Макрон ва Зеленский учрашуви: Франция Украинага ёрдам ваъда қилди

Макроннинг Зеленский билан музокаралари ҳам чўзилди; президентлар режадагидан бир соат кечикиб матбуот вакиллари қаршисига чиқишди. Шу туфайли брифинг қисқартирилган форматда ўтказилди - украин ва француз нашрлари Макрон ва Зеленскийга фақат биттадан савол бериш имконига эга бўлишди.

Учрашувни очиб берган Зеленский бу Франция президентининг сўнгги 24 йилликдаги илк ташрифи бўлганини қайд этиб, музокаралар марказида Украина шарқида тинчлик ўрнатиш масаласи турганини айтди.

Украинлар президенти Макрон билан ҳамкорлик бўйича бир неча келишувларга эришилганини эълон қилди. Молиявий ёрдам кўрсатишдан ташқари, француз компаниялари Украинага мудофаа секторини ислоҳ қилишда кўмаклашади, украин темир йўллари Франциядан янги локомотивлар сотиб олади.

«Иқтисодий кўмак жуда муҳим ва биз бошқа давлатлар билан бундай бирдамлик қадамини, айнан Эммануэлнинг, Франция томонидан ташланган катта қадамни - Украинага 1,2 млрд евро миқдорида макромолиявий ёрдам ажратилишини жуда қадрлаймиз. Бу чиндан ҳам бизга иқтисодиётимизни барқарорлаштиришда ёрдам бўлади. Биз ҳозир ҳам ёмон кетмаяпмиз, аммо бу ёрдам Украинанинг иқтисодий барқарорлиги учун кучли қадам бўлди», деган украинлар етакчиси.

Макрон ҳам 1,2 млрд евролик ёрдамни тилга олган, аммо у буни макромолиявий ёрдам деб эмас, балки француз компанияларининг Украинадаги лойиҳаларини молиялаштириш учун давлат кафолати деб атаган. Бу борада доиравий келишувга ўтган йил майидаёқ эришилган, энди Макрон шахсан Киевга келганида иккита 1,2 млрд евролик битимлар имзоланган.

Уларнинг бири жами қиймати 900 млн еврога тенг бўлган юзлаб Alstom локомотивлари, иккинчиси 300 млн евролик - қутқарувчилар учун 370та махсус техникалар етказиб беришни кўзда тутади.

Макромолиявий ёрдамни эса Украинага февраль ойи бошида Евроиттифоқ ваъда қилганди. Бунда ҳам сумма - 1,2 млрд евро. Бу ерда энди кафолатлар ҳақида эмас, Украина учун паст фоизли тўғридан тўғри узоқ муддатли кредитлар ҳақида гап боради.

Мамлакат шарқидаги вазиятга тўхталар экан, Зеленский сиёсий маслаҳатчилар даражасида «Норманд формати» учрашуви ўтказилишини кутаётганини маълум қилган. Кейинроқ Елисей саройи шундай учрашув бўйича Макрон Путин билан келишиб олгани ҳақида хабар қилди.

«Биз Франциянинг Донбассни тинч йўл билан тартибга солиш жараёнида қўллаб-қувватлаётганини жуда қадрлаймиз. Украина ва бутун Европа олдида турган муаммолар бўйича Франция президенти билан умумий қарашларимиз бор», деган украинлар раҳбари.

Макрон томонларни сўзда ҳам, амалда ҳам хотиржам бўлишга чақирган. У Путин ва Зеленский билан учрашувларидан сўнг Украинадаги вазият бўйича музокаралар олдинга силжиши мумкинлиги, Россия ва Ғарб ўртасидаги кескинликни пасайтириш учун муайян, амалий ечимлар мавжудлигини қайд этган.

Журналистлар Зеленскийдан Владимир Путиннинг Украинани Минск келишувларига риоя этишга чақириш асносида айтган «ёқадими-ёқмайдими — чидаш керак, гўзалим» деган сўзларига муносабатини сўрашди.

Бу саволга жавоб бераркан, украинлар президенти рус тилида сўзлашга ўтди ва бу можарода кўп нарса чиндан ҳам украинларнинг сабрига боғлиқлигини айтди.

«Шубҳасиз, Россия президенти билан баҳслашилмайдиган нарсалар бор. Украина ҳақиқатан гўзал. Аммо «им» қўшимчаси ортиқча», — деди у.

Зеленский шунингдек, Украина «сабрли, чунки сабр қилиш донолик» эканлигини қўшимча қилди.

Макрон ва Кремль: музокаралар якуни бўйича баҳслар

Сешанба куни тонгда Украина пойтахтига келган Макрон Путин билан Украина атрофидаги вазият бўйича музокаралари натижалари бўйича янги баёнот берди.

«Мен тушундимки, вазият ёмонлашуви ва эскалация [можаро] рўй бермайди», деди у аэропортда ўзини қарши олган журналистларга.

«Менинг мақсадим ўйинни тўхтатиш, эскалациянинг олдини олиш ва янги истиқболларни очиш эди. Мен ўйлайманки, бу мақсадга эришдим», дея қўшимча қилган Макрон.

Макрон бу гапларни президент Зеленскийга ҳам етказгани тайин. Сиёсатчиларнинг ўзаро учрашуви Киевдаги Маринский саройида бўлиб ўтди.

Аввалроқ Москва ва Париж Путин ва Макроннинг душанба кунги учрашуви якунлари бўйича бир-биридан фарқ қилувчи баёнотлар беришганди.

Financial Times газетаси француз манбаларига асосланган ҳолда Москва ҳарбий ҳаракатлар бошламаслик ва можаро кескинлашувига олиб келувчи қадам ташламаслик мажбуриятини олгани ва қўшма машғулотлар якунлангач, Беларусдан қўшинларини олиб кетишни ваъда қилгани ҳақида ёзганди.

Кремлдагилар буни дарҳол инкор эта бошлади. Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков россиялик ҳарбийлар машғулотдан кейин Беларусда қолиш-қолмаслиги бўйича ҳеч қандай гап бўлмаганини айтди.

«FT, албатта, моҳиятан нотўғри ёзган. Москва ва Париж бу борада ҳеч қандай битим туза олмасди, бунинг шунчаки имкони йўқ», деган Песков журналистларга.

Кейинроқ Елисей саройи Европа хавфсизлиги бўйича мулоқот ҳамда маслаҳатчилар даражасида «Норманд формати» учрашувини (Германия, Россия, Украина ва Франция) ўтказишга келишилгани, шунингдек, россиялик ҳарбийлар Беларусдан олиб чиқилиши ҳақида ҳам айтилган баёнот тарқатди.

Украина атрофидаги вазият

Ғарб бир неча ойдан бери Москвани Украина чегарасида бемисл қўшин тўплаётгани учун ушбу мамлакатга яна бир бор бостириб киришга тайёргарлик кўришда айблаб келмоқда.

Кремль Украинага қарши уруш бошлаш нияти йўқлигини айтади, шу билан бирга Ғарб давлатларидан «хавфсизлик кафолати», жумладан Украина учун НАТОга кириш йўлларини ёпишни талаб қилади.

Шимолий Атлантика альянси аллақачон бу талабларни қабул қилиб бўлмайдиган талаблар деб атаган ва бу ҳақда Москвага ҳам билдирган.

Владимир Путин бир ҳафта муқаддам НАТОнинг россияликлар талабига жавобига муносабат билдириб, бу жавобдан ранжиганини яширмаганди.

«Биз учта муҳим талабимиз, НАТОни кенгайтиришга йўл қўймаслик, Россия чегараси яқинида зарбдор қуролларни жойлаштирмаслик ва альянснинг Европадаги ҳарбий инфратузилмасини 1997 йилдаги Россия билан келишув имзоланган ҳолатга қайтариш бўйича талабларимизнинг бирортаси инобатга олинганига гувоҳ бўлмадик», - деганди у Венгрия бош вазири Виктор Орбан билан учрашувдан кейин.

Европа ва АҚШ Россияга навбатдаги тажовуз Россияга қарши оғир санкцияларга сабаб бўлиши ҳақида сигналлар бериб келишмоқда.

Макроннинг Путин билан душанба кунги учрашуви бу дипломатик можаро ривожидаги навбатдаги қадам бўлди, аммо кўплаб шарҳловчилар вазиятни юмшатиш бўйича ҳеч қандай катта ва муайян қадамлар ташланмаганини қайд этишган.