«Биз мўътадил муносабатларни хоҳлаймиз». Байден Путин билан учрашувда қайси масалаларни кўтармоқчи?

Байден ўзининг илк хорижий сафарини Европага амалга ошириб, аввалига Британияда «катта еттилик» давлатлари саммитида, кейин НАТО саммитида қатнашади. Байден Европа турнеси якунида Швейцарияда Путин билан учрашув ўтказади. Байден Путин билан учрашувда қайси масалаларни кўтариши ҳақида The Washington Post газетасидаги колонкасида ёзди.

«Путин билан учрашувимиз дунёга худди биз каби қарайдиган ажойиб ҳамкорларимиз билан учрашувдан кейин бўлади. Биз Россия томонидан Европага йўналган хатарга биргаликда қаршилик кўрсатишга тайёрмиз. Хусусан, Россиянинг Украинага нисбатан агрессиясига ҳам. Бизнинг демократия ҳимояси учун шайлигимизга зиғирча ҳам шубҳа қилмасликлари керак», деб ёзган Байден.

Байден АҚШ президентлигига келгач мамлакат Россияга нисбатан янги санкциялар пакетини қабул қилди. Хусусан, Россия ташқи қарзига салбий таъсир кўрсатиш умидида америкалик тадбиркорларга рус қимматли қоғозларини сотиб олишда қатнашиш тақиқланди. Америкада бу санкциялар Россия томонидан инсон ҳуқуқлари бузилиши, АҚШ сайловларига аралашув ва киберҳужумлар сабаб киритилгани айтилди. Москва эса табиийки айбловларни рад этиб келади.

Байден Америкаси Россияга қарши жорий этилган санкцияларда АҚШ матбуотида жуда ёмон қабул қилинган «амнистия» ҳам бор эди. Яъни Россиянинг айни дамда давом этаётган асосий иқтисодий лойиҳаси – «Шимолий оқим-2» газ транзитига нисбатан санкция қўлланмади. Шунингдек, унинг бошқарувчиси ҳисобланган Путиннинг эски таниши Матиас Варниг ҳам санкциялардан омон қолди. У бир вақтлар шарқий Германиянинг «Штази» разведка ташкилотида ишлаган. Бу ҳолат АҚШ конгрессида жуда ёмон қарши олинди.

Байден интервьюларидан бирида Путинни қотил деб атагач, икки мамлакат томонидан кескин баёнотлар ёғдирилди. Путин ҳамкасбини жонли эфирда дебатга таклиф қилди, Байден эса юзма-юз гаплашиб олишни таклиф этди. Шу тариқа, 16 июнда Женевада икки етакчи учрашуви ўтказилишига келишилди.

«Путин билан телефон суҳбатларида мен жуда очиқ ва дангал гапирдим. АҚШ ҳеч қачон йўқ жойдан жанжал чиқармайди. Биз шунчаки мўътадил ва тахмин қилиб бўлмас ўзгаришлардан холи муносабатларни хоҳлаймиз. Россия билан айни шу борада, хусусан, қуролли кучлар устидан назорат борасида музокаралар олиб боряпмиз.

Учрашувда АҚШ суверенитетига бевосита таъсир қилувчи Россия томонидан сайловларимизга аралашув масаласини ҳам кўтараман. Путин бу борада жавоб ҳаракатларимиз узоқ куттирмаслигини яхши билади. Учрашувда АҚШ, Европа ёки бошқа демократик мамлакатларнинг истаги инсон ҳуқуқлари ва қадр-қимматини ҳурмат қилиш эканини эслатаман», деб ёзган Байден юқорида айтилган колонкасида.

Путин нима демоқчи?

Россия президенти Владимир Путин ҳам Байден билан учрашувда нималар демоқчи экани ҳақида қисқача гапирди. У учрашувдан аввал Вашингтонни икки томонлама муносабатлар бузилишида айблади.

«Ахир биз муносабатлар ёмонлашиши учун ҳеч қачон биринчи қадам ташламадик-ку? Икки томонлама муносабатлар яхшиланиши йўлида келишиб ҳаракат қилиш, ҳар икки томон манфаатларини ҳисобга олиш керак. Ҳозир учрашувда қайси масалаларни кўтаришимни санай олмайман», деган Путин.