Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида президентнинг “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тизимини янада такомиллаштириш чоралари тўғрисида”ги қарори лойиҳаси эълон қилинди.
Ҳужжатда таъкидланишича, таҳлиллар фуқароларнинг узоқ вақт ва узлуксиз ижтимоий суғурта соҳасида иштирок этишини рағбатлантириш механизмларида тизимли муаммолар борлигини кўрсатмоқда.
Пенсия таъминоти тизимининг барча учун тенглаштирилганлиги ва бирхиллаштирилганлиги оқибатида аҳолининг меҳнатга лаёқатли қисмининг кўпчилиги давлат ижтимоий суғурталаш тизими билан қамраб олинмаган.
Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, ўрта ва узоқ муддатли келажакда пенсия тизимининг балансини таъминлашга қуйидаги омиллар салбий таъсир этиши мумкин:
биринчидан, суғурта тўловчилар даражасининг пенсия олувчиларга нисбатан кескин камлиги пенсия таъминоти тизимини стабиллик мезонига таъсир этади. Бунинг оқибатида меҳнатга лаёқатли аҳолининг 60 фоиздан кўпроғи ижтимоий суғурталаш тизими билан қамраб олинмаган, бу эса халқаро стандартларга кўра ностабил пенсия тизими деб баҳоланади;
иккинчидан, рағбатлантириш ва шаффоф механизмларнинг йўқлиги натижасида пенсия миқдори ва тўланаётган ижтимоий суғурталар ўртасидаги боғлиқликнинг кучсизланишига олиб келди, бунинг оқибатида эса охирги йилларда тўлиқсиз иш стажи билан тайинланган пенсиялар сони 10 баробарга ортди;
учинчидан, республика аҳолиси ўртасида пенсия ёшидагилар улуши ортиб бораётганлиги кузатилмоқда, охирги даврларда бир йилда ёшга доир тайинланган пенсиялар сони 200 мингтадан ортди, бу эса 2011 йилдаги кўрсаткичга нисбатан 2,5 маротаба юқоридир;
тўртинчидан, собиқ иттифоқ даврида белгиланган пенсияга чиқиш ҳуқуқини берувчи ёш, жамиятдаги стабиллик ва узоқ умр кўриш ёшини ортиши натижасида бошқа давлатларга нисбатан энг паст бўлиб қолмоқда.
Ҳужжат билан қуйидагиларни назарда тутувчи фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тизимини ислоҳ этиш концепцияси маъқулланиши мумкин:
биринчидан, қуйидаги йўллар билан фуқароларнинг ижтимоий суғурталаш тизимида иштирок этишини рағбатлантириш механизмларини татбиқ этиш:
