog‘liqni saqlash assambleyasining 79-sessiyasi arafasida e’lon qilindi va mamlakat rahbarlarini aniq harakatlarga undashga qaratilgan.