Тадбиркорлар учун «хизматлар пакети», ихтисослашаётган туманлар ва «олтин реестр» – вазир ўринбосари билан Наманганни ривожлантириш бўйича суҳбат

Вилоятни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришни ташкил этиш йўналишлари хусусида Kun.uz мухбири инвестициялар ва ташқи савдо вазирининг биринчи ўринбосари Азиз Воитов билан суҳбатлашди.

Ҳар бир туманнинг кучли томонларидан фойдаланилади

Наманган вилоятида туманларнинг ихтисослашуви асосида ишни ташкил қилиш кўзда тутилмоқда. Инвестиция дастури доирасида ишчи гуруҳ тузилган бўлиб, улар туманлардаги ҳолатни таҳлил қилиб, ҳар бир туманнинг кучли ва заиф томонларини ўрганади. Кучли томонларни кучайтириш, заиф томонларни йўқотиш учун қандай ҳаракатлар қилиш кераклиги бўйича 3 йилга мўлжалланган чора-тадбирлар ишлаб чиқилди.

Йирик тадбиркорлар фаолияти кооперация шаклида ташкил этилади

Вилоятни ривожлантириш бўйича фаолият йўналишларидан бири кооперация тамойили асосида тадбиркорлик ва касаначиликни ривожлантириш ҳисобланади. Бунда Андижон вилояти тажрибасидан келиб чиққан ҳолда, йирик тадбиркорларни молиялаштириш йўлга қўйилади. Дейлик, тадбиркор чарм ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқчи. Ишлаб чиқариш жараёни бўйича вазифаларни хонадонларни жалб қилган ҳолда тақсимлаб беради, кейин уларнинг натижасини умумлаштириб, маҳсулотни ишлаб чиқаради. Бу йирик саноат корхоналарини ташкил қилиш орқали аҳолининг даромадини ошириш имконини беради. Бунда тадбиркорларнинг фаолияти тўқув-трикотаж, ҳунармандлик, иссиқхона хўжаликлари, мева-сабзавотчилик, чорвачилик, паррандачилик, асаларичилик, боғдорчилик, заргарлик, эчкичилик, ёғочсозлик каби соҳалар бўйича йўлга қўйилади.

Тадбиркорга шунчаки кредит бериш билан чекланилмайди

Вилоятда тадбиркорларга банклар орқали хизматлар пакетини тақдим этиш кўзда тутилмоқда. Наманганда йирик ишлаб чиқаришлар йўқ, асосан кичик бизнес ривожланган. Инвестиция комплексидаги 3та банк – Миллий банк, Асака банк, Саноатқурилишбанк орқали кичик бизнесни ривожлантириш учун хизматлар пакети тақдим этилади. Яъни тадбиркорга шунчаки кредит тутқазиш эмас, унга бизнес режа бўйича ёрдам кўрсатилади, ўзи йўлга қўймоқчи бўлган йўналиш бўйича ўқитилади ва йўл-йўриқ кўрсатилади. Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг тадбиркорларни ўқитиш дастури бор. Шунга тадбиркорларни жалб қилган ҳолда уларга бизнесни бошқариш кўникмалари ҳам ўргатилади.

Боғдорчилик ҳам кластер тизимига ўтади

Тўртинчи йўналиш вилоятда боғдорчиликни ривожлантириш билан боғлиқ. Наманган вилоятида йирик иссиқхоналар кам, лекин боғлар кўп. Вилоятда жами 16100 гектар боғ бор. Лекин шундан 3300 гектари эскирган, самарасиз боғлар. Мана шу 3300 гектар боғ янгидан қайта ишланади, қўшимча равишда 1200 гектар майдонда янги боғ яратилади. Мевани етиштириш, териб олиш, қуритиш кабилар асосида экспорт кластери ташкил этилди. Ҳозир 670га яқин боғдорчилик корхоналари мавжуд. Уларнинг ҳаммаси кичик-кичик бўлиб, чет элга бориб йирик супермаркетларги тўғридан-тўғри мол етказиб бера олмайди. Шунинг учун ҳам улар 13та йирик кластерга бирлаштирилади, йирик экспортёрлар халқдан маҳсулотни йиғиб олиб, саралаш ва калибровкасини амалга оширади, тўғридан-тўғри хориждаги савдо тармоқларига экспорт қилади, бундан қўшилган қиймат ҳам ошади.

Бу лойиҳани амалга ошириш учун Жаҳон банкининг 50 млн доллар, IFAD ташкилотининг 10 млн доллар, Осиё тараққиёт банки ва Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг 40 млн доллар миқдоридаги кредит маблағлари жалб қилинади. Натижада мева-сабзавот маҳсулотлари экспорти ҳажми 55 млн доллардан 232 млн долларга етказилади.

Жундан тортиб тайёр маҳсулот ишлаб чиқаришгача йўлга қўйилади

50 минг бош эчкини боқиб, унинг жунидан тайёр маҳсулот ишлаб чиқаришгача бўлган тизим ташкил этилади.

Бунда эчкилар кластер усулида парвариш қилиниб, ҳар бир эчкидан ўртача 4-5 кг атрофида жун маҳсулоти олинади ҳамда қайта ишланади, касаначилик асосида ип йигириш, тўқув ишлари амалга оширилиб, тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқарилади.

Умуман олганда, кластер усулида эчкичиликни ривожлантириш бўйича 67 млрд сўм бўлган 6та лойиҳа амалга оширилиб, 5,9 мингта иш ўрни яратилади. Парвариш қилинган эчкиларнинг жун маҳсулотлари қайта ишланиши натижасида йилига 5 млн доллар қийматидаги экспорт имконияти яратилади.

“Олтин дафтар” реестри ишга тушади

Вилоятни комплекс ривожлантириш мақсадида хориждаги ватандошларнинг салоҳиятидан ҳам ўринли фойдаланиш назарда тутилган. Ташқи ишлар вазирлиги ҳамда хориждаги диломатик ваколатхоналар билан биргаликда “олтин дафтар” реестри ишлаб чиқилган. Ватандошлар билан мулоқот олиб бориш натижасида вилоятни ривожлантириш масалалари бўйича келишиш кўзда тутилган. Наманган вилоятида хориждаги ватандошлар иштирокида умумий қиймати 247 млн доллар бўлган 17та лойиҳа амалга оширилиб, 1,9 мингта иш ўрни яратилиши кутилмоқда.

Аброр Зоҳидов суҳбатлашди.