Глобал исиш ва одамлардан қуруқликдаги жониворларга қараганда денгиз фаунаси кўпроқ азият чекади

Америкалик олимлар томонидан яқинда ўтказилган тадқиқот иқлим ўзгаришлари ва антропоген таъсир қуруқликдаги жонзотларга қараганда денгиздагиларига кўпроқ азият етказишини кўрсатди. Сўнгги 500 йил ичида йўқолган турлар миқдори ва суръатини таққослаб палеонтологлар қуруқликда у яққол намоён бўлмагани, денгиз ва океанларда эса жами турларнинг 50 фоиздан ортиғининг яшаш майдони анча қисқарганини аниқлашди.

Тадқиқотда гап у ёки бу турлар сонининг қисқариши ҳамда бутунлай йўқолиши ҳақида кетмоқда. Палентологларнинг қайд этишича, сўнгги 500 йил ичида сайёрамиз ҳайвонот оламига антропоген таъсир даражаси анча ортди. Инсон нафақат Тинч океанининг улкан миқдордаги биоресурсларини истеъмолдан чиқармоқда, балки денгиз турлари яшаш муҳитини ҳам ифлослантирмоқда. Қуруқликдаги фауна худди шундай шароитда эканига қарамай, унинг ҳолати анча яхши. Агар океанда жами турларнинг ярми деградацияга учраган бўлса, қуруқликда бу кўрсаткич 1/3 кўрсаткичдан ошмайди. Мутахассислар сув ҳароратининг ортишини айни ҳолатнинг сабаби сифатида кўришмоқда. Денгиз жонзотлари бунга нисбатан кучсиз. Улар қуруқликдаги турларга қараганда камроқ мослашувчан. Одамларнинг турлар қирилиб кетишига турлича муносабати ҳам аҳамиятли омил саналади. Кўпчилик ўнлаб ноёб ва қўриқланадиган ҳайвон ва қушларнинг номини айта олади, бироқ денгиз фаунасининг йўқолиб бораётган турларини айтиб ўтиш қийинчилик туғдиради. Тинч океани ҳали ҳам балиқ, креветка ва моллюскаларнинг битмас-туганмас манбаи сифатида қабул қилинади. Аслида эса бу каби истеъмолчилик муносабатини ўзгартириш вақти аллақачон келган.

Денгиз турларининг кескин қисқариши янада кўпроқ эҳтиёткорликни талаб этади. Мутахассислар денгиз мавжудотларининг қирилиб битиш суръати юқори экани, инсоният у ёки бу турнинг мавжудлигини фақатгина палеонтологик қазишлар натижасида билиши мумкинлиги эҳтимоли юқори эканини айтишмоқда.