Улкан Баб ал-Яман дарвозаси орқасида Яман пойтахти Санонинг қадимий қисми жойлашган. У деворлар орқасидаги ўзга оламга олиб борувчи порталга ўхшайди, дея ёзади ана шу биноларга саёҳат қилган BBC мухбири Ульрике Леммин-Вулфри.
Бир-бирига ёпишган баланд, лекин ингичка уйлар, тор кўчалар, кичик, бироқ яшил мевали боғлар... Бозорда худди қадимги вақтлардагидек эшак сотилади. Чилангар кўчада катта калит ясаяпти. У мана шу улкан эшиклардан бири учун бўлса керак.
Сотувчи аравада кактусга ўхшаш тиканли нок сотяпти. Новвой ердаги тандирда иссиқ нон ёпяпти. Кўринишидан чарчаган туя айлана бўйлаб юриб, тегирмон тошларини ҳаракатга келтирмоқда ва кунжутни майдалаяпти.
Бироқ бу ердаги энг ҳайратланарли нарса – архитектура.
Эски Санодаги бу каби уйлар дунёнинг ҳеч бир ерида бошқа учрамайди (Яманнинг ўзидан ташқари). Биноларнинг биринчи қаватида деразалар йўқ. Катта эшиклар лой ғиштлардан терилган бир хил деворларга ўзгачалик беради. Тепага қарасангиз, қизиқ нарсанинг гувоҳи бўлишингиз мумкин. Бинолар жуда баланд. Айрим ҳолларда ҳар бир қаватда бор-йўғи бир-иккита хона бўлади. Бироқ унинг ёнида турганингизда бино худди осмонга етгандек туйилади.
Уйлар ҳам чиройли, ҳам қулай. Биринчи қаватлар расталар ёки устахоналар учун мўлжалланган. Юқори қаватдаги айрим деразаларга ё рангли ойна, ё машрабий – нақшли ёғоч панжаралар ўрнатилган. Демак, у ерда аёллар яшайди. Дераза ромлари ёки қаватларни бир-биридан ажратадиган горизонтал фризлар оҳакдан маҳорат билан ишланган. Сариқ деворлар билан уйғунлашиб, пряник уй эффектини ҳосил қилади. Ясси томларда очиқ айвонлар жойлашган. Об-ҳаво иссиқ бўлганида уй эгалари мана шу ерда ухлашади. Кўчадан қараганда уйлар баландлигини чамалаш қийин, бироқ улардан узоқлашиб, биноларнинг айримлари етти қаватдан иборат эканини санаб кўриш мумкин.
Осмонўпар бино беш асрлик бўлганида
Томида қаҳвахона жойлашган ана шундай улкан бинолардан бирига кўтарилдим. Ҳамма томонда худди шундай баланд уйлар бор эди. Ўзимни Нью-Йорк ёки Дубайдагидек ҳис қилдим.
Фарқи шундаки, ушбу баланд биноларнинг ёши 300 дан 500 йилгача ва улар замонавий технологиялардан фойдаланган ҳолда темир бетондан эмас, қуёшда қуритилган лойдан қурилган.
Эски Санодаги айрим уйларнинг баландлиги 30 метргача – Чикагодаги илк осмонўпар бинолар билан бир хил.
