Украинадаги уруш: томонларнинг баёнотлари, дунё муносабати, ёрдам ва санкциялар

Украина томонининг баёнотлари

Украина президенти Володимир Зеленский жаҳонда уруш билан боғлиқ чарчоқ кузатилаётгани, одамлар «ўзи учун қандайдир натижага эришиш»ни истаётгани, шу сабабли Украинани Россия билан ўз манфаатларига зид натижали музокараларга кўндиришга уринишлар бўлаётганини таъкидлади.

«Албатта, бизнинг манфаатларимизга аниқ зид бўлган натижаларга бизни кўндириш учун барча максимал ҳаракат қилишни исташмоқда, чунки у ёки бу нарса қайси бир томоннинг манфаатларига мос экани борасида биздан сўраб ҳам ўтиришмаяпти. Манфаатлар эса турлича, гоҳ молиявий, гоҳ сиёсий. Чарчаш кучайиб бормоқда, одамлар ўзлари учун қандайдир натижага эришишни исташмоқда. Лекин сиз-у бизга бизни қониқтирадиган натижа керак», — деган Зеленский журналистлар билан учрашувда.

Россиянинг Украинага бостириб кирганидан буён ўтган вақт ичида 32 журналист вафот этган, деб ёзган Украина маданият ва ахборот сиёсати вазири Александр Ткаченко.

«Тўлақонли урушнинг тўртинчи ойи ва биз 32 журналистдан айрилдик... 8 йил уруш ичида ўлдирилганлар сони ундан-да кўпроқ», — деган вазир.

Урушда ғалаба қозониш учун Украинага камида 60 та бирваракайига ўт очиш реактив тизимлари керак, АҚШ ва Буюк Британия томонидан ваъда қилинган бир уюм қурол-яроғ эмас, деган Украина президенти офиси раҳбарининг маслаҳатчиси Алексей Арестович The Guardian нашрига берган шарҳида.

«Агар биз 60 та ана шундай тизимга эга бўлсак, Россия қўшинлари тўхтатилади ва илгарилай олмайди. Агар 40 тага эга бўлсак, улар катта йўқотишларга дучор бўлиб, секинлашади. Агар 20 та бўлса — улар ҳозиргига нисбатан кўпроқ йўқотишлар билан барибир илгарилашда давом этишади», — деган Арестович.

Украина қуролли кучлари бирлашган операцияси ўтган сутка ичида эришилган натижалар ҳақида қуйидагича маълумот бермоқда (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

·       Жанглар 2 та йўналишда давом этмоқда ва душманнинг 10 та ҳужуми муваффақиятли бартараф этилган.

·       1 та танк, 3 та артиллерия тизими, 2 та ҳарбий зирҳли техника, 1 та транспорт воситаси йўқ қилинган.

·       Ҳаво ҳужумидан мудофаа бўлинмалари Донбасс осмонида 2 та «Орлан-10» типидаги пилотсиз учар қурилмани уриб туширган.

«Схид» («Шарқ») тезкор-тактик гуруҳининг маълумотларига кўра, душман қўшинларининг талафоти 48 нафарни ташкил этган.

Россия томонининг баёнотлари

Россия президенти Владимир Путин ХХV Петербург халқаро иқтисодий форуми қатнашчиларига мурожаатида Ғарб давлатларини «глобал инфляция тўлқини»ни келтириб чиқариш ва дунё бўйлаб «қашшоқлик ва озиқ-овқат тақчиллигининг ўсиши»да айблади.

«Ғарб давлатларининг иқтисодий сиёсатдаги кўп йиллик хатолари ҳамда нолегетим санкциялари глобал инфляциянинг ўсишига, анъанавий логистика ва ишлаб чиқариш занжирларининг узилишига, қашшоқлик ва озиқ-овқат тақчиллигининг кескин ошишига олиб келди», — деган Путин.

«Ғарб давлатларининг янги санкцияларидант кўзланган мақсад, афтидан, Россия эмас жаҳон иқтисодиётида ёнғин келтириб чиқариш. Лекин ишлари ўйланганидек кетмаётган европаликлар шу зайлда давом этаверишлари, 100500-санкция пакетларини жорий этаверишлари мумкин», — деб ёзган РФ Хавфсизлик кенгаши раҳбари ўринбосари Дмитрий Медведев ўз Теlegram-каналида.

Чеченистон раҳбари Рамзан Қодиров АҚШ ва бошқа ғарб давлатлари Россияга нисбатан жорий этган санкцияларни бекор қилиб, узр сўрамагунча Украинадаги махсус операция давом эттирилиши кераклигини таъкидлади.

Россия Мудофаа вазирлигининг махсус вакили Игор Конашенковнинг брифингида эълон қилинган маълумотлар (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

·       Ракета қўшинлари ва артиллерия томонидан Украина ҚКнинг тирик кучлари ва ҳарбий техникаси жамланган 431 та ҳудудга зарба берилган, 7 та бошқарув пункти, 34 артиллерия ва миномёт бўлинмаларининг ўт очиш позициялари йўқ қилинган. Зарбалар натижасида йўқ қилинган аскарлар сони 300 дан ортиқ, шунингдек, 10 та танк, 2 та «Град» бирваракайига ўт очиш реактив тизими, 17 та махсус автомобил, 17 та дала артиллерияси ва миномёт қурол-яроғлари, Горлока ҳудудида ракета-артиллерия қурол-яроғларининг 3 та омбори йўқ қилинган.

·       Махсус операция бошланганиган буён Украина ҳарбий техникалари йўқотишлари: 190 та самолёт, 129 та вертолёт, 1127 та пилотсиз учар қурилма, 330 та зенит ракета мажмуалари, 3424 та танк ва бошқа жанговар зирҳли машиналар, 473 та бирваракайига ўт очиш реактив тизими қурилмалари, 1795 та дала артиллерияси ва миномёт қуроллари, шунингдек, 3446 бирликда махсус ҳарбий автомобил техникаси.

Украинага кўмак

Буюк Британия Украинага М270 бирваракайига ўт очиш реактив тизимини жўнатади, деган бош вазир Борис Жонсон. Аввалроқ Британия мудофаа вазири Бен Уоллес 80 км масофадаги нишонни мўлжалга олувчи M270 Украинага берилиши ҳақида эълон қилган эди.

Норвегия Украинага 20 дона 155 мм ли М109/А3GN ўзиюрар гаубицаларини етказиб беради.

Германия Украинага «Leopard» танкларини жўнатмаслик учун яхши баҳона ўйлаб топган. Немис ҳукумати бунда «тарихий сабаблар»га таянмоқда. «Spiegel» нашрининг ҳукуматдаги ўз манбаларига таяниб ёзишича, немис ҳукумати «Leopard» танклари Россия ҳудудига бостириб киришидан ҳайиқишмоқда. Немис танкларининг яна Россия ҳудудида пайдо бўлиши эса русларни ниҳоятда ғазаблантириши мумкин.

Украина, Россия ва Туркия Одесса портидан ғаллани олиб чиқиш схемасини келишиб олишган. «Известия» нашрига кўра, Одесса соҳилига яқин ҳудудларни сувости миналаридан тозалаш билан Туркия шуғулланади. Туркия, шунингдек, портдан чиқаётган кемаларни нейтрал сувларгача кузатиб боради. У ерда кемаларни Россиянинг ҳарбий кемалари кутиб олади ва уларни Босфор бўғозигача кузатади.

Санкциялар ва Россиянинг қарши чоралари

Латвиянинг электрон ОАВлар бўйича миллий кенгаши (NEPLP) мамлакатда кўриш мумкин бўлган 80дан ортиқ Россия телеканалларининг трансляциясини тақиқлади. Қарор 9 июндан кучга киради ва Россия Украинадаги урушни тўхтатиб, Қримни қайтариб бермагунча амалда бўлади. Бир вақтнинг ўзида Россиянинг «Дождь» телеканали Латвияда эфирга чиқиш учун лицензия олган.

Россиянинг барча таълим ташкилотлари Болонья таълим жараёнидан четлаштирилди.

Россия «Россельхозбанк», Москва кредит банки ва Беларус ривожланиш ва тикланиш банкига нисбатан санкциялар эълон қилди. Япония шунингдек Россияга саноат инфратузилмасини мустаҳкамлашга ёрдам берадиган товарларни экспорт қилишига тақиқ жорий қилмоқчи, деб хабар берган кунчиқар юрт ташқи ишлар вазирлиги.

Ню-Йорк федерал суди Роман Абрамовичнинг жами 400 млн АҚШ долларига баҳоланувчи иккита хусусий самолёти — Boeing 787-8 Dreamliner ва Gulfstream G650ER учоқларини ҳибсга олиш учун ордер берди.

Европа Иттифоқи Россиядан энергия ташувчилари эмбаргосига эришиш пайида бўлиб турган бир пайтда, Европа компаниялари Россия нефтини ташишни қарийб икки баробарга кўпайтирган, деб ёзади The Independent. Нашрнинг қайд этишича, Греция, Кипр ва Малта билан боғлиқ кемалар феврал ойида 31 млн баррел Россия нефтини ташиган бўлса, май ойида бу кўрсаткич 58 баррелга етган.

Анъанавий таомларга ихтисослашган Британия Fish and Chips муассасаларининг учдан икки қисми Россияга қарши жорий этилган санкциялар ортидан ошиб кетган харажатлар туфайли ёпилиши мумкин, деб хабар берган Sky News телеканали.

Жанубий Корея компаниялари нафақат Россия бозорини тарк этишга шошилишмаяпти, улар бозорни тарк этаётган бизнесларни харид қилишга ҳам тайёр. Бу ҳақда Жанубий Кореянинг Шимолий йўналишдаги ишбилармонлари федерацияси фахрий президенти Ким Юн-Сик РИА Новостига хабар берган.

Конки учувчилар халқаро иттифоқи (ISU) Россия ва Беларус спортчиларини ўз конгрессида иштирок этишдан четлатишдан бош тортди.

Халқаро ҳамжамиятнинг муносабати

АҚШ давлат котиби Энтони Блинкен ўзининг Конституция куни билан табрикномасида Россияни Украинада олиб бораётган уруши учун жавобгарликка тортиш лозимлигини қайд этди.

Венгрия ташқи ишлар вазири Петер Сийярто мамлакат парламенти спикери Ласло Кёвернинг Украина президенти Володимир Зеленскийда «руҳий муаммолар бор»лиги тўғрисидаги баёнотини қўллаб-қувватлади.

«Сўнгги ойларда Венгрияда ўн минглаб одамлар Украинага ва украин халқига кўмак бериш учун ишлаганига қарамасдан Украина сиёсатчилари Венгрия ҳақида тоқат қилиб бўлмас оҳангда гапиришмоқда, бизни провокация қилишмоқда, ёлғон гапириб, бизни қоралашмоқда. Улар бирор марта эшиттириб миннатдорлик билдиришмади. Шулардан келиб чиқсак, гарча бу украинларга ёқмаётган бўлса ҳам, Ласло Кёвер мутлақо ҳақ», — деган Сийярто.

АҚШ президенти Жо Байден Россиянинг 24 феврал куни Украинага бостириб кириш арафасидаги разведка маълумотларидан махфийлик грифини олиб ташлашга буйруқ берди. Чунки ўша вақтда АҚШ расмий шахсларининг баёнотлари иттифоқчилар томонидан скептицизм (кинояли ишонқирамаслик) билан кутиб олинган.

Россиянинг Украинага кенг миқёсда бостириб кириши арафасида АҚШ разведкаси вакиллари америкалик сиёсатчиларга асл вазиятни тушунтириб беришган. Сиёсатчилар бу ҳақда хорижлик ҳамкасбларига айтишганда, улар бу маълумотларга ишонишмаган.